Τράπεζες: είναι έτσι όπως νομίζουν;{CR}

Εντάξει! Φρονίμως ποιήσαντες ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας και οι επικεφαλής των τεσσάρων «συστημικών» ελληνικών τραπεζών τόνισαν σε άρθρα τους στο «Βήμα» ότι «ο εγχώριος χρηματοπιστωτικός τομέας είναι θωρακισμένος έναντι των πρόσφατων διεθνών τραπεζικών κλυδωνισμών». Εντάξει! Αυτά έπρεπε να πουν, διότι ο τραπεζικός τομέας είναι ευαίσθητος, καθώς κύριο χαρακτηριστικό του είναι η «πίστις», η εμπιστοσύνη.

Αυτά έλεγαν μονόπλευρα όμως και το 2008, όταν είχε εκδηλωθεί πάλι στις ΗΠΑ η γνωστή χρηματοπιστωτική αναταραχή ο τότε διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιώργος Προβόπουλος και ο  τότε υπουργός Οικονομίας Γιώργος Αλογοσκούφης, όταν έφερε στη Βουλή στις 16 Οκτωβρίου του 2008 νομοσχέδιο (που έγινε Νόμος 3723/2008). Οχι δεν είπε ότι ο σκοπός του νομοσχεδίου είναι η  θωράκιση των τραπεζών, αλλά η ενίσχυση της ρευστότητας της οικονομίας με 28 δισ. ευρώ, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης. Ωστόσο, από την ανάγνωση του παραπάνω Νόμου προκύπτει ότι σκοπός του ήταν η κεφαλαιακή ενίσχυση των τραπεζών με τη συμμετοχή του Ελληνικού Δημοσίου στο κεφάλαιό τους.

Τα πυρά που δέχθηκε τότε ο Γιώργος Αλογοσκούφης στη Βουλή ήταν ομαδικά από την αντιπολίτευση. Το ΠΑΣΟΚ χαρακτήρισε «λευκή επιταγή» στις τράπεζες την ενίσχυση αυτή, ο ΣΥΡΙΖΑ δήλωσε ότι «τα μέτρα αντιπροσωπεύουν ένα μέγα οικονομικόσκάνδαλο και μια άνευ προηγουμένουκαταλήστευσηκαι λεηλασία του ελληνικού λαού…», ενώ το ΚΚΕ τόνισε τα γνωστά, για «κέρδη του χρηματιστικού κεφαλαίου»!

Είναι αλήθεια ότι στην Ελλάδα το τραπεζικό σύστημα δεν υπέστη τα δύο πρώτα χρόνια της κρίσης τις άμεσες απώλειες που καταγράφηκαν σε άλλες χώρες, προφανώς λόγω της παραπάνω παρέμβασης και της εντονότερης εποπτείας από την Τράπεζα της Ελλάδος. Αυτό έγινε αργότερα, όταν η τραπεζική κρίση εξελίχθηκε σε κρίση χρέους, που συμπαρέσυρε και το τραπεζικό σύστημα!

Σήμερα, όπως διαβεβαιώνεται, οι ελληνικές τράπεζες εμφανίζουν ενισχυμένη ανθεκτικότητα. Κι αλίμονο αν δεν την εμφάνιζαν, ύστερα από θυσίες 15 ετών με τέσσερις ανακεφαλαιοποιήσεις (78 δισ. ευρώ), με τιτλοποιήσεις κόκκινων δανείων (24 δισ. ευρώ με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου), με κούρεμα ιδιωτικής περιουσίας (41 δισ. ευρώ από το άγριο κούρεμα της ιδιωτικής περιουσίας το 2012, ποσού 137,9 δισ. ευρώ), με την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση (14 δισ. ευρώ).

Ας υποθέσουμε, λοιπόν, με αυτές τις παρεμβάσεις το κράτος εφάρμοσε τις αρχές της αναλογικότητας, της καθολικότητας, της κανονικότητας, του δημόσιου συμφέροντος, του κράτους δικαίου, οι οποίες μάλλον είναι γραμμένες μόνο στο Σύνταγμα. Ωστόσο, οι ίδιες αρχές και ιδιαίτερα εκείνη της κανονικότητας επιβάλλει, για να δικαιολογηθούν οι παραπάνω θυσίες, να εξετασθεί ή να ελεγχθεί αν πράγματι εξασφαλίσθηκε η κανονικότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και, φυσικά, η αναγκαία, για τον λόγο αυτόν, άνετη και αποτελεσματική χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας.

Τα στοιχεία διαχρονικής ροής της χρηματοδότησης στην πραγματική οικονομία είναι απογοητευτικά, παρά την ικανοποιητική εικόνα που παρουσιάζουν τελευταία. Μάλιστα, το  Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι «τελεί σε δυσαρμονία με τα μεγέθη της ελληνικής οικονομίας, στα οποία πρέπει να συμπεριληφθούν και οι επενδυτικές ανάγκες της χώρας! Βέβαια, για την ασθενή αυτή ροή χρηματοδότησης δεν φταίνε μόνο οι τράπεζες, αλλά πολλές στρεβλώσεις, που είναι «άλλου παπά Ευαγγέλιο».

Για την ανθεκτικότητα του τραπεζικού συστήματος  η Τράπεζα της Ελλάδος στην τελευταία έκθεσή της για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα επισημαίνει ότι είναι ενισχυμένη, αλλά στη συνέχεια σημειώνει ότι παρουσιάζει μερικές αβεβαιότητες και προκλήσεις (άνοδος επιτοκίων, χαμηλότερο ΑΕΠ, γεωπολιτική και ενεργειακή κρίση, υψηλό απόθεμα κόκκινων δανείων, νέα κόκκινα δάνεια,  χαμηλή κερδοφορία κ.λπ.).

Επίσης, αναφερόμενη στην κεφαλαιακή επάρκεια στην αρχή επισημαίνει ότι είναι ικανοποιητική, αλλά στη συνέχεια αναφέρει ότι βραχυπρόθεσμα θα επηρεαστεί από σειρά παραγόντων, τονίζοντας τον σημαντικότερο που σπανίως αναφέρεται, ότι δηλαδή η μεταφορά των κόκκινων δανείων από τους ισολογισμούς των τραπεζών σε Εταιρείες Διαχείρισης Απαιτήσεων από Δάνεια και Πιστώσεις δεν σηματοδοτεί αυτόματα και την οριστική εξάλειψη του χρέους από την οικονομία, αφού το χρέος παραμένει.

Ακόμα, υπενθυμίζω και την ανησυχία που διατυπώνει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε πρόσφατη γνωμοδότηση για την ποιότητα της κεφαλαιακής επάρκειας από το μεγάλο ποσοστό της «αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης» στα εποπτικά κεφάλαια (πάνω από το 50%!!).