Η αποκατάσταση {LF}της εμπιστοσύνης

Oι αλλεπάλληλες κρίσεις της εποχής μας δοκίμασαν σκληρά τις σταθερές μας. Μετά τον δημοσιονομικό κλονισμό της ευμάρειας και αυτοπεποίθησης της Μεταπολίτευσης, η πανδημία έμελλε να επιτείνει την αίσθηση μιας διάχυτης ανασφάλειας και περιορισμένης ελευθερίας. Νιώθουμε και είμαστε ευάλωτοι σε ένα διεθνές περιβάλλον ασταθές και απρόβλεπτο. Τα ελληνοτουρκικά παραμένουν εκκρεμή και ο πόλεμος στην Ουκρανία απειλεί το δυτικό μεταπολεμικό κεκτημένο. Οι παράπλευρες επιπτώσεις του, το ενεργειακό ζήτημα και η ακρίβεια στα βασικά αγαθά, μας υπενθυμίζουν πόσο εξαρτημένη έχει καταστεί η κυριαρχία μας.

Η άλλη όψη της εύθραυστης αυτής συνθήκης είναι η πολιτική ομαλότητα των τελευταίων ετών. Παρά τις αντιξοότητες, η νυν και η προηγούμενη κυβέρνηση σχεδόν εξάντλησαν την τετραετία. Πέρα από τη στρατηγική των επιτελείων τους και τη γοητεία της ισχύος,  ο εκλογικός κύκλος υποδηλώνει τη μετατόπιση στην κυβερνητική σταθερότητα. Αυτήν υπηρετεί το Σύνταγμα, ανεξάρτητα αν πρόκειται για μονοκομματικές ή κυβερνήσεις συνεργασίας. Η απρόσκοπτη εναλλαγή των κομμάτων στην εξουσία, ακόμη και στο συγκρουσιακό μνημονιακό κλίμα, και η συναίνεσή τους, θέλοντας και μη, σε θεμελιώδεις για την πολιτεία μας επιλογές, απέδειξαν το βάθος της δημοκρατίας μας. Μπορεί, ιδίως μετά το βαρύ πλήγμα των υποκλοπών στη θεσμική μας αξιοπρέπεια, να ανησυχούμε για την ποιότητά της, όμως ο πυρήνας της παραμένει ανθεκτικός.

Η αυτοαναφορικότητα, η τοξικότητα και η – συχνά τεχνητή – πόλωση του πολιτικού συστήματος κουράζουν και αποθαρρύνουν τους πολλούς. Τα ιδεολογήματα και οι διχαστικές ρητορικές συσκοτίζουν τα επίδικα των εκλογών. Το στοίχημα βρίσκεται αλλού. Στη διαχείριση και βελτίωση της νέας κανονικότητας που αναπαράγει η παγκοσμιοποιημένη κοινωνία του ρίσκου, γεμάτη δυνατότητες και αντιφάσεις, ανοικτή και άνιση μαζί. Η μεγάλη πολιτική περνά σήμερα από την εκπλήρωση των προϋποθέσεων μιας επιτυχημένης «κοινής» ζωής, χωρίς ψευδαισθήσεις ή τη νοσταλγία ενός χαμένου εαυτού. Το αίτημα αντηχεί δυνατά στις αναμονές των δημοσίων υπηρεσιών και στα επείγοντα των νοσοκομείων, στα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα και στις αίθουσες των δικαστηρίων, στις πιο απτές και καθημερινές εμπειρίες. Αυτές που στις εθνικές μας τραγωδίες, από το Μάτι μέχρι τα Τέμπη, δείχνουν το μαύρο κουτί του ελληνικού εξαιρετισμού: όταν ένα ταξίδι με το τρένο ή μια μέρα στη θάλασσα εξελίσσονται σε ασύλληπτους εφιάλτες δεν χωράει καμία εκλογίκευση και γιγαντώνεται η δυσπιστία απέναντι στο κράτος και τους πολιτικούς. Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης αποκτά υπαρξιακή σημασία και δεν αφορά μόνον αυτούς που θα κυβερνήσουν, αλλά καθολικά τη σχέση της ελληνικής κοινωνίας με την πολιτική της συγκρότηση και έκφραση.

Πίσω από τους υψηλούς εθνικούς στόχους, τα εξωτερικά θέματα, την ψηφιοποίηση, την οικονομική ανάκαμψη και τις επενδύσεις, παραμονεύουν αποτυχημένες νοοτροπίες και πρακτικές, παλαιοκομματικές και πελατειακές, που δεν παύουν να μολύνουν τις δημόσιες πολιτικές και να ματαιώνουν τις μεταρρυθμιστικές μας προσδοκίες. Ας μην ξεχνάμε ότι οι βαθιές και επιδραστικές αλλαγές πραγματώνονται στην αθέατη πλευρά της βάσης. Στην πολιτική που αντιλαμβάνεται τον χρόνο της στη μακρά του διάσταση και όχι ως μια φωτογραφία της στιγμής. Εχουμε ανάγκη, σε αυτή τη φορτισμένη συγκυρία, τις λέξεις και τις πράξεις που θα χωρέσουν ανάμεσα στο ξεπερασμένο, από κάθε άποψη, παρελθόν και στο αχαρτογράφητο μέλλον μας.