Τέσσερις ερωτήσεις και απαντήσεις για τις αναταραχές του Σουδάν

Η ένταση συσσωρευόταν εδώ και μήνες μεταξύ του στρατού του Σουδάν και των παραστρατιωτικών Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (RSF), οι οποίες ανέτρεψαν από κοινού μια πολιτική κυβέρνηση με πραξικόπημα τον Οκτώβριο του 2021.

1.Τι προκάλεσε τη βία;  

Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε από ένα διεθνώς υποστηριζόμενο σχέδιο για την έναρξη μιας νέας μετάβασης στην εξουσία των πολιτικών κομμάτων. Μια τελική συμφωνία επρόκειτο να υπογραφεί στις αρχές Απριλίου, κατά την τέταρτη επέτειο της ανατροπής του δικτάτορα Ομαρ αλ Μπασίρ. Τόσο ο στρατός όσο και οι RSF έπρεπε να παραχωρήσουν την εξουσία βάσει του σχεδίου αλλά δύο ζητήματα αποδείχθηκαν αμφιλεγόμενα: το χρονοδιάγραμμα για την ενσωμάτωση των RSF στις τακτικές ένοπλες δυνάμεις και το πότε ο στρατός θα τεθεί επίσημα υπό πολιτική εποπτεία. Οταν ξέσπασαν οι μάχες στις 15 Απριλίου, και οι δύο πλευρές κατηγόρησαν η μία την άλλη για την πρόκληση της βίας.

2. Ποιοι είναι οι πρωταγωνιστές;  

Από τη μία ο στρατηγός Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν, επικεφαλής του στρατού και ηγέτης του κυβερνητικού συμβουλίου του Σουδάν από το 2019, και από την άλλη το πρώην δεξί του χέρι, ο αναπληρωτής του στο συμβούλιο, ηγέτης των RSF στρατηγός Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκάλο, κοινώς γνωστός ως Χεμεντί. Καθώς αναπτυσσόταν το σχέδιο για μια νέα μετάβαση, ο Χεμεντί ευθυγραμμίστηκε με πολιτικά κόμματα που μοιράστηκαν την εξουσία με τον στρατό μεταξύ της ανατροπής του Μπασίρ και του πραξικοπήματος του 2021. Αναλυτές θεωρούν ότι αυτό ήταν μέρος της στρατηγικής του Χεμεντί για να μετατραπεί σε πολιτικό πρόσωπο. Ο στρατηγός, ο οποίος έγινε πλούσιος μέσω της εξόρυξης χρυσού και άλλων επιχειρήσεων, τόνιζε την ανάγκη να παραγκωνιστούν οι πιστοί στον Μπασίρ που πρόσκεινται στους ισλαμιστές και οι βετεράνοι που είχαν ανακτήσει τα ερείσματά τους μετά το πραξικόπημα και έχουν βαθιές ρίζες στον στρατό.

3. Τι διακυβεύεται;  

Η λαϊκή εξέγερση είχε δημιουργήσει ελπίδες ότι το Σουδάν και ο πληθυσμός του των 46 εκατομμυρίων κατοίκων θα μπορούσε να βγει από δεκαετίες απολυταρχίας, εσωτερικών συγκρούσεων και οικονομικής απομόνωσης υπό τον Μπασίρ. Η σύγκρουση θα μπορούσε όχι μόνο να καταστρέψει αυτές τις ελπίδες αλλά και να αποσταθεροποιήσει μια ασταθή περιοχή που συνορεύει με το Σαχέλ, την Ερυθρά Θάλασσα και το Κέρας της Αφρικής. Θα μπορούσε επίσης να παίξει ρόλο στον ανταγωνισμό για επιρροή στην περιοχή μεταξύ της Ρωσίας και των ΗΠΑ και μεταξύ περιφερειακών δυνάμεων που φλερτάρουν με διαφορετικούς παράγοντες στο Σουδάν.

4. Ποιος είναι ο ρόλος των ξένων δυνάμεων;  

Οι δυτικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, είχαν ταχθεί υπέρ της μετάβασης προς δημοκρατικές εκλογές μετά την ανατροπή του Μπασίρ. Ενεργειακά ισχυρές χώρες όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προσπάθησαν επίσης να διαμορφώσουν τα γεγονότα στο Σουδάν, θεωρώντας τη μετάβαση από την εξουσία του Μπασίρ ως έναν τρόπο να αναχαιτίσουν την ισλαμιστική επιρροή και να ενισχύσουν τη σταθερότητα στην περιοχή. Τα κράτη του Κόλπου έχουν επιδιώξει επενδύσεις σε τομείς όπως η γεωργία, όπου το Σουδάν διαθέτει τεράστιες δυνατότητες, και τα λιμάνια στις ακτές του Σουδάν στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η Ρωσία επιδιώκει να κατασκευάσει ναυτική βάση στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ αρκετές εταιρείες των ΗΑΕ έχουν υπογράψει για επενδύσεις που αφορούν κατασκευή λιμανιού και δημιουργία αερομεταφορέα χαμηλού κόστους στο Χαρτούμ. Τόσο ο Μπουρχάν όσο και ο Χεμεντί ανέπτυξαν στενούς δεσμούς με τη Σαουδική Αραβία αφού έστειλαν στρατεύματα για να συμμετάσχουν στην επιχείρηση υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη. Ο Χεμεντί έχει συνάψει σχέσεις με άλλες ξένες δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων των ΗΑΕ και της Ρωσίας. Η Αίγυπτος έχει βαθιές σχέσεις με τον Μπουρχάν και τον στρατό και πρόσφατα προώθησε μια παράλληλη πορεία πολιτικών διαπραγματεύσεων μέσω κομμάτων με ισχυρότερους δεσμούς με τον στρατό και την πρώην κυβέρνηση του Μπασίρ.