Η ανοιχτή πρόβα του Σταύρου Ξαρχάκου

«Ο Σταύρος Ξαρχάκος είναι ο μεγαλύτερος εν ζωή συνθέτης στην Ελλάδα. Εχει καθαρή, διεισδυτική ματιά, ήθος και συνέπεια όλα αυτά τα χρόνια. Λακωνίζει και είναι εύστοχος στη ματιά του. Νιώθω μεγάλη τιμή που με κάλεσε σε αυτό το εγχείρημά του. Είναι η πρώτη φορά μετά από 32 χρόνια στη μουσική που συμμετέχω σε μια τέτοια συναυλία. Θεωρώ τον εαυτό μου ιδιαίτερα τυχερό και θέλω να υπηρετήσω το όραμά του». Τα θερμά λόγια του Δημήτρη Αποστολάκη στην πρώτη πρόβα για την προετοιμασία της μεγάλης συναυλίας υπό τον τίτλο «Από τον Πόντο ως την Κρήτη “Ερόδισ’ η ανατολή και ξέφεξεν η δύση”» λειτούργησαν ως υπενθύμιση απαραίτητη για να ψηλαφίσουμε το πολιτιστικό μας γίγνεσθαι.

Ο σπουδαίος συνθέτης, ο οποίος έχει σφραγίσει με την ακριβή δημιουργία του την ελληνική μουσική ιστορία, έχει το γενικό πρόσταγμα αυτής της μουσικής συνάντησης και εξήγησε τι είναι αυτή η συναυλία ξεκαθαρίζοντας πρωτίστως ότι σε δύο πράγματα κουμπώνει η ψυχή μας, στην ιστορία και την παράδοση: «Τα τελευταία χρόνια την ιστορία και την παράδοση την έχουμε γράψει “κάπου”». Μίλησε για την πρόθεσή του να ακουμπήσουν μαζί με τους συνεργάτες του στη «σκληρή», όπως τη χαρακτήρισε, παράδοση: «Βορρά και Νότο. Αρα Κρήτη και Πόντο, μ’ ένα κοινό στοιχείο που ενώνει αυτούς τους δύο πόλους που είναι η λύρα. Επιλέξαμε τραγούδια τα οποία θα τα πούμε με μια δική μας άποψη». Μια προσέγγιση δηλαδή εμποτισμένη με ξεχωριστά στοιχεία του μουσικού ιδιώματος του Σταύρου Ξαρχάκου που δημιουργούν ένα καινούργιο σύμπαν για να συναντηθούν τραγούδια από διαφορετικά παραδοσιακά κοιτάσματα. Οπως για παράδειγμα το κρητικό «Η λεβαντιά είναι μια πληγή» και το ποντιακό «Πατρίδα μ αραεύω σε» («σα ξένα είμαι πρόσφυγας και σην Ελλάδα ξένος») κ.ά.. Στον κύκλο που είχε δημιουργήσει ο συνθέτης με τους Νεοκλή Νεοφυτίδη στο πιάνο, τον Δημήτρη Αποστολάκη στην κρητική λύρα, τον Γιώργο Ατματσίδη στην ποντιακή λύρα, την Ηρώ Σαΐα και τον Αλέξη Παρχαρίδη, έδινε τις πολύτιμες οδηγίες του με τρόπο καθησυχαστικό, ακούγοντας όμως προσεκτικά – ένα ακόμη δείγμα του μεγαλείου του – και τις προτάσεις των συνεργατών του. Αποκάλυπτε με τη λιτή περιγραφή του τον τρόπο που θα αφηγηθεί τη διαδρομή των σπουδαίων μελωδιών της παράδοσης, μέσα από τις ανήσυχες ενορχηστρώσεις του, εκεί όπου το σήμερα ακουμπά τρυφερά στο χθες.

Παράδοση και νέοι

Οι νέοι, διαπίστωσε ο συνθέτης, έχουν στενότερη σχέση, ειδικά τα τελευταία χρόνια, με την παράδοση. «Μην ξεχνάτε σε όλη την επικράτεια πόσες σχολές παραδοσιακού χορού και μουσικής έχουν ανοίξει με τη συμμετοχή πολλών παιδιών. Είμαι αισιόδοξος». Και αυτή την αισιοδοξία του ο συνθέτης τη στηρίζει όπως είπε στις διαδηλώσεις των παιδιών για τη μεγάλη τραγωδία των Τεμπών: «Βγήκαν έξω από τα ίPhone και τις ψηφιακές οθόνες, με πάθος, χωρίς να είναι κάτω από κομματικές ομπρέλες. Ηταν κάτω από τα χαρτονάκια που έφτιαξαν με την ψυχή τους για να δηλώσουν αυτό που αισθανθήκαμε και δεν τους άρεσε καθόλου».