Οι κίνδυνοι της νέας τραπεζικής κρίσης για την Ευρώπη

Οι ανησυχίες για το αμερικανικό τραπεζικό σύστημα συγκλονίζουν τις αγορές. Οχι χωρίς αιτία: οι οικονομικές πιέσεις μπορεί να είναι επικίνδυνες. Μια τέτοια αναταραχή μπορεί να ενισχύσει τους όρους χρηματοδότησης και να προκαλέσει πλήγμα στην οικονομική ανάπτυξη, αναγκάζοντας τις κεντρικές τράπεζες να αλλάξουν ρότα. Συνολικά, αναμένουμε ότι ο αντίκτυπος θα παραμείνει περιορισμένος. Για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμένουμε να δώσει έμφαση σε μια προσέγγιση που εξαρτάται από τα δεδομένα κάθε συνεδρίασης στο μέλλον.

To 2023 δεν είναι 2008

Πριν συζητήσουμε τις προοπτικές, πρέπει να τονίσουμε ότι το 2023 δεν είναι 2008. Εφόσον οι Αρχές δεν χειρίζονται άσχημα την κατάσταση, κάτι που φαίνεται εξαιρετικά απίθανο, δεν οδεύουμε προς μια πραγματική οικονομική κρίση, κατά την άποψή μας. Οι πιέσεις είναι πλέον πολύ πιο συγκεντρωμένες σε συγκεκριμένους τομείς του χρηματοπιστωτικού συστήματος των ΗΠΑ, ενώ διασκορπίστηκαν στην τεράστια αγορά των αμερικανικών τίτλων που υποστηρίζονται από στεγαστικά δάνεια το 2008. Οι τράπεζες έχουν επίσης πολύ καλύτερη κεφαλαιοποίηση από πριν. Το πιο σημαντικό, οι Αρχές είναι έτοιμες να κάνουν ό,τι χρειάζεται για να περιορίσουν τη μετάδοση. Στηρίζουν τις καταθέσεις και εκκαθαρίζουν τις πληγείσες τράπεζες με τακτικό τρόπο, αντί απλώς να τις κλείνουν, όπως είχαν κάνει με θλιβερές συνέπειες στην περίπτωση της Lehman Brothers τον Σεπτέμβριο του 2008. Ενώ η οικονομική αναταραχή μπορεί να συνεχιστεί για λίγο, η προσέγγιση ότι θα γίνει «ό,τι χρειαστεί» πιθανότατα θα λειτουργήσει στο τέλος. Οι κεντρικές τράπεζες μπορούν να σταματήσουν τις διαταραχές της αγοράς. Σε κάποιο βαθμό, οι περιστασιακές οικονομικές αναταραχές δεν είναι ασυνήθιστες εν μέσω μιας αποφασιστικής αυστηροποίησης της νομισματικής πολιτικής.

Σε κίνδυνο η ευρωζώνη;

Η ανοιχτή οικονομία της ευρωζώνης τείνει να είναι ιδιαίτερα κυκλική και εκτεθειμένη σε παγκόσμιους κινδύνους. Η μετάδοση είναι το βασικό ζήτημα προς το παρόν. Στην απίθανη περίπτωση που οι ΗΠΑ υποστούν μια πραγματική χρηματοπιστωτική κρίση και/ή η οικονομία των ΗΠΑ παραπατήσει άσχημα, η οικονομία της ευρωζώνης θα μπορούσε να πληγεί σκληρά από οικονομική μετάδοση και σημαντική πτώση της εμπιστοσύνης των επιχειρήσεων και των καταναλωτών καθώς και των εξαγωγών. Αυτό θα μπορούσε να αντισταθμίσει τον θετικό αντίκτυπο από την απότομη διόρθωση των τιμών του φυσικού αερίου (η εξασθένηση του σοκ του Πούτιν) και να εκτροχιάσει την επικείμενη ανάκαμψη από τη χειμερινή στασιμότητα. Αλλά εάν οι Αρχές των ΗΠΑ περιορίσουν τους εγχώριους κινδύνους μετάδοσης, όπως αναμένουμε, οι οικονομικές πιέσεις είναι απίθανο να εξαπλωθούν στην Ευρώπη για μεγάλο χρονικό διάστημα με σημαντικό τρόπο. Αυτή παραμένει η βασική μας υπόθεση. Τρεις παράγοντες πιθανώς μειώνουν τον κίνδυνο στην ευρωζώνη:

Πρώτον, τα νοικοκυριά και οι εταιρείες χρειάζονται λιγότερη πίστωση από ό,τι συνήθως, λόγω του υψηλού ακόμη επιπέδου αποθεμάτων ρευστότητας που έχουν συσσωρευτεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Δεύτερον, οι κεντρικές τράπεζες όπως η ΕΚΤ πιθανότατα θα λάβουν υπόψη οποιαδήποτε σημαντική και διαρκή αυστηροποίηση των χρηματοοικονομικών συνθηκών κατά τη βαθμονόμηση των μελλοντικών κινήσεων πολιτικής τους.

Τρίτον, τα επιτόκια της ΕΚΤ πιθανότατα θα κορυφωθούν σε χαμηλότερο επίπεδο από αυτά της Fed (και της BoE).

Ο Holger Schmieding είναι επικεφαλής οικονομολόγος
της Berenberg Bank