Εργατικά δυστυχήματα

Στις 11 Απριλίου του 2023 ο 51χρονος Βαγγέλης Τσαμπάς, εργάτης σε γαλακτοβιομηχανία της Αττικής, δεν επέστρεψε στο σπίτι του. Πέθανε, εν ώρα δουλειάς, μέσα στο εργοστάσιο της emfi (πρώην ΕΒΓΑ) σε μια ακόμη βάρδια στο μηχανοστάσιο. Σύμφωνα με τους συναδέλφους του, εργαζόταν εξαντλητικά ωράρια, ακόμη και 12ωρα συνεχόμενα επί μέρες, γεγονός για το οποίο είχε παραπονεθεί στους οικείους του. Είναι εργατικό δυστύχημα ο θάνατος του Βαγγέλη Τσαμπά;

Οι εργάτες συνάδελφοί του απαντούν πως «ναι», γι’ αυτό και πραγματοποίησαν 24ωρη απεργία, κατά τη διάρκεια της οποίας ακολουθήθηκαν οι γνωστές διαδικασίες: εισαγγελείς και ΜΑΤ, πιέσεις για επιστροφή στη δουλειά, απειλές στην πύλη του εργοστασίου δίπλα στο κηδειόσημο. Πριν καλά καλά κλείσει το πρώτο τρίμηνο του 2023, στην Ελλάδα είχαν καταγραφεί 49 θάνατοι χαρακτηρισμένοι επισήμως ως εργατικά δυστυχήματα. Οι αριθμοί δείχνουν να καλπάζουν και μάλιστα με ρυθμό τρομακτικό: Το 2019 στη χώρα μας σημειώθηκαν συνολικά 51 θάνατοι σε χώρους δουλειάς, το 2020 καταγράφηκαν 41, ενώ έναν χρόνο μετά, το 2022, ο αριθμός των νεκρών εργατών εκτοξεύτηκε φτάνοντας τους 102. Γιατί άραγε; «Μία εβδομάδα μετά τον θάνατο του συναδέλφου μας η Επιθεώρηση Εργασίας δεν έχει κάνει ακόμα αυτοψία στον χώρο εργασίας για να δει εάν τηρούνται και σε ποιον βαθμό τα αναγκαία μέτρα για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία» κατήγγειλαν οι εργαζόμενοι κατά τη διάρκεια της απεργιακής τους συγκέντρωσης.

Αξίζει να σημειωθεί πως από τους επίσημους αριθμούς διαφεύγει η πραγματικότητα: η καταπόνηση από τα εξαντλητικά ωράρια και τις ελαστικές μορφές εργασίας, από την εντατικοποίηση τη δουλειάς, τους εκβιασμούς, την πίεση, το συσσωρευμένο άγχος για την επιβίωση μέσα σε χρόνια άγριας οικονομικής κρίσης είναι στοιχεία που δεν καταγράφονται αλλά συντελούν στις απώλειες ανθρώπινων ζωών. Πολυάριθμες επιστημονικές μελέτες αποδεικνύουν τα παραπάνω, εντυπωσιακό όμως είναι ότι ταυτόχρονα καταδεικνύεται μια συνάρτηση των εργατικών ατυχημάτων με την οικονομική ανάπτυξη, τουλάχιστον όπως τη γνωρίζουμε: Στο επιστημονικό περιοδικό «The Journal of Industrial Relations & Human Resources», ο Güney K. Murat, τούρκος ερευνητής με σπουδές στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, δημοσίευσε έρευνα που πραγματοποίησε στα Ναυπηγεία Τούζλα της Τουρκίας, ένα μέρος συνώνυμο με τα εργατικά δυστυχήματα, καθώς από το 1992 ως το 2019 εκεί έχασαν τη ζωή τους 190 εργαζόμενοι. «Αυτό που παρατήρησα κατά τη διάρκεια της επιτόπιας εργασίας μου ήταν η αποκρυστάλλωση της πολιτικής αντιπαράθεσης μεταξύ της προτεραιότητας της οικονομικής ανάπτυξης έναντι της ανθρώπινης ζωής. (…) Οι εργοδότες στην Τούζλα προσπαθούν να δικαιολογήσουν τα εργατικά ατυχήματα ως αναπόφευκτο φαινόμενο σε αυτό το συγκεκριμένο στάδιο ανάπτυξης και στον αγώνα για οικονομική ανάπτυξη με άλλες ανεπτυγμένες ή αναπτυσσόμενες χώρες. Τα θεωρούν απαραίτητη θυσία για τη διασφάλιση της ταχείας οικονομικής ανάπτυξης, που με τη σειρά της υποτίθεται ότι θα εγγυάται την κοινωνική δικαιοσύνη, καλύτερες συνθήκες εργασίας και δικαιώματα των εργαζομένων στο μέλλον…» γράφει.

Κι αν αυτή είναι τελικά η οικονομική ανάπτυξη που ονειρευόμαστε, πόσους νεκρούς χρειαζόμαστε για να φτάσουμε τον στόχο;

ΥΓ^: Για τον θάνατο του Βαγγέλη Τσαμπά και τους αγώνες που δίνουν οι συνάδελφοί του δεν γράφτηκαν πολλά. Αξίζουν, όμως, αυτές οι ελάχιστες γραμμές και τα λόγια με τα οποία τον αποχαιρέτησε το σωματείο του. Οχι απλώς επειδή χάθηκε πρόωρα και άδικα, αλλά επειδή στο πρόσωπό του καθρεφτίζεται ένας ολόκληρος λαός που έμαθε να σφίγγει (αγόγγυστα) κι άλλο το ζωνάρι. Μαζί του βρίσκονται οι 11 εργαζόμενοι που σκοτώθηκαν μέσα στα μοιραία τρένα των Τεμπών εν ώρα δουλειάς, ο οικοδόμος που έχασε πέρυσι τη ζωή του στη Θεσσαλονίκη πέφτοντας από σκαλωσιά σε ηλικία 68 ετών, ο 37χρονος ναυτεργάτης που σκοτώθηκε χθες στα Ναυπηγεία της Σύρου. «Ο Βαγγέλης Τσαμπάς καταγόταν από εργατική οικογένεια, ξεχώριζε για το ήθος του, την καλοσύνη του, το φιλότιμό του… Δεν έκανε ούτε ένα βήμα πίσω, πάλεψε μέχρι τέλους όλες τις δυσκολίες στη ζωή με αυταπάρνηση. Καλό ταξίδι».