Πλυσίματα και ξεπλύματα

Αν και η φωτογραφία περνάει κάθε τόσο από τις οθόνες μου, ομολογώ ότι δεν έχω ακόμη βρει το σθένος να την «ανοίξω». Η φευγαλέα ματιά και οι περιγραφές αρκούν. Μια γυναίκα 70 ετών στον Ωρωπό, λέει. Με βαριά ψυχολογικά προβλήματα. Οι νοσηλευτές – όχι του ΕΚΑΒ αλλά δημοτικού ασθενοφόρου το οποίο ανήκει σε ιδιωτική εταιρεία με την οποία έχει σύμβαση ο δήμος – που κλήθηκαν να τη μεταφέρουν, τη βρήκαν μέσα στις ακαθαρσίες. Και το ασθενοφόρο ήταν καινούργιο. Και είπαν να μην το βρωμίσουν, μωρέ, διότι, ως γνωστόν, τα ασθενοφόρα μεταφέρουν λουλούδια, γλυκάκια και κουκλάκια, τέτοια πράγματα. Δηλαδή, σου λέει, πολυτραυματίας με αίματα δεν μπαίνει στο ασθενοφόρο. Α πα πα. Ατιμος λεκές το αίμα, ούτε ο «διαβολάκος του λεκέ» ούτε κάτι άλλο έχει αποτέλεσμα.

Τι έκαναν λοιπόν; Εσυραν τη γυναίκα στην πιλοτή, την έγδυσαν σε κοινή θέα, την ξάπλωσαν σε μια κουβέρτα και άρχισαν να την πλένουν με το λάστιχο. Αυτή ακριβώς την εικόνα, που προφανώς κατέγραψε κάποιος γείτονας, ήθελα να αποφύγω. Με πήγε, συνειρμικά, σε μια τάξη σχολείου, στο μάθημα των Λατινικών, όταν πρωτοέμαθα τη λέξη «ρες» που σημαίνει «πράγμα» και που για κάποιον λόγο τον οποίο δεν θυμάμαι, η καθηγήτριά μας αναφερόταν στην αντιδιαστολή με την έννοια «άνθρωπος».

Προς τιμήν του, ο δήμαρχος Ωρωπού παραδέχθηκε το γεγονός, ανέλαβε την ευθύνη και διέταξε Ενορκη Διοικητική Εξέταση. Το θέμα όμως δεν έχει να κάνει αποκλειστικά και μόνο με πρακτικές, εκπαίδευση νοσηλευτικού και άλλα τέτοια τεχνοκρατικά. Είναι ένα ζήτημα νοοτροπίας. Αυτής που υποτιμά ή που παίρνει αποστάσεις από τις ψυχικές ασθένειες. Και που, όσο κι αν νομίζουμε ότι την έχουμε ξεπεράσει, εμφανίζεται κάθε τόσο μπροστά μας σαν την κακιά μάγισσα. Διότι δεν νομίζω ότι οι νοσηλευτές θα έκαναν το ίδιο σε κάποιον που είχε οργανικό πρόβλημα υγείας, κι ας ήταν μέσα στις ακαθαρσίες.

Δεν θα βαρεθώ να το επαναλαμβάνω. Σε μια χώρα όπου συμβαίνουν όσα συμβαίνουν, που αγωνιούμε να βρούμε το στίγμα μας σε ένα μέλλον το οποίο είναι ήδη παρόν, εξακολουθούμε να υποβαθμίζουμε την ψυχική υγεία. Παρά τη σύσταση υφυπουργείου Υγείας, του οποίου προΐσταται η Ζωή Ράπτη (και η οποία φρονώ ότι αυτές τις ημέρες λόγω της τραγωδίας στα Τέμπη αλλά και τους προηγούμενους μήνες λόγω διαφόρων συμβάντων θα έπρεπε να εμφανίζεται πιο συχνά). Να εκλαμβάνουμε, ακόμη και όταν δεν το ομολογούμε λόγω πολιτικής ορθότητας, τις ψυχικές ασθένειες ως «παραξενιές», να τις περιγράφουμε ως «ακραίες συμπεριφορές» και να θεωρείται, τελικά, ο ψυχικά άρρωστος κάτι ως «περιθωριακό» άτομο. Για φαντασθείτε να θεωρούσαμε περιθωριακούς τους καρκινοπαθείς ή τους νεφροπαθείς;

Μέχρι που να γίνει ένα έγκλημα. Αγριο έγκλημα. Από κάποιον που «είχε περίεργη συμπεριφορά», που «ήταν μοναχικός» που «δεν είχε πολλά πολλά με τους γείτονες». Τότε θα ξαναπιάσουμε να μιλάμε για την ψυχική υγεία. Για λίγο. Μετά, θα ασχοληθούμε με κάτι άλλο. Μέχρι το επόμενο έγκλημα.

Επικίνδυνα υποκατάστατα

Μίλησα παραπάνω για νοοτροπία. Κάτι που καταγράφεται, «βελούδινα» μεν, χαρακτηριστικά δε, σε πεδία που ουδεμία σχέση έχουν – αν και καμώνονται ότι έχουν – με την ψυχοθεραπεία. Για παράδειγμα, όλα αυτά τα βιβλία αυτοβελτίωσης που γίνονται μάλιστα και μπεστ σέλερ. Πόσο μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση ενός ψυχικού προβλήματος; Οσο μπορεί και η σωστή διατροφή να θεραπεύσει έναν καρκίνο. Βλέπω επίσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «σελίδες» τύπου «όλα για την κατάθλιψη». Οπου διάφοροι που έχουν αυτοδιαγνωστεί με κατάθλιψη ανταλλάσσουν συμβουλές για την αντιμετώπισή της, τις εμπειρίες τους από φάρμακα, συστήνουν το ένα, το άλλο ή να τα πετάξουν στα σκουπίδια και να αρχίσουν τις βόλτες στη φύση. Και ύστερα μας σοκάρουν οι θεραπευτές – μαϊμούδες που δίνουν βότανα για να θεραπεύσουν κακοήθεις όγκους.

Προχθές είδα και το καλύτερο. Σχετικό σεμινάριο διαφήμιζε τη «βαφή επίπλων με χρώματα κιμωλίας» ως την καλύτερη… ψυχοθεραπεία. Εντάξει, παιδιά, σβήνουμε τα τηλέφωνα των ψυχιάτρων, σταματάμε τις αγωγές και πιάνουμε τα γυαλόχαρτα και τα πινέλα.