Τα Τέμπη δημιουργούν μία νέα συνθήκη στο πολιτικό σκηνικό

Τρίτη 28 Φεβρουαρίου 2023, πρωί: στα γραφεία της GPO μαζί με τους συνεργάτες μου διαμορφώνουμε το ερωτηματολόγιο της επόμενης δημοσκόπησης που πρόκειται να ξεκινήσει την επόμενη μέρα. Η πολιτική επικαιρότητα κυριαρχείται από την απομάκρυνση του Π. Πολάκη από τα ψηφοδέλτια των επερχόμενων εκλογών, την πιθανή διαγραφή του από τον ΣΥΡΙΖΑ και την επίδρασή της στο εκλογικό ποσοστό του κόμματος. Ο Πρωθυπουργός έχει σε μεγάλο βαθμό προαναγγείλει την προκήρυξη των εκλογών για τις 9 Απριλίου και τα κομματικά επιτελεία μπαίνοντας στην τελική ευθεία χαράσσουν τη στρατηγική τους και προετοιμάζουν τις επόμενες κινήσεις τους.

Τετάρτη 1η Μαρτίου 2023: τίποτα δεν είναι πια το ίδιο. Τίποτα δεν έχει πια σημασία. Η ελληνική κοινωνία ξυπνά και βρίσκεται σε κατάσταση σοκ. Οι πάντες είναι μουδιασμένοι, αδυνατούν να συλλάβουν αυτό που έχει συμβεί και παρακολουθούν αποσβολωμένοι την εξέλιξη του δράματος. Μιας τραγωδίας η οποία αποκαλύπτει όλες τις κακοδαιμονίες του ελληνικού κράτους, τις κυβερνητικές ευθύνες, τις διαχρονικές παραλείψεις και τη συνολική αποδιοργάνωση σε κρίσιμους τομείς λειτουργίας μιας όπως θέλουμε να πιστεύουμε σύγχρονης ευρωπαϊκής χώρας.

Η τραγωδία των Τεμπών ανατρέπει τα έως τότε προεκλογικά δεδομένα και δημιουργεί μια εντελώς νέα συνθήκη στο πολιτικό σκηνικό. Το συλλογικό τραύμα δίνει σταδιακά τη θέση του στη συλλογική οργή και η κυβέρνηση αντιλαμβανόμενη την κατάσταση που διαμορφώνεται υπαναχωρεί από την αρχική της τοποθέτηση περί ανθρώπινου λάθους και αναλαμβάνει το μεγαλύτερο βάρος της ευθύνης δίνοντας διαβεβαιώσεις για άμεση  διαλεύκανση της υπόθεσης και ταχύτατη θεραπεία των αιτιών που οδήγησαν στο σιδηροδρομικό δυστύχημα.

Το πολιτικό σύστημα προσπαθεί σε κλειστές συσκέψεις να αποκρυπτογραφήσει τις κοινωνικές δυνάμεις που αναπτύσσονται στη σκιά της τραγωδίας και να δώσει απαντήσεις στα νέα ερωτήματα που προκύπτουν: πόσο μεγάλη είναι η φθορά της κυβέρνησης; Θα έχει πολιτικό βάθος ή θα εκτονωθεί όσο απομακρυνόμαστε χρονικά από το γεγονός; Μπορεί να δημιουργηθεί ένα νέο κύμα οργής που θα απορρίπτει συλλήβδην το κατεστημένο πολιτικό σύστημα; Πόσο πιθανή είναι η μορφοποίηση ενός νεολαιίστικου κινήματος μαζικής διαμαρτυρίας; Θα λάβει αυτό πολιτικά χαρακτηριστικά και πότε τελικά θα πρέπει να στηθούν οι κάλπες;

Σε ορισμένα από τα παραπάνω ερωτήματα δίνουν κάποιες πρώιμες απαντήσεις τα πρώτα δημοσκοπικά δεδομένα που έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Η εξαγωγή στέρεων συμπερασμάτων ωστόσο είναι άκρως παρακινδυνευμένη και βρίσκεται υπό την επίδραση της εν θερμώ αντίδρασης.

Η σημαντική μείωση των δημοσκοπικών ποσοστών της κυβέρνησης σε αυτή τη φάση είναι μάλλον αναμενόμενη, όπως περίπου προβλέψιμη είναι και η εκλογική συμπεριφορά ενός τμήματος ψηφοφόρων της ΝΔ οι οποίοι μετατοπίζονται στην αδιευκρίνιστη ψήφο αναμένοντας τα αποτελέσματα της κυβερνητικής διαχείρισης. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πολίτες που μέχρι την προηγούμενη εβδομάδα δήλωναν ψηφοφόροι της κυβερνητικής παράταξης να μετακινηθούν άμεσα προς τον αντίπαλο εκλογικό πόλο. Προσώρας δεν μετακινούνται ούτε προς μικρότερους κομματικούς σχηματισμούς καθώς όπως διαχρονικά έχει παρατηρηθεί οι μετακινήσεις απαιτούν χρόνο και δεν λαμβάνουν χώρα από τη μια στιγμή στην άλλη ως απόρροια ενός μεμονωμένου γεγονότος. Αυτό που περισσότερο συμβαίνει αυτή τη στιγμή σχετίζεται με την αποδυνάμωση του κυβερνητικού αφηγήματος περί «αυτοδύναμης Ελλάδας». Η αποτελεσματικότητα και η διαχειριστική επάρκεια που αναγνώριζαν οι πολίτες στον κ. Μητσοτάκη θα δοκιμαστεί σοβαρά το επόμενο διάστημα.

Ο Αντώνης Παπαργύρης είναι διευθυντής ερευνών GPO