Αντιμέτωποι με το έλλειμμα ενεργειακής δημοκρατίας

Το 2023, έτος συμπλήρωσης 30 χρόνων της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, φέρνει την Ευρωπαϊκή Ενωση σε ένα εξαιρετικά κρίσιμο σταυροδρόμι. Η «δίδυμη» πρόκληση της κλιματικής κρίσης και της ενεργειακής μετάβασης έχει αποκτήσει υπαρξιακό χαρακτήρα για ολόκληρο τον πλανήτη. Στο τελευταίο συνέδριο της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Λιανικού Εμπορίου στη Νέα Υόρκη στο οποίο συμμετείχα εκπροσωπώντας την ΕΣΕΕ, οι ευρωπαίοι εταίροι είχαν μια κύρια ανησυχία: Να προετοιμαστεί ο κλάδος για όλα τα σενάρια κρίσεων, με έμφαση στα προβλήματα που μπορεί να δημιουργηθούν στον τομέα των τροφίμων.

Στη χώρα μας ο εμπορικός κόσμος έχει ενεργοποιηθεί όσο του επιτρέπουν οι δυνάμεις του στον στόχο της ενεργειακής μετάβασης. Η ΕΣΕΕ συμμετέχει στην καμπάνια «Race to Zero» των Ηνωμένων Εθνών, για να ευαισθητοποιήσουμε τις επιχειρήσεις και τους εργαζόμενους στο λιανικό εμπόριο για μείωση των εκπομπών άνθρακα. Χρειάζονται όμως ορθότερες και ταχύτερες, εμπροσθοβαρείς αποφάσεις από τους διαμορφωτές των πολιτικών στην Ευρώπη και την Ελλάδα. Η ανακατεύθυνση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης για τη στήριξη των ΜμΕ και ο σχεδιασμός νέων, επικαιροποιημένων ευρωπαϊκών προγραμμάτων προώθησης της ενεργειακής μετάβασης πρέπει να τεθούν επί τάπητος, με άξονα, στόχο και κριτήριο τη διασφάλιση της ενεργειακής δημοκρατίας.

Εως σήμερα δυστυχώς, όταν τίθεται το ζήτημα της διανομής πόρων για την ενεργειακή μετάβαση, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπαίνουν σε δεύτερη ή τρίτη μοίρα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο κλάδος του εμπορίου (λιανικό και χονδρικό). Είναι ο μεγαλύτερος εργοδότης του ιδιωτικού τομέα στην Ευρώπη και καταναλώνει περίπου 220-240 TW/hrs (τεραβατώρες) ενέργειας ετησίως, ποσότητα σχεδόν ισοδύναμη με τη βιομηχανία. Για τη βιομηχανία όμως λαμβάνονται εξειδικευμένα μέτρα στήριξης, για το εμπόριο όχι. Αλλο παράδειγμα: Στην Ελλάδα έχουμε γύρω στις 720.000 μικρομεσαίες επιχειρήσεις που συνεισφέρουν στο 83% της συνολικής απασχόλησης και στο 56,7% της προστιθέμενης αξίας. Από αυτές, οι 680.000 επιχειρήσεις είναι micro επιχειρήσεις με 0 έως 9 απασχολούμενους. Απασχολούν συνολικά γύρω στο 1,5 εκατομμύριο εργαζόμενους. Κι όμως, δεν μπορούν να ενταχθούν στα περισσότερα χρηματοδοτικά εργαλεία, την ώρα μάλιστα που αγωνίζονται να σταθούν όρθιες απέναντι στην ενεργειακή κρίση.

Ως αποτέλεσμα, οι πιο ευάλωτες ΜμΕ, χωρίς τα κατάλληλα οικονομικά και γνωστικά εφόδια, είναι υποχρεωμένες να προχωρήσουν τα επόμενα χρόνια σε όσα και οι οικονομικά εύρωστοι ανταγωνιστές τους: μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, εφαρμογή πρακτικών κυκλικής οικονομίας, πορεία προς μηδενικό αποτύπωμα άνθρακα, επανειδίκευση επιτηδευματιών και εργαζομένων σε «πράσινες» δεξιότητες, και σε πολλές άλλες προσαρμογές που συνδυάζουν ψηφιακή με πράσινη μετάβαση. Ομως, οι πολλαπλές υποχρεώσεις στις «πλάτες» των πιο μικρών επιχειρήσεων, διευκολύνουν τις μεγαλύτερες να διευρύνουν τα κέρδη και τα μερίδιά τους στην αγορά.

Ο Γιώργος Καρανίκας είναι πρόεδρος της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ)