Μεσοκολπική επικοινωνία: έγκαιρη και πλήρης σύγκλειση ισοδυναμεί με ίαση

Η μεσοκολπική επικοινωνία είναι η δεύτερη σε συχνότητα συγγενής ανωμαλία στον γενικό πληθυσμό. Συνίσταται σε ένα έλλειμμα στο μεσοκολπικό διάφραγμα, δηλαδή στη μεμβράνη που χωρίζει τους δύο κόλπους της καρδιάς. Η πίεση του αριστερού κόλπου μετά τη γέννηση είναι υψηλότερη από την πίεση του δεξιού με αποτέλεσμα τη διαφυγή μέσω του ελλείμματος από αριστερά προς τα δεξιά η οποία συμβαίνει κυρίως κατά τη φάση της διαστολής με αποτέλεσμα τη φόρτιση όγκου των δεξιών καρδιακών κοιλοτήτων και προοδευτικά (και εφόσον η επικοινωνία είναι αιμοδυναμικά σημαντική) παρατηρείται αμφικολπική διάταση και διάταση της δεξιάς κοιλίας. Ανάλογα με την εντόπιση του ελλείμματος διακρίνονται 4 τύποι μεσοκολπικής επικοινωνίας.

Οι ασθενείς με μεσοκολπική επικοινωνία συνήθως παραμένουν ασυμπτωματικοί έως και την ενηλικίωση και η διάγνωση μπορεί να διαλάθει κατά τα πρώτα χρόνια ζωής. Ωστόσο, οι περισσότεροι ασθενείς μετά την τέταρτη δεκαετία της ζωής τους παρουσιάζουν μειωμένο λειτουργικό στάδιο, δύσπνοια προσπαθείας ή/και αίσθημα παλμών. Οι μακροπρόθεσμες επιπλοκές της νόσου περιλαμβάνουν την εκδήλωση δεξιάς καρδιακής ανεπάρκειας, πνευμονικής αρτηριακής υπέρτασης, κολπικό πτερυγισμό/μαρμαρυγή ή/και αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο από παράδοξη εμβολή (ή την κολπική μαρμαρυγή). Οι πνευμονικές πιέσεις μπορεί να είναι φυσιολογικές όμως φαίνεται να αυξάνονται με την ηλικία. Γενικά, το προσδόκιμο επιβίωσης των ασθενών με μεσοκολπική επικοινωνία είναι συνολικά μειωμένο όμως καλύτερο σε σχέση με αυτό που θεωρείτο παλαιότερα. Η φυσική εξέταση του ασθενούς και το καρδιογράφημα θέτουν την υποψία της πάθησης αλλά το  υπερηχογράφημα καρδιάς (διαθωρακικό και διοισοφαγικό) είναι η μέθοδος εκλογής για τον τύπο και τις διαστάσεις του ελλείµµατος που σε ειδικές περιπτώσεις μπορεί να χρειασθεί επιβεβαίωση και από τη μαγνητική καρδιάς. Ο δεξιός καρδιακός καθετηριασμός συστήνεται όταν παρατηρούνται σημεία πνευμονικής υπέρτασης (υπολογιζόμενη συστολική πνευμονική πίεση >40mmHg).

Η θεραπεία συνίσταται στη σύγκλειση του ελλείμματος είτε χειρουργικά με τη χρήση ενός ειδικού patch είτε διαδερμικά μέσω καθετήρα με τη χρήση ειδικής συσκευής. Η επιλογή της μεθόδου σύγκλεισης γίνεται βάσει του τύπου της επικοινωνίας καθώς και της ανατομίας του ελλείμματος, όπως αυτή καθορίζεται από το διοισοφάγειο υπερηχογράφημα. Το όφελος της σύγκλεισης από πλευράς αντοχής στην άσκηση, δύσπνοιας προσπαθείας, ή ανάπτυξη δεξιάς καρδιακής ανεπάρκειας φαίνεται να υφίσταται ανεξαρτήτως της ηλικίας αποκατάστασης του ελλείμματος. Ωστόσο, όταν η σύγκλειση της επικοινωνίας γίνει σε ηλικία <25 ετών οι ασθενείς δεν φαίνεται να παρουσιάζουν μακροπρόθεσμες επιπλοκές, ενώ αν η σύγκλειση γίνει σε ηλικία >40 ετών οι ασθενείς φαίνεται να έχουν υψηλότερη επίπτωση υπερκοιλιακών αρρυθμιών και δύσπνοιας, καταβολής δυνάμεων.

Σήμερα, με τη διαθεσιμότητα των απεικονιστικών μεθόδων και της προόδου της επεμβατικής καρδιολογίας θα πρέπει να είναι λίγες οι περιπτώσεις των ασθενών που ενηλικιώνονται χωρίς να έχουν αντιμετωπίσει την τυχόν μεσοκολπική επικοινωνία τους.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών