Το τραύμα{CR}

Η οικονομική κρίση και τα διχαστικά χαρακτηριστικά με τα οποία σημάδεψε το σώμα της κοινωνίας. Το Μάτι και η Μάνδρα. Η πανδημία. Και τώρα τα Τέμπη. Αν υποθέσουμε ότι η κοινωνία διαθέτει τον δικό της ψυχισμό, τότε εδώ και χρόνια βρισκόμαστε συνέχεια αντιμέτωποι με ένα μετατραυματικό στρες. Στους ανθρώπους το μετατραυματικό στρες οδηγεί σε πλέγμα διαταραχών. Από άγχος και κατάθλιψη που ενδέχεται, αν δεν αντιμετωπιστούν, να εξελιχθούν ως και σε ψυχώσεις. Δεν ξέρω αν ισχύει κάτι τέτοιο και για τις κοινωνίες. Φοβάμαι όμως ότι δεν θα ήταν ένα εντελώς λανθασμένο συμπέρασμα. Το συλλογικό μας θυμικό έχει υποστεί τόσα τραύματα και τόσες ματαιώσεις την τελευταία δεκαετία που λες ότι, δεν μπορεί, κάπου, κάπως, θα εκδηλωθεί αυτή η συσσωρευμένη ένταση. Ενδεχομένως να συμβαίνει και τώρα. Να το βλέπουμε, δηλαδή, στις αντιδράσεις στα social και σε συμπεριφορές που, ενώ είναι ακραίες, δείχνουν οι αρμόζουσες για τις περιστάσεις.

Πώς αντιμετωπίζονται, αλήθεια, όλα αυτά; Δεν μπορούμε να κάνουμε ομαδική ψυχοθεραπεία, ούτε γίνεται να μας ψεκάσουν με αντικαταθλιπτικά. Είμαστε όλοι μέσα σε αυτό το καζάνι, αλλά συνάμα αισθανόμαστε και απέραντα μόνοι. Και, το κυριότερο, δεν έχουμε πού να ακουμπήσουμε. Μας καταλαμβάνει ένα αίσθημα ανασφάλειας και μοναξιάς. Το έλλειμμα εμπιστοσύνης προς θεσμούς και πρόσωπα μεγαλώνει απειλητικά, δημιουργεί ένα χάσμα ανάμεσα στο ατομικό και στο κοινωνικό. Σε τέτοιες περιστάσεις δεν έρχεσαι πιο κοντά στους άλλους για να συζητήσεις, να βρεις λύσεις, να πενθήσεις και να πας παρακάτω. Κλείνεσαι περισσότερο στον εαυτό σου, αισθάνεσαι ότι δεν υπάρχει ελπίδα, δεν βρίσκεις κάτι για να πιστέψεις. Και εν τέλει, τόσο ως άνθρωπος όσο και ως κοινωνία, επιστρατεύεις τον κυνισμό και τον μιθριδατισμό για να επιβιώσεις. Ομως αυτό σε οδηγεί σε παραίτηση, λες ότι έτσι έχουν τα πράγματα, δεν μπορεί τίποτα να αλλάξει. Δεν ξέρω τι αντίκτυπο έχει στον κοινωνικό ψυχισμό ένα σύνολο απογοητευμένων, πληγωμένων ανθρώπων. Νομίζω ότι τον κομματιάζει. Τον σπάει σε τόσα κομμάτια, όσα είμαστε και εμείς οι ίδιοι. Το τραύμα είναι κοινό, το βιώνουμε μαζί, αλλά το μεταβολίζουμε μόνοι μας. Το ζητούμενο είναι να ανοιχτούμε προς τον άλλον. Να μην είμαστε πλέον μόνοι. Αλλά πώς, αλήθεια, θα μπορούσε να γίνει αυτό;