Περίσκεψη, παιδεία, προστασία ευάλωτων

Η ιδέα των εκλογών πάντα μου προξενεί ευχαρίστηση. Ισως να ξυπνά μέσα μου ο πολιτικός επιστήμονας και όσα έμαθα στις σπουδές μου για εκλογές και εκλογικές αναλύσεις, τα οποία δοκίμασα κατά καιρούς να θέσω σε εφαρμογή σε διάφορες εργασίες μου. Ετοιμάζομαι έτσι νοερά για μια σχετική άσκηση για άλλη μια φορά. Με πόνο όμως σκέφτομαι ότι αυτή τη φορά λείπει ο παλιός στενός μου φίλος Ηλίας Νικολακόπουλος με τον οποίο τόσες φορές σκύψαμε πάνω στο εκλογικό φαινόμενο στην Ελλάδα και στην Κύπρο για να ανασύρουμε αγνοημένες διαστάσεις του.

Λειτουργεί, πάντως, αναπόφευκτα και η προσδοκία να παραστούμε μάρτυρες της δημοκρατίας στην πράξη, έστω και για μια μέρα, κατά την οποία τα μέλη της κοινωνίας αφήνουν στην άκρη προς στιγμήν τις πρωταρχικές ιδιωτικές τους μέριμνες και γίνονται υπεύθυνοι πολίτες ασκώντας το εκλογικό τους δικαίωμα. Αυτή είναι η αισιόδοξη πλευρά της πολιτικής θεωρίας. Ανακαλώ όμως και τον φόβο των πιο σοβαρών πολιτικών στοχαστών μπροστά στη δημοκρατία και αυτό με προσγειώνει. Στο σημείο αυτό η ευχαρίστηση αναδιπλώνεται και αρχίζει η ανησυχία. Τι μας επιφυλάσσει η επερχόμενη εκλογική αναμέτρηση; Τα ερωτηματικά πάντα πληθαίνουν όταν αρχίζει η προεκλογική περίοδος, οπότε, κατά κανόνα, παρακολουθεί κανείς την άνευ όρων συνθηκολόγηση των πολιτικών με τη δημαγωγία. Τώρα πλανάται το ερώτημα ποιοι από αυτούς θα αντέξουν και δεν θα ενδώσουν στη ρητορική πλειοδοσία σε μια εποχή που σαρώνεται από την πλημμυρίδα των λαϊκισμών;

Ακολουθούν τα ερωτήματα για τα αποτελέσματα της δημοκρατικής διαδικασίας. Δεν μπορώ να αποφύγω τη σκέψη ότι οι Αθηναίοι στην εκκλησία του δήμου της κλασικής εποχής με δημοκρατικές διαδικασίες έπαιρναν συχνά αποφάσεις ολέθριες για την πόλη τους ακούγοντας τους δημαγωγούς. Θυμάμαι όσα γράφει ο Θουκυδίδης και ανησυχώ. Τώρα μπροστά στις επερχόμενες εκλογές με τις οποίες γιορτάζομε όπως οφείλουμε τη δημοκρατία μας θα καταφέρουμε άραγε να διασφαλίσουμε τη σοβαρότητα της χώρας, την ασφάλειά της, την ικανοποίηση των αναγκών και των εύλογων απαιτήσεων της κοινωνίας σε μια εποχή κατά την οποία οξύνονται οι ανισότητες σε παγκόσμια κλίμακα; Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις του εκλογικού αποτελέσματος σε κρίσιμους τομείς όπως η παιδεία, η οποία δεν παύει να ταλανίζεται από τις αλλεπάλληλες μεταρρυθμίσεις, στην αντιμετώπιση της περιβαλλοντικής κρίσης, στην προστασία των πιο ευάλωτων τμημάτων του πληθυσμού; Θα είναι η αναβάπτιση στη δημοκρατική πράξη ένας αναβαθμός προς μια πολιτισμένη εκδοχή της ευρωπαϊκής κοινωνίας στη χώρα μας, ιδίως ως προς τη λειτουργία του κράτους και των θεσμών; Διερωτώμαι για όλα αυτά και θέλω να ελπίζω, ώστε να διασώσω κάτι από εκείνη την αρχική ευχαρίστηση στην οποία αναφέρθηκα.