Ηχοδύναμα

Αντον Μπρούκνερ: Οι Εννέα Συμφωνίες, Ορχήστρα Γκεβαντχάουζ της Λειψίας, Χέρμπερτ Μπλόμστεντ, Accentus, 10 CD

Αυτή είναι μία επανέκδοση υλικού (αλλά τι υλικού!..) που έχει υπάρξει άλλη μία φορά διαθέσιμο στο παρελθόν και μάλιστα σε μορφή SACD, από την επίσης γερμανική εταιρεία Querstand, πάλι σε συνεργασία με τις εκδόσεις της ραδιοφωνίας MDR: είναι οι ηχογραφήσεις των Εννέα Συμφωνιών του Αντον Μπρούκνερ που έκανε στη Λειψία με τη Γκεβαντχάουζ ανάμεσα στο 2005 και το 2021 ο, 95χρονος σήμερα πλην εξίσου ακμαίος, αειθαλής, Χέρμπερτ Μπλόμστεντ. Οπότε υπάρχουν σίγουρα κάποιοι που ξέρουν περί τίνος πρόκειται. Για όλους τους υπόλοιπους, πρόκειται για μια χρυσή ευκαιρία απόκτησης ενός από τους πιο σπουδαίους κύκλους Μπρούκνερ του 21ου αιώνα.

Ο Μπλόμστεντ, που ζει αυτόν τον καιρό μία εξωπραγματικά σχεδόν δραστήρια και παραγωγική περίοδο και που ό,τι κάνει είναι το ένα πιο σημαντικό από το άλλο, έχει διανύσει σε αυτό το κρεσέντο ακμής όλη την τελευταία εικοσαετία. Πάντοτε ήταν ένας σπουδαίος μαέστρος, όμως, όλο αυτό το διάστημα, έχει αναχθεί σε επίπεδα που μόνον οι πραγματικά μεγάλοι κατακτούν. Και αυτός ο Μπρούκνερ του υπήρξε από τα πρώτα δείγματα αυτής της λαμπρής περιόδου, με μία παγκοσμίως κορυφαία ορχήστρα με την οποία τον συνδέουν δεκαετίες στενότατης σχέσης που εξακολουθούν να είναι ενεργές ακόμα και σήμερα – μία ορχήστρα που, επίσης, στον Μπρούκνερ είναι σαν το ψάρι μέσα στο νερό. Και με την οποία σε όλο αυτό το διάστημα ηχογραφεί ζωντανά, δηλαδή από συναυλίες, κάτι που προσδίδει στο υλικό ακόμα μεγαλύτερη γοητεία.

Ο Μπλόμστεντ δεν είναι ένας μαέστρος συμβατικός, ούτε υπάρχει σε αυτόν ίχνος ρουτίνας. Ο ήχος του είναι εξαιρετικά καλλιεργημένος, ο έλεγχος που ασκεί πάνω στην ορχήστρα είναι απόλυτος, η δυνατότητα να προβλέψεις ή να κατατάξεις με έναν τίτλο την ερμηνευτική του γραμμή είναι πολύ περιορισμένη, όσο κι αν ορισμένα κύρια χαρακτηριστικά της σε πρώτη ανάγνωση ξεγελούν ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να είναι εφικτό.

Κατά βάθος, ο τρόπος που διευθύνει, είναι ένα παράξενο υβρίδιο που θα μπορούσε να το αποκαλέσει κανείς γενικά βαρύ, με την καλύτερη έννοια του όρου συντηρητικό, αλλά στο οποίο, όμως, συνεχώς παραμονεύουν εντυπωσιακές καινοτόμες εκπλήξεις που τελικά ανατρέπουν πλήρως το μόλις λεχθέν. Οπότε, η συμμετοχή που απαιτεί από τον ακροατή του είναι ιδιαίτερα ενεργή, αν ο τελευταίος θέλει να αντιληφθεί τι πραγματικά κάνει με την ανάγνωσή του, ειδικά σε αυτές τις τόσο σύνθετες παρτιτούρες. Και, με τη σειρά της, αυτή ακριβώς η συμμετοχή, αυτή η ενάργεια που απαιτείται για να τον παρακολουθήσεις, αυτοτροφοδοτεί πλέον μία διαδικασία βύθισης στον τρόπο που τις αντιμετωπίζει παράγοντας τελικά ένα αποτέλεσμα το οποίο είναι την ίδια στιγμή εξίσου απόλυτα γεώδες και μοναδικά υπερβατικό. Είναι πολύ δύσκολο να περιγράψει κανείς με απόλυτη ακρίβεια στον λόγο το τι ακριβώς συμβαίνει με αυτές τις ερμηνείες που, πατώντας πάνω στην εκπληκτική ηχητική και δομική ανταπόκριση και τις αδιανόητες ευελιξίες αυτής ειδικά της ορχήστρας, στο τέλος φτάνουν σε κάτι περίπου εθιστικό, στο οποίο χάνεσαι αλλά χωρίς ποτέ να νιώθεις χαμένος.

Ολα αυτά, είναι επιτεύγματα που μόνον οι πραγματικά μεγάλοι μπορούν να τα εξασφαλίσουν, ιδίως όταν έχουν να αναμετρηθούν με ρεπερτόριο σαν αυτό που είναι σε θέση κυριολεκτικά να καταπιεί μαέστρους και ορχήστρες για… πρωινό – όπως και αντίστροφα, μέτριοι μαέστροι και ορχήστρες πολύ εύκολα μπορούν πραγματικά να το αλλοιώσουν σε βαθμό καταστροφής.

Οχι όμως εδώ. Εδώ, είναι ένας Μπρούκνερ ερμηνευμένος με τον τρόπο που του πρέπει: έτσι, ώστε να σου κόβει την ανάσα. Το οποίο και διαρκώς κάνει…