Ενα νέο Μουσείο, μια άλλη Αθήνα

Το βασικότερο επιχείρημα όσων διαφωνούν με την επέκταση, την αναδόμηση σε κλίμακα και σε σύγχρονη αισθητική του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου είναι ότι κρύβεται η πρόσοψη του υφιστάμενου κτιρίου από τα μάτια όσων περνούν την Πατησίων. Απλοϊκό επιχείρημα. Η Πατησίων, σήμερα, δεν είναι απλώς ένα πέρασμα σε μια κανονική πόλη. Είναι ένα από τα περισσότερο υποβαθμισμένα σημεία του αθηναϊκού κέντρου. Και το σημερινό Μουσείο είναι θύμα αυτής της υποβάθμισης.

Η πρόσοψη του κτιρίου που σχεδίασε ο Γερμανός Λούντβιχ Λάνγκε και τροποποίησε (μεταξύ άλλων) ο επίσης Γερμανός Ερνστ Τσίλλερ είναι μεν ένα τοπόσημο, αλλά ο χώρος γύρω του είναι απίστευτα υποβαθμισμένος. Πλάι ακριβώς στο Μουσείο, στον μικρό πεζόδρομο που το χωρίζει από το συγκρότημα του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, λειτουργεί εδώ και πολλά χρόνια μια τεράστια πιάτσα εμπορίας και χρήσης ναρκωτικών, που τη σηματοδοτούν άνθρωποι – ζωντανά ερείπια και φαίνεται να μην ενοχλεί κανέναν. Τα τελευταία χρόνια, η πιάτσα έχει μεταφερθεί και στην αυλή και στον κήπο του Μουσείου, αλλά το σημαντικό είναι να μη χάσουμε τη θέα. (Κάποια στιγμή, πάντως, οι κατά καιρούς υπεύθυνοι της πόλης οφείλουν μια εξήγηση, πώς και η μεγάλη αγορά των ναρκωτικών ανθεί ανενόχλητη επί χρόνια γύρω από το Μουσείο, από το Εθνικό Θέατρο και από το Πνευματικό Κέντρο, πλάι στη Νομική Σχολή).

Η ανάπλαση του Μουσείου, προφανώς, ελέχθη και στην παρουσίαση του έργου, πρέπει να συμπεριλάβει τον σεβασμό στο αρχικό κτίριο, αλλά όχι μόνο. Οφείλει να σκεφτεί πώς οι προσθήκες θα υποδεχτούν τις ήδη υπάρχουσες υποδομές, πώς θα διαλέγονται μεταξύ τους, αλλά και άλλες παραμέτρους, την ενέργεια, το φως, τη σχέση με τον περιβάλλοντα χώρο… Ενα μουσείο πρέπει να σκεφτεί πρωτίστως τις συλλογές του – που χωρίς μουσειολογική φροντίδα και ανάδειξη ασφυκτιούν σήμερα στριμωγμένες στις υπάρχουσες αίθουσες. Και ασφαλώς τη θέση του στην πόλη: μια τέτοιου μεγέθους και τέτοιου κόστους ανάπλαση προϋποθέτει αλλαγές και γύρω. Με άλλα λόγια, όχι μόνο η Πατησίων δεν θα είναι ό,τι είναι σήμερα, αλλά ούτε το Πολυτεχνείο ούτε η ευρύτερη περιοχή των Εξαρχείων.

Αυτό απασχολεί πολύ την κριτική που προέρχεται από τα αριστερά. Κατ’ αυτήν, θα παίξει ρόλο στον εξευγενισμό της περιοχής, την gentrification, σύμφωνα με τον διεθνή όρο που χρησιμοποιούν και εδώ οι διανοούμενοι του ΣΥΡΙΖΑ αλλά κι όσοι αντιτάσσονται στον σταθμό μετρό των Εξαρχείων, που φοβούνται ότι θα αναβαθμιστούν τα Εξάρχεια και το ευρύτερο κέντρο και το κίνημα θα ατονήσει, διότι δεν θα έχει στρατηγικό χώρο για να αναπτυχθεί. Τέτοιες φωνές ηχούν σαν παράσιτα. Το νέο Μουσείο, μετά την ανακατασκευή που θα κρατήσει πολλά χρόνια, θα είναι μια σημαντική μνημειακή προσθήκη στην πόλη που θα συμβάλει στην αλλαγή της – πρωτίστως υπόσχεται να αναστραφεί η σημερινή τάση που είναι η γκετοποίηση της περιοχής. Και μόνο γι’ αυτό.

Θα υπάρξει πολλή γκρίνια μέχρι να τελειώσει το έργο. Είναι ελληνικός κανόνας, όλα τα έργα μεγάλης κλίμακας γίνονται με γκρίνια (θυμηθείτε τι γραφόταν για το μετρό ή για το Μουσείο Ακρόπολης), μέρος της οποίας οφείλεται σε ιδεολογικοποιημένα σύνδρομα δήθεν αντίστασης. Πάντως, και τώρα πρωταγωνιστής της διαμαρτυρίας αναδεικνύεται ο ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος επικρίνει τον Πρωθυπουργό γιατί, λέει, εγκαινιάζει μακέτες. Τόσα χρόνια μετά, αδίκως ψάχνουν ακόμα τρόπο να ισοφαρίσουν τον εξευτελισμό των εγκαινίων του μη λειτουργικού μετρό Θεσσαλονίκης από τον Αλέξη Τσίπρα, με τα εκδοτήρια – μακέτες.

«Ρε τον καημένο»

Ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Κώστας Αρβανίτης ανέκαθεν ήταν ένας κακομαθημένος ναΐφ, η πολιτική παρουσία του οποίου υποκινείται από το θυμικό του και μόνο. Κανείς δεν έχει ξεχάσει ότι στις αρχές του 2015, μιλώντας στο ραδιόφωνο, είχε αποκαλέσει μ#$άκα τον τότε πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, πλειοδοτώντας σε μίσος, εμπάθεια και αγένεια, ακριβώς επειδή αδυνατούσε να εκφράσει με πολιτικά επιχειρήματα την ιδεολογικοπολιτική αντίθεσή του. Παρά τα χρόνια που πέρασαν έκτοτε και, κυρίως, την πολιτική θητεία του στην Ευρώπη, που όσο κολλημένος και να ‘σαι, σου ανοίγει λιγάκι τους ορίζοντες, φαίνεται ότι συνεχίζει ακόμα να αδυνατεί να διαχειριστεί ελάσσονος δυσκολίας όρους και επιχειρήματα για να ολοκληρώσει μια πολιτική πρόταση που δεν θα τον εκθέσει.

Γι’ αυτό, χθες, μεγαλούργησε ακόμα μια φορά. Επιχειρώντας να επιτεθεί στην αριστεία, έναν όρο που ευνοήτως αδυνατεί να κατανοήσει, είπε την εξής τερατολογία: «Κοιτάξτε τι είπε ο Μητσοτάκης: Οι άριστοι. Δεν είναι μόνο ταξικό, είναι οι άριοι! Κρύβεται πολύς φασισμός πίσω από την πολιτική αντίληψη των αρίστων».

Κακώς εξοργίζονται στην κυβέρνηση και του απαντούν σε υψηλούς τόνους. Την ασχετοσύνη δεν την επικρίνεις, τη χλευάζεις. Και στη νηπιώδη σκέψη ανασηκώνεις τους ώμους, συνοφρυώνεσαι, ρίχνεις μια συγκαταβατική ματιά και προσπερνάς λέγοντας «ρε τον καημένο».