Σκληρό το παζάρι με τους Τούρκους για F-16 και ένταξη της Σουηδίας

Την εκτίμηση ότι θα υπάρξουν παρασκηνιακά σκληρές διαπραγματεύσεις από την πλευρά των ΗΠΑ με την Τουρκία όσον αφορά την πώληση των F-16 και την άρση του τουρκικού βέτο για την ένταξη Φινλανδίας και Σουηδίας στο ΝΑΤΟ διατυπώνει η Ρόουζ Γκοτεμούλερ, πρώην αναπληρώτρια γενική γραμματέας του ΝΑΤΟ, στη συνέντευξή της στα «ΝΕΑ». Παράλληλα, με την εμπειρία της υφυπουργού Εξωτερικών επί προεδρίας Ομπάμα για τον έλεγχο των όπλων και τη διεθνή ασφάλεια και της κύριας διαπραγματευτού των ΗΠΑ για τη New START, θεωρεί αντίθετη προς τη ρωσική εθνική ασφάλεια την απόσυρση της Ρωσίας από τη Συνθήκη.

Πώς βλέπετε την προσπάθεια της Δύσης να ανταποκριθεί στην αυξημένη ζήτηση για πυρομαχικά κ.λπ., αλλά και προηγμένο εξοπλισμό στην Ουκρανία;

Είναι θετικό ότι η αμυντική βιομηχανία των συμμάχων επιστρέφει σε έντονη παραγωγή, ώστε να ανταποκριθεί στη ζήτηση από το Κίεβο. Η απειλή από τη Ρωσία είναι τέτοια που η στρατιωτική βιομηχανία στις νατοϊκές χώρες πρέπει να έχει ικανή παραγωγή για πυρομαχικά, οβίδες, σφαίρες. Υπάρχει η άλλη δεξαμενή ζήτησης από το Κίεβο για πιο εξελιγμένα όπλα, όπως τα F-16, και πιο εξελιγμένα συστήματα αεράμυνας. Εδώ οι προτεραιότητες πρέπει να τεθούν βάσει συγκεκριμένων απαιτήσεων. Πρώτον, τι μπορεί να βοηθήσει γρηγορότερα τους Ουκρανούς. Η αμερικανική διοίκηση δίσταζε κάπως να στείλει πιο εξελιγμένα τανκς (σ.σ.: M1 Abrams), καθώς χρειάζονται καιρό να φτάσουν στο πεδίο της μάχης. Η άλλη απαίτηση αφορά τη στρατιωτική ανάγκη. Οι Ουκρανοί χρειάζονται μια πιο ολοκληρωμένη αντιπυραυλική άμυνα και όσο πιο γρήγορα την παρέχουν οι σύμμαχοι τόσο περισσότεροι ρωσικοί πύραυλοι θα καταρρίπτονται. Βλέπω οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοι να επικεντρώνονται σε αυτό. Δεν εκτιμώ ότι τα F-16 είναι η πιο επείγουσα ανάγκη.

Τι σηματοδότησε η επίσκεψη Μπάιντεν στο Κίεβο;

Ορισμένοι στο Κογκρέσο, στην ακροδεξιά και ακροαριστερά πτέρυγα, έχουν αρχίσει να θέτουν ερωτήματα για την ενίσχυση των πόρων προς την Ουκρανία. Με την επίσκεψή του στο Κίεβο ο Μπάιντεν εξέφρασε ξεκάθαρη αποφασιστικότητα προς αυτούς. Εστειλε επίσης μήνυμα στη Μόσχα ότι οι ΗΠΑ είναι αποφασισμένες να παραμείνουν σε αυτή τη μάχη για να βοηθήσουν τους Ουκρανούς με κάθε τρόπο, όπως είπε ο ίδιος σε συνέντευξή του, να τους φέρουν στην καλύτερη δυνατή θέση για μια επιτυχημένη διαπραγμάτευση όταν έρθει η ώρα. Τρίτον, έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα στο ΝΑΤΟ ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να είναι ισχυρός ηγέτης της Συμμαχίας όσον αφορά το τι πρέπει να γίνει με την Ουκρανία.

Πώς βλέπετε την εξέλιξη του πολέμου;

Στη Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια ο βρετανός υπουργός Αμυνας Μπεν Γουάλας εξέφρασε αμφιβολίες για μια νέα μαζική ρωσική επίθεση. Η Ρωσία έχει υποστεί σημαντικό χτύπημα και χρησιμοποιεί εδώ και μήνες λιγότερο ακριβή και αποτελεσματικά όπλα. Είναι ενδιαφέρον ότι μπορεί τελικά αντί να υπάρξει ρωσική επίθεση να δούμε μια ουκρανική επίθεση, που θα απωθήσει τους Ρώσους.

Μια διαπραγμάτευση φαίνεται μακρινή υπόθεση;

Και οι δύο πρόεδροι, Ζελένσκι και Πούτιν, είναι σταθεροί στους στόχους τους. Ο Ζελένσκι επιδιώκει να μη μείνει ούτε ένας ρώσος στρατιώτης σε ουκρανικό έδαφος και ο Πούτιν θέλει να μην υπάρχει η Ουκρανία ως κυρίαρχο και ανεξάρτητο κράτος. Εχουμε δύο προέδρους με διαμετρικά αντίθετες θέσεις. Ελπίζω ότι η άσκηση ισχυρής πίεσης στους Ρώσους σε συνδυασμό με τις άλλες πιέσεις που δέχονται να οδηγήσουν σε μια στιγμή που θα θέλουν να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων πριν περάσει πολύς καιρός.

Πώς βλέπετε την απόφαση Πούτιν για απόσυρση από τη New START;

Είναι η πράξη ενός ηγέτη που δεν είναι πλέον συνδεδεμένος με τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας της χώρας του. Η New START είναι προφανώς προς το συμφέρον της Ρωσίας. Παρέχει στους ρώσους πυρηνικούς χειριστές λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις καθημερινές επιχειρήσεις των στρατηγικών πυρηνικών δυνάμεων των ΗΠΑ, δίνοντάς τους έτσι 24 ώρες την ημέρα προβλεψιμότητα σχετικά με το περιβάλλον πυρηνικής απειλής τους. Το γιατί ο Πούτιν θέλει να χάσει αυτό το πλεονέκτημα για τις πυρηνικές του δυνάμεις με ξεπερνά.

Πόσο ισχυρότερο είναι το ΝΑΤΟ σήμερα;

Είναι εντυπωσιακό πόσο γρήγορα παίρνει το ΝΑΤΟ αποφάσεις σήμερα. Οι εταίροι κάθονται στο τραπέζι επανειλημμένα και είναι σε θέση να φτάσουν σε ομόφωνες αποφάσεις γρήγορα. Η Ομάδα Επαφής για την Ουκρανία παίρνει κάθε μήνα σημαντικές στρατιωτικές αποφάσεις. Το ΝΑΤΟ είναι ισχυρότερο. Υπάρχει ιστορική συνοχή ανάμεσα στους συμμάχους. Είναι αποφασισμένοι να αμυνθούν για νατοϊκό έδαφος, αν χρειαστεί κάτι τέτοιο, και να στηρίξουν την Ουκρανία.

Στην επίσκεψη Μπλίνκεν στην Τουρκία τέθηκε το θέμα των F-16 και της εισόδου Φινλανδίας, Σουηδίας στο ΝΑΤΟ. Πόσο δύσκολο είναι να επιστρέφει η Τουρκία σε θέσεις συνεπείς με τις πολιτικές της Συμμαχίας;

Συμφωνώ με τον Μπλίνκεν ότι η Τουρκία έχει υπάρξει πολύτιμος σύμμαχος στην ανταπόκρισή της στα αιτήματα του ΝΑΤΟ. Κατά τη συμμαχική περίοδο στο Αφγανιστάν η Τουρκία προσπαθούσε πάντα να συμμετέχει ακόμη και σε επικίνδυνες επιχειρήσεις. Αναμφίβολα η Τουρκία είναι δύσκολο μέλος σε πολιτικό επίπεδο. Το ΝΑΤΟ έχει προσπαθήσει να διευκολύνει τις σχέσεις μεταξύ εταίρων όταν η Τουρκία δημιουργεί προβλήματα, κάτι που έγινε και για τις διαφορές Τουρκίας – Ελλάδας πριν από δύο καλοκαίρια. Το ζήτημα της Σουηδίας θα είναι δύσκολη διαπραγμάτευση. Οι Τούρκοι είναι σκληροί διαπραγματευτές. Νομίζω ότι θα υπάρξουν παρασκηνιακά σκληρές και οξυδερκείς διαπραγματεύσεις τουλάχιστον από την πλευρά των ΗΠΑ όσον αφορά τα F-16 για να επιτευχθεί αυτό που είναι προς όφελος όλων, να εισέλθουν Φινλανδία και Σουηδία στο ΝΑΤΟ.

Το Κογκρέσο θέτει όρους για την πώληση των F-16 στην Τουρκία. Ο τούρκος ΥΠΕΞ είπε ότι δεν θα δεχθούν όρους.

Ως υφυπουργός Εξωτερικών για τον έλεγχο των όπλων και τη διεθνή ασφάλεια, μία από τις ευθύνες μου ήταν η αδειοδότηση πωλήσεων αμερικανικών όπλων στο εξωτερικό. Είναι κανονικό να υπάρχουν προϋποθέσεις για την τελική χρήση των όπλων συνδεδεμένες με την πώλησή τους.

Μετά τους σεισμούς υπάρχει καλύτερο κλίμα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Τι μπορεί να επιτευχθεί;

Μια μεγάλη εθνική καταστροφή αποτελεί ευκαιρία για διπλωματικό άνοιγμα. Στο ΝΑΤΟ υπήρχε συχνά καλό επίπεδο ρεαλισμού μεταξύ των αντιπροσωπειών Ελλάδας και Τουρκίας. Εκαναν το καλύτερο για να συνεργαστούν και να βρουν λύσεις, όταν είχαν ξεκάθαρες οδηγίες από τις πρωτεύουσές τους. Κάποιες φορές υπήρχαν μεγαλύτερα θέματα όπως η διαφωνία πριν από δύο καλοκαίρια, οπότε το ΝΑΤΟ διευκόλυνε τις συζητήσεις.