Ορια ηλικίας {LF}και οι απόμαχοι {LF}του Ασφαλιστικού

Καθώς οι Γάλλοι διχάζονταν, οι απόμαχοι του Ασφαλιστικού, αισθανόμαστε μια κάποια δικαίωση. Ομως, ανησυχούμε με την υπόμνηση από διεθνείς οργανισμούς ότι «δεν έχετε τελειώσει ακόμη», και αναρωτιόμαστε μήπως εννοούν και εμάς.

Απαιτούνται δύο διευκρινίσεις και μία διασαφήνιση.

Πρώτον, το γενικό όριο ηλικίας δεν είναι η πραγματική ηλικία αποχώρησης από την εργασία. Το τελευταίο προσεγγίζεται από την ηλικία κατά την οποία το 50% των ατόμων που γεννήθηκαν σε ένα συγκεκριμένο έτος έχουν πλέον σταματήσει να δουλεύουν. Πρώτοι φεύγουν όσοι έχουν λόγους αναπηρίας, τα ειδικά καθεστώτα, αναγνωρίσεις ετών κοκ. Μην ξεχνάμε ότι στην Ελλάδα το 85% των συνταξιούχων του ΙΚΑ επωφελούνταν από εξαιρέσεις, αφήνοντας μόνο 15% στον «κανόνα». Τα Μνημόνια περιόρισαν αυτές τις εξαιρέσεις, τηρώντας όμως κάποια σταδιακότητα. Ακόμη και σήμερα πολλοί αποχωρούν πριν από τον γενικό κανόνα: 67 έτη για όλους, 62 με 40 χρόνια εργασίας. Το τελευταίο ισούται με το γαλλικό όριο που εγκαταλείπεται.

Δεύτερον, ο νόμος ήδη προβλέπει ότι το γενικό όριο θα πρέπει να ανεβαίνει κάθε 10 χρόνια, ακολουθώντας τις αυξήσεις μακροβιότητας. Η πρώτη αύξηση (68/63) θα έπρεπε να είχε γίνει το 2021, αλλά σιωπηρώς αναβλήθηκε. Παρά ταύτα, οι προβολές τις οποίες κυβέρνηση και αντιπολίτευση επικαλούνται για να καθησυχάσουν ότι το «πρόβλημα λύθηκε», ενσωματώνουν αυτή την πρόβλεψη. Ετσι, κάποιος που έπιασε δουλειά το 2022 θα πρέπει να εργάζεται ως τα 72.

Πιο ουσιαστικά, όμως, τα όρια ηλικίας αποτρέπουν τη συνταξιοδότηση πριν από κάποια ηλικία. Είναι απαραίτητα επειδή, στο σύστημά μας, όταν κάποιος συνταξιοδοτείται ενωρίτερα, επιβάλλει κόστος σε όλους τους υπόλοιπους.  Σε ανταποδοτικά συστήματα, όπως στη Σουηδία, δεν απαιτείται καταναγκασμός αφού το κόστος δεν επιμερίζεται σε τρίτους.

Ακόμη και έτσι, όμως, το ουσιαστικό ζητούμενο είναι η παραμονή στην εργασία. Αυτή εξαρτάται και από άλλους δύο παράγοντες: Πρώτον, τη ζήτηση για εργαζόμενους από εργοδότες. Δεύτερον, τη φύση της εργασίας. Πρέπει να υπάρχουν θέσεις εργασίας, ενώ το εργασιακό περιβάλλον δεν πρέπει να αποξενώνει τον εργαζόμενο.

Τα όρια ηλικίας δεν λύνουν τίποτε μόνα τους. Δίνουν όμως διορία και κίνητρο να προσαρμοστούν οι άλλοι δύο παράγοντες: Να θέλουμε να δουλέψουμε και η εργασία να μας ικανοποιεί.  Τα όρια είναι αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη.

Ο Πλάτων Τήνιος είναι οικονομολόγος, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς.