Η ολισθηρή πλαγιά {LF}της κατοχής

Το μοναδικό πράγμα που μπορεί κανείς να γιορτάσει στην πρώτη επέτειο του πολέμου της Ρωσίας είναι το εύρος της ουκρανικής αντίστασης και το θάρρος που αυτή ανέδειξε, στοιχεία που εξέπληξαν τους πάντες, συμπεριλαμβανομένων των συμμάχων της Ουκρανίας και, ενδεχομένως, τους ίδιους τους Ουκρανούς. Μέσω της άμυνας, η Ουκρανία πετυχαίνει τον μετασχηματισμό της. «Οι άνθρωποι έχουν ποντάρει τόσο πολλά στο μέλλον της Ουκρανίας ώστε εμφανίζονται πιο ευαίσθητοι αναφορικά με το είδος της χώρας που γινόμαστε και για το πώς θα έπρεπε να είναι τα πράγματα μετά τον πόλεμο» σημειώνει η δημοσιογράφος Κατερίνα Σέμτσουκ.

Μένει, ωστόσο, να αποδειχθεί το κατά πόσο η εκστρατεία κατά της διαφθοράς θα εξελιχθεί σε μια πιο ριζοσπαστική αναζήτηση για το «πώς θα έπρεπε να είναι τα πράγματα μετά τον πόλεμο». Θα επιχειρήσει απλώς η Ουκρανία να καλύψει τη διαφορά που τη χωρίζει από τις φιλελεύθερες δημοκρατίες της Δύσης, επιτρέποντας να την αποικίσουν οικονομικά οι δυτικοί επιχειρηματικοί όμιλοι; Θα προσχωρήσει στη λαϊκιστική αντίδραση απέναντι στην παγκοσμιοποίηση, όπως έκανε η Πολωνία; Ή θα κοιτάξει μακριά και θα προσπαθήσει να αναβιώσει μια παλαιού τύπου κοινωνική δημοκρατία;

Αυτά τα ερωτήματα συνδέονται με τη συγκεχυμένη απάντηση της διεθνούς κοινότητας στη ρωσική επιθετικότητα. Εάν κανείς θέλει να καταδικάσει όπως πρέπει τον επεκτατισμό της Ρωσίας, οφείλει να είναι συνεπής και να καταδικάζει και άλλες περιπτώσεις αποικιοκρατικής υποταγής, συμπεριλαμβανομένης της καταπίεσης στην οποία υποβάλλει τους Παλαιστινίους το Ισραήλ στη Δυτική Οχθη και τη Γάζα.

Είναι αλήθεια, βεβαίως, ότι η κατοχή της Δυτικής Οχθης από το Ισραήλ δεν είναι αποτέλεσμα μιας στρατιωτικής επίθεσης ή εισβολής, αλλά, κυρίως, συνέπεια του αραβοϊσραηλινού πολέμου του 1967, στον οποίο ηττήθηκαν τα αραβικά κράτη. Επιπλέον, οι πάντες οφείλουν να είναι προσεκτικοί σε ό,τι αφορά τη διαμάχη Ισραηλινών και Παλαιστινίων, δεδομένου του πόσο συχνά αυτή αξιοποιείται για να δικαιολογήσει τον αντισημιτισμό – ένα διαρκώς εντεινόμενο πρόβλημα στη Δύση. Παρ’ όλα αυτά, είναι αδιαμφισβήτητο το γεγονός ότι οι περισσότεροι Παλαιστίνιοι της Δυτικής Οχθης γεννήθηκαν υπό κατοχή και, ύστερα από σχεδόν έξι δεκαετίες, δεν έχουν σαφή προοπτική να αποκτήσουν κάποτε ένα πραγματικό κράτος. Αντιθέτως, υποχρεούνται να παρακολουθούν ανήμποροι τη σταδιακή ιδιοποίηση των εδαφών τους από τους ισραηλινούς εποίκους. Οσο για τα δυτικά ΜΜΕ, είναι πλήρη αναφορών με επιδοκιμασίες για την «ηρωική αντίσταση» της Ουκρανίας, όμως σιωπούν στην περίπτωση των Παλαιστινίων της Δυτικής Οχθης, οι οποίοι αντιστέκονται σε ένα καθεστώς το οποίο μοιάζει ολοένα περισσότερο με το αποθανόν καθεστώς του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική.

Ειδικά τώρα δε, που η νέα κυβέρνηση του Ισραήλ, υπό τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, εμπλέκεται ενεργά στην ντε φάκτο προσάρτηση της Δυτικής Οχθης, σε αντιστοιχία με τον τρόπο που μεταχειρίζεται η Ρωσία την Ουκρανία και την άρνηση του Βλαντίμιρ Πούτιν να αναγνωρίσει ακόμη και το δικαίωμα των Ουκρανών να υπάρχουν ως λαός, είναι ακόμη δυσκολότερο να αρνηθεί κανείς την παραπάνω διαπίστωση.

Τους τελευταίους μήνες το Ισραήλ κλονίζεται από διαδηλώσεις κατά της προσπάθειας της κυβέρνησης Νετανιάχου να υποτάξει τη Δικαιοσύνη. Ομως, οι εκατοντάδες χιλιάδες φιλελεύθερων Ισραηλινών, που αγαπούν την ελευθερία και βγαίνουν στους δρόμους, αγνοούν σε μεγάλο βαθμό τα δεινά των Παλαιστινίων (συμπεριλαμβανομένου του 20% του πληθυσμού της χώρας τους που είναι Αραβες). Εστω και αν είναι αυτοί που υποφέρουν περισσότερο από τη νέα κυβέρνηση και τις ανελεύθερες μεταρρυθμίσεις της. Στην πράξη, μάλιστα, η προτεινόμενη νομοθεσία αντιμετωπίζεται ως ένα εσωτερικό ζήτημα για τους Εβραίους.

Ο Σλάβοϊ Ζίζεκ είναι καθηγητής Φιλοσοφίας στη European Graduate School και διευθυντής του Birkbeck Institute for the Humanities του Πανεπιστημίου του Λονδίνου. Πολλά βιβλία του κυκλοφορούν στα ελληνικά, με πιο πρόσφατο το «Απαντήσεις δίχως ερωτήματα» (εκδ. Πλέθρον, 2018)