Ιερή ενότητα για {LF}τον Εβαν Γκέρσοβιτς

Κι έτσι, ένας αμερικανός δημοσιογράφος, ο Εβαν Γκέρσοβιτς, συνελήφθη στη Ρωσία. Πρώην ανταποκριτής του Γαλλικού Πρακτορείου, κατόπιν δημοσιογράφος της «Wall Street Journal», συνελήφθη στο Γεκατερίνμπουργκ, 1.500 χιλιόμετρα ανατολικά της Μόσχας. Και οι ρωσικές Αρχές, με τη διπλή φωνή των εκπροσώπων του υπουργείου Εξωτερικών και του Κρεμλίνου, τον παρουσιάζουν ως πράκτορα που πιάστηκε επ’ αυτοφώρω να κατασκοπεύει και κινδυνεύει με 20 χρόνια φυλάκιση.

Οι συνάδελφοί του, στις ΗΠΑ και τον υπόλοιπο κόσμο, ξέρουν καλά πως δεν είναι έτσι. Διάβαζαν, ή διαβάζουν τώρα, τις εξαιρετικές του έρευνες για την Covid στη Ρωσία, τις δασικές πυρκαγιές στη Σιβηρία, τους μισθοφόρους της Wagner, την πολιτική απομόνωση του Πούτιν ή την οικονομική κρίση στην οποία κατέληξε να βυθίσει τη χώρα ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Συνάγεται λοιπόν πως για πρώτη φορά μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και τη σύλληψη, το 1986, του Ιβάν Σαφρόνοφ η Ρωσική Ομοσπονδία παίρνει όμηρο έναν αμερικανό δημοσιογράφο και συμπεριφέρεται, έτσι, σαν μία τζιχαντιστική ομάδα στον Λίβανο ή τη Συρία.

Κάποιοι θα πουν ότι δεν είναι μία αντίστοιχη υπόθεση, ένας δημοσιογράφος, σε αυτές τις εποχές που, στην περιοχή, σκοτώνουν όπως αποψιλώνουν. Και αν δεν το πουν, ίσως να σκεφτούν ότι υπάρχει εκεί, όπως έλεγε ο Σαρτρ παραθέτοντας Σελίν, «ένα αγόρι χωρίς συλλογική σημασία», η μοίρα του οποίου δεν μετράει καθόλου απέναντι στα εκατομμύρια των γυναικών και των ανδρών που απειλούνται εδώ και εννέα χρόνια που ξεκίνησε ο πόλεμος. Θα είχαν άδικο.

Γιατί αυτή η σύλληψη του Εβαν Γκέρσοβιτς δεν είναι μία συνηθισμένη σύλληψη αλλά, για ακόμα μία φορά, μια ομηρεία: το γνωρίζουμε από τους Περσικούς Πολέμους και τον Ηρόδοτο, οι ομηρείες δεν είναι ποτέ ένα μεμονωμένο συμβάν, ένα καπρίτσιο, κάτι τυχαίο, αλλά σημάδι, σε όλους τους πολέμους, μιας ακραίας κλιμάκωσης – υπήρξε ο εκβιασμός με τους πρόσφυγες, το φυσικό αέριο, το σιτάρι, τα πυρηνικά; ε, να λοιπόν ένας καινούργιος εκβιασμός, ένα ακόμα βήμα μέσα στον τρόμο, προς την κόλαση όπου μας οδηγεί ο Πούτιν.

Κι έπειτα, γιατί υπάρχουν άνθρωποι – σύμβολα που ξεπερνούν, για κακή τους τύχη, τον εαυτό τους και η αιφνίδια μοίρα των οποίων παντρεύεται εκείνη της εποχής τους: πώς να μη σκεφτούμε, αυτή τη στιγμή, έναν άλλο δημοσιογράφο, της «WSJ» και αυτός, χωρίς συλλογική σημασία και αυτός, που ονομαζόταν Ντάνιελ Περλ και είχε τόσα χαρακτηριστικά (η νεότητά του, φυσικά, αλλά και η ακεραιότητά του, η αγάπη του για το επάγγελμά του, η σχέση του με τον άλλο, ο εβραϊσμός του…) παρόμοια με εκείνα του Εβαν; Μία άλλη μυστική υπηρεσία, του Πακιστάν, προγραμμάτισε την απαγωγή του· αυτή η τοπική FSB τον τιμώρησε για το τριπλό έγκλημά του να είναι Αμερικανός, Εβραίος και συντάκτης άρθρων που αποκάλυπταν τη σκοτεινή πλευρά μιας χώρας που ετοιμαζόταν να παραδώσει τα πυρηνικά μυστικά της στην Αλ Κάιντα· και ο κόσμος κατάλαβε πολύ γρήγορα πως ο γολγοθάς του άνοιγε, αλίμονο, μία νέα εποχή στην ιστορία του πολέμου κατά του ριζοσπαστικού ισλαμισμού.

Ελπίζω, για μία ακόμα φορά, να μη βρισκόμαστε εκεί. Κοιτάζω όμως τις φωτογραφίες του Εβαν. Και σκέφτομαι ότι, σε αυτό το τρομοκρατικό κράτος που είναι πια η Ρωσία, όλα είναι πιθανά, απολύτως όλα, όταν πρόκειται για έναν Αμερικανό με γονείς γεννημένους στην Οδησσό και την Αγία Πετρούπολη: μία μακρά παραμονή σε ένα κελί των φυλακών Λεφόρτοβο· όπως ο πρώην πρόεδρος Σαακασβίλι, στην υποτελή Γεωργία, μία δηλητηρίαση με βαρέα μέταλλα· ή, ακόμα χειρότερα, η μοίρα του Σεργκέι Μαγκνίτσκι, συνεργάτη του αμερικανού επιχειρηματία Μπιλ Μπράουντερ και βασανισμένου μέχρι θανάτου, στη φυλακή, το 2009…

Προκύπτουν λοιπόν τρεις κατεπείγουσες ανάγκες. Να καταλάβουμε πως η Ρωσία είναι μια χώρα όπου ένας ελεύθερος δημοσιογράφος δεν απολαμβάνει καμία μορφή νομικής προστασίας και να αντλήσουμε, σε όλες τις αίθουσες σύνταξης, τα απαραίτητα μαθήματα. Να μη σταματήσουμε το «μιντιακό ξυλοκόπημα» για το οποίο παραπονιέται κωμικά ο υπουργός Λαβρόφ, διατηρώντας μία ιερή ενότητα υπέρ ενός συναδέλφου που κινδυνεύει. Κι έπειτα να κάνουμε τα πάντα, φυσικά, για να βγάλουμε τον Εβαν από εκεί. Τα πάντα.

Εστω και με τίμημα μια πικρή ανταλλαγή του με κάποιον ρώσο κατάσκοπο, αληθινός αυτός, που ενδιαφέρει το Κρεμλίνο. Χωρίς όμως να ξεχνούμε ότι έχουμε να κάνουμε με βαρβάρους· ότι μιλάμε για γαστρονομία, όπως έλεγε ο ιστορικός Ζαν Πιερ Βερνάν, με ανθρωποφάγους· και ότι αν υπάρχει κάποιος που αξίζει να τελειώσει τις μέρες του στη φυλακή, είναι ο Πούτιν.

O Μπερνάρ-Ανρί Λεβί είναι γάλλος φιλόσοφος. Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στη στήλη του στο περιοδικό «Le Point»