Οι παγίδες {LF}της ηγεμονίας {LF}του δολαρίου

Στο «Money and Empire», ο Perry Mehrling του Πανεπιστημίου της Βοστώνης αφηγείται την αξιοσημείωτη στιγμή, το 1965, όταν το Κογκρέσο κάλεσε τον οικονομολόγο και ιστορικό Charles P. Kindleberger από το MIT για να καταθέσει για το ανησυχητικό έλλειμμα του ισοζυγίου πληρωμών των ΗΠΑ. Η απάντηση του Kindleberger ήταν ότι το εμπόριο των ΗΠΑ θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί και η κυρίαρχη διεθνής θέση του δολαρίου ΗΠΑ εξασφαλιζόταν από μια συμμαχία κεντρικών τραπεζών με επικεφαλής την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ. Το επιτοκιακό σοκ του προέδρου της Fed Paul Volcker το 1979-1982, που σταμάτησε τον υψηλό πληθωρισμό της δεκαετίας του 1970, ακολουθήθηκε μία δεκαετία αργότερα από τον ιδεολογικό και πολιτικό θρίαμβο της «ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας».

Κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008, οι κεντρικές τράπεζες ανέλαβαν ξανά την ευθύνη. Υπό τον Μπεν Μπερνάνκι, η Fed επέκτεινε «γραμμές ανταλλαγής» πιστώσεων σε δολάρια σε άλλες κεντρικές τράπεζες σε όλον τον κόσμο. Το 2012, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, υποστήριξε περίφημα το ευρώ υποσχόμενος να κάνει «ό,τι χρειάζεται» για να διασφαλίσει την επιβίωσή του. Οταν χτύπησε η COVID-19, οι κεντρικές τράπεζες εξαπέλυσαν ακόμα μεγαλύτερα κύματα ρευστότητας και οι περισσότερες κυβερνήσεις άνοιξαν τα δημοσιονομικά στόμια. Αλλά μετά ήρθε η πληθωριστική έκρηξη του 2021, και οι νομισματικές αρχές βρέθηκαν για άλλη μία φορά επιφορτισμένες με την αποκατάσταση της σταθερότητας των τιμών τύπου Βόλκερ. Ο ισολογισμός της Fed έχει γίνει πολύ σημαντικός. Η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ έγινε όχι μόνο ο «δανειστής» της έσχατης ανάγκης, αλλά και ο «διανομέας», εισάγοντας ρευστότητα και κάνοντας αγορές σε διαφορετικά επίπεδα πληρωμών, από τη Wall Street έως τη Main Street, μετά το 2008. Η απάντηση στην COVID-19 απλώς ώθησε την τάση προς τα εμπρός (όπως και η απάντηση της Fed στην αποτυχία της Silicon Valley Bank και της Signature Bank).

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο παγκόσμιος χαρακτήρας του συστήματος του δολαρίου είναι πάντα η μοναδική καλύτερη εξήγηση για το τι συμβαίνει σε εθνικά περιβάλλοντα. Μένει κανείς με παρατεταμένες αμφιβολίες σχετικά με το εάν το σύστημα του δολαρίου μπορεί πραγματικά να συνεχίσει να διατηρείται. Πόσο ακριβώς μπορεί η Fed να χρηματοδοτήσει μέσω των αντισυμβατικών πολιτικών της τον χρηματοπιστωτικό τομέα και την υπόλοιπη οικονομία; Δεν θα υπάρξουν αυξανόμενες πολιτικές διαμαρτυρίες για τον ηθικό κίνδυνο που εμπεριέχεται σε αυτές τις απαντήσεις;

Είναι πραγματικά αυτό το καλύτερο σύστημα που προσφέρεται; Αλήθεια, δεν έχει όρια; Θα επανέλθει στο προσκήνιο η εθνική «οικονομική κυριαρχία»; Τα επόμενα κεφάλαια της νομισματικής και δημοσιονομικής ιστορίας των ΗΠΑ θα εξαρτηθούν από τις απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα.

Ο Τζόναθαν Ιρα Λέβι είναι καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας και την Επιτροπή Κοινωνικής Σκέψης στοUniversity of Chicago