«Είμαι γυναίκα και έχω δικαιώματα», έγραψαν οι γυναίκες Ρομά

Το ζητούμενο των μαθημάτων Γραμματισμού στο Διαπολιτισμικό Σχολείο Δενδροποτάμου για ενήλικους Ρομά που θέλουν να πάρουν το απολυτήριο Δημοτικού δεν είναι το ίδιο με των άλλων δημοτικών σχολείων της χώρας. Σε μια τάξη γυναικοκρατούμενη, με τις Παγκόσμιες Ημέρες να αποτελούν συχνά αφορμή για γνώσεις βασικές, όπως γραφή και ανάγνωση, αλλά και προβληματισμό ευρύτερο, εδώ και μερικές ημέρες οι 10 μαθήτριες της τάξης, ηλικίας από 18 έως 56 ετών, διδάσκονται, ενόψει της 8ης Μαρτίου, τι πραγματικά σημαίνει ο εορτασμός της Ημέρας της Γυναίκας.

«Η διαδικασία γραμματισμού αφορά μια πολιτική και κριτική συνειδητοποίηση πάνω στα δικαιώματα του ανθρώπου, σε σύγχρονα πολιτικά γεγονότα και ιστορικά συμβάντα παγκοσμίου ενδιαφέροντος. Με αφορμή την Ημέρα της Γυναίκας, έχουμε ξεκινήσει να μαθαίνουμε τα δικαιώματα των γυναικών. Είδαμε το ιστορικό πλαίσιο που δημιούργησε την Ημέρα, είδαμε εικόνες μέσω Powerpoint και συζητήσαμε γύρω από αυτά ώστε να συνειδητοποιήσουν οι μαθήτριες ότι η Ημέρα της Γυναίκας δεν αφορά το να πάμε να διασκεδάσουμε μόνο, αλλά ότι είναι μια μέρα γραμματισμού και συνειδητοποίησης των δικαιωμάτων τους και του αποκλεισμού και ρατσισμού που υφίστανται. Κι έμαθαν να γράφουν το εξής: “Είμαι γυναίκα και έχω δικαιώματα”», εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο 63χρονος – συνταξιούχος εδώ κι έναν χρόνο – δάσκαλος Αγγελος Χατζηνικολάου που διδάσκει εθελοντικά από το 2000 τη συγκεκριμένη τάξη, κάθε Τετάρτη και Πέμπτη, έχοντας ασχοληθεί με τη διδασκαλία παιδιών Ρομά στη Δυτική Θεσσαλονίκη επί 33 χρόνια.

Στο κατώφλι του σχολείου

«Στο μάθημα της Ιστορίας επιδιώκουμε σε πρώτη φάση να κατανοήσουν τι σημαίνει “προ Χριστού, μετά Χριστόν”, πώς μετριέται ο χρόνος ιστορικά και πόσο σημαντική είναι αυτή η γνώση για την ίδια τη ζωή. Οι Ρομά θεωρούνταν μια ζωή αναλφάβητοι (σ.σ.: 90% το ποσοστό αναλφάβητων το 1995). Από το 1979 άρχισαν να αποκτούν τα δικαιώματα του πολίτη, άρα αυτή είναι μια ιστορική διαδικασία την οποία πρέπει να γνωρίζουν», αναφέρει ο δάσκαλός τους περιγράφοντας τι έφερε τις γυναίκες Ρομά στο κατώφλι του σχολείου. «Το τμήμα προέκυψε ως κοινωνική αναγκαιότητα από τις ίδιες, που ερχόντουσαν κι έλεγαν “θέλουμε να διαβάσουμε τα παιδιά μας αλλά δεν μπορούμε”. Κι αφού άρχισαν να παρακολουθούν συστηματικά και να παίρνουν απολυτήριο σε ποσοστό 100%, μετά πίεσαν κι έγινε το Γυμνάσιο Δεύτερης Ευκαιρίας. Οταν ξεκινούσαμε, υπήρχαν γυναίκες που έπιαναν για πρώτη φορά μολύβι στο χέρι και όταν δοκίμαζαν να γράψουν, από τη δύναμη που έβαζαν, έσκιζαν το χαρτί».

«Για να διαβάζω τη Γραφή»

Τα μαθήματα ξεκινούν στις 4 και τελειώνουν γύρω στις 7, αναλόγως με το πόσο ξεκούραστες είναι οι γυναίκες καθώς νωρίτερα εργάζονται στις λαϊκές αγορές της περιοχής και στους δρόμους από όπου συλλέγουν «παλιά». Η μεγαλύτερη σε ηλικία μαθήτρια πρώτα παραλαμβάνει τα εγγόνια της από το Ολοήμερο κι ύστερα τρέχει να προλάβει να καθίσει στο θρανίο. «Η ίδια λέει “έρχομαι για να μάθω να διαβάζω τη Γραφή”, δεν είναι τρομερό; Παλιότερα, μαθήτρια, 45 χρονών, μου είχε πει “έρχομαι στο σχολείο, δάσκαλε, για να μπορέσω να σβήσω από την ταυτότητα το «αγράμματη»”. Ολα αυτά είναι γροθιά στην κυρίαρχη αντίληψη που λέει ότι οι Ρομά δεν έχουν τα γράμματα στο αίμα τους», σημειώνει ο Αγγελος Χατζηνικολάου. Μία από τις μαθήτριές του, μάλιστα, έπεισε και τον άντρα της, παλιατζή στο επάγγελμα, να εγγραφεί, ενώ η μικρότερη του τμήματος, 18 ετών, δεν είναι παντρεμένη. «Σας πληροφορώ ότι σε γυναίκες και άνδρες Ρομά που πέρασαν από το σχολείο έχει μετατοπιστεί ο χρόνος έναρξης έγγαμου βίου, από τα 13-14, στα 18-19. Η εκπαίδευση είναι σημαντικός παράγοντας», αναφέρει ο 63χρονος δάσκαλος που φουσκώνει από περηφάνια με περιπτώσεις όπως της Γεωργίας Καλπαζίδου, φιλολόγου σήμερα, η οποία ετοιμάζεται πλέον για το διδακτορικό της στη Γλωσσολογία.