Ισως κινούμαστε προς τη λάθος κατεύθυνση με την αύξηση των ορίων

Οι συνεχείς αυξήσεις των ορίων στις ηλικίες συνταξιοδότησης, κάθε φορά που τα δημογραφικά στοιχεία δεν εξασφαλίζουν τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, κινούνται προς τη λάθος κατεύθυνση. Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγει η γνωστή αμερικανίδα καθηγήτρια οικονομολόγος, ειδική στα ασφαλιστικά συστήματα Teresa Ghilarducci. Σε ακαδημαϊκές μελέτες της  αναφέρει ότι η αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης έχουν νόημα μόνο εάν το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται με σημαντικό ρυθμό και μόνο εάν αυξάνεται αντίστοιχα το προσδόκιμο υγείας και παραγωγικότητας του πληθυσμού. Ομως, αυτές οι δύο προϋποθέσεις δεν ισχύουν.

Το προσδόκιμο ζωής στην Ελλάδα, πριν από τον Covid, ήταν 81,9 έτη. Ομως, το προσδόκιμο υγείας και παραγωγικότητας για τις γυναίκες είναι σήμερα στα 66,8 έτη και για τους άνδρες στα 65. Στην ΕΕ το προσδόκιμο υγείας είναι 64,5 έτη για τις γυναίκες και 63,5 για τους άνδρες. Σε ό,τι αφορά στο προσδόκιμο ζωής, αυτό έχει μειωθεί λόγω της πανδημίας. Εάν, λοιπόν, κάθε φορά που υπάρχει πρόβλημα στο δημογραφικό (πρόβλημα βιωσιμότητας του ασφαλιστικού), θα πρέπει να αυξάνεται το όριο συνταξιοδότησης βάσει του προσδόκιμου ζωής, τότε μπορεί να φτάσει στα 82 έτη. Και μετά μπορεί στα 92… Αλλά αυτό δεν έχει νόημα. Ούτε διορθώνει την αιτία του προβλήματος που είναι το δημογραφικό.

Σήμερα στον ακαδημαϊκό χώρο διερευνάται η περίπτωση της μείωσης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, ώστε να επιτευχθεί ταχύτερη ανανέωση του εργατικού δυναμικού, περιορίζοντας την ανεργία, εξορθολογίζοντας το κόστος και εμπλουτίζοντας τις επιχειρήσεις με τα απαραίτητα ταλέντα και εξειδικεύσεις. Αυτό θα τονώσει τα εισοδήματα των νέων και μπορεί να επιφέρει διόρθωση στο δημογραφικό.

Ομως, υπάρχουν δύο προβλήματα:

Πρώτον, η ύπαρξη του απαραίτητου εργατικού δυναμικού.

Δεύτερον, βραχυπρόθεσμα, το κόστος για το ασφαλιστικό μπορεί να αυξηθεί μέχρι να διορθωθεί το δημογραφικό.

Τι λέει ο Ηλίας Μόσιαλος στα «ΝΕΑ»

Μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Οικονομικών Υγείας στη London School of Economics, Ηλίας Μόσιαλος, ανέφερε ότι «θα πρέπει να εξεταστεί παράλληλα η διαφοροποίηση των γενικών ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης ανά κλάδο, με βάση τη βαρύτητα του επαγγέλματος στην υγεία, τη σωματική καταπόνηση και το προσδόκιμο ζωής». Είναι για παράδειγμα διαφορετικό να παραμένει σε θέση γραφείου κάποιος μέχρι την ηλικία των 70 ετών κι άλλο αν εργάζεται σε ορυχείο ή στην οικοδομή.

Στο ασφαλιστικό σύστημα, τα έσοδα αυξάνονται είτε με υψηλότερες εισφορές (μείωση ανταγωνιστικότητας, αύξηση κόστους εργασίας και μείωση καθαρών μισθών για τους εργαζόμενους) είτε με περισσότερους εργαζόμενους σε σχέση με τους συνταξιούχους. Τα έξοδα μειώνονται είτε με περικοπές συντάξεων είτε με αύξηση των ορίων ηλικίας, διότι, στην πραγματικότητα, μειώνεται ο χρόνος που θα λαμβάνει κάποιος σύνταξη και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.