Καμπανάκι για τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους

Το δημόσιο χρέος παραμένει βιώσιμο μεσοπρόθεσμα, αλλά υπό τρεις προϋποθέσεις: Πρώτον, τα δημοσιονομικά μέτρα που έχουν ληφθεί στο πλαίσιο της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης παραμένουν στοχευμένα και έχουν προσωρινό χαρακτήρα. Δεύτερον, η δημοσιονομική πολιτική επιστρέφει σε μόνιμα και διατηρήσιμα πρωτογενή πλεονάσματα από το 2023 και μετά, πλησιάζοντας το 2% του ΑΕΠ, ώστε να καλύπτονται πλήρως οι τόκοι του δημόσιου χρέους. Τρίτον, αξιοποιούνται  αποτελεσματικά όλοι ο διαθέσιμοι ευρωπαϊκοί πόροι, συμβάλλοντας καθοριστικά στην κάλυψη του επενδυτικού κενού και ενισχύοντας τον δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας.

Σε αυτή την προειδοποίηση προχώρησε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, σε ομιλία του στο Ελληνογερμανικό Επιμελητήριο χθες το απόγευμα, με θέμα «Προκλήσεις για την ελληνική και ευρωπαϊκή οικονομία». Αναφερόμενος στη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους μακροπρόθεσμα, σημείωσε ότι η αβεβαιότητα αυξάνεται καθώς η σταδιακή αναχρηματοδότηση του συσσωρευμένου χρέους προς τον επίσημο τομέα με όρους αγοράς θα αυξήσει την έκθεση του ελληνικού Δημοσίου στον επιτοκιακό κίνδυνο και τον κίνδυνο αγοράς, γεγονός που εξαλείφει τα περιθώρια χαλάρωσης όσον αφορά το απαιτούμενο ύψος των πρωτογενών πλεονασμάτων.

Επομένως, όπως σημείωσε ο ίδιος, η επόμενη δεκαετία αποτελεί μοναδικό παράθυρο ευκαιρίας για την ταχεία αποκλιμάκωση του ελληνικού δημόσιου χρέους αφού, παρά τις αυξημένες αποδόσεις των νέων εκδόσεων, μόνο ένα μικρό μερίδιο του χρέους αναμένεται να αναχρηματοδοτείται ετησίως με όρους αγοράς, ενώ σημαντικό μερίδιο των δανείων του επίσημου τομέα έχει αντισταθμιστεί έναντι του επιτοκιακού κινδύνου.

Ωστόσο, δεν παρέλειψε να αναφερθεί στην αξιοσημείωτη πρόοδο που έχει πραγματοποιήσει η ελληνική οικονομία μετά τη μεγάλη κρίση χρέους της προηγούμενης δεκαετίας. Σήμερα οι επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας ξεπερνούν αυτές του μέσου όρου της ζώνης του ευρώ, ενώ βρίσκεται κοντά στον στόχο της επενδυτικής βαθμίδας. Από την άλλη, σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα, υπάρχουν ακόμη χρονίζοντα διαρθρωτικά προβλήματα τα οποία ευθύνονται για τη σχετικά χαμηλή κατάταξη της χώρας στους διεθνείς δείκτες διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών, όπως για παράδειγμα οι καθυστερήσεις στην απονομή της Δικαιοσύνης, η ανθεκτικότητα της γραφειοκρατίας σε ορισμένους τομείς της Δημόσιας Διοίκησης, οι καθυστερήσεις στη δημιουργία εθνικού κτηματολογίου, η σχετικά μικρή συμμετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναμικό, η έλλειψη εργατικών χεριών σε σημαντικούς κλάδους της οικονομίας (παράλληλα με υψηλό ποσοστό ανεργίας), η ανθεκτικότητα της φοροδιαφυγής, ορισμένα κενά στο λεγόμενο «τρίγωνο της γνώσης» (δημόσια εκπαίδευση – έρευνα – καινοτομία), που όμως συνυπάρχει με ένα πολύ υψηλού επιπέδου ακαδημαϊκό και ερευνητικό δυναμικό, και οι οιονεί ολιγοπωλιακές συνθήκες σε συγκεκριμένες αγορές αγαθών και υπηρεσιών.

Η ενεργειακή κρίση αναμένεται να προσγειώσει τον ρυθμό ανάπτυξης φέτος στο 1,5%, αλλά οι επενδύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης θα οδηγήσουν σε ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης κοντά στο 3% το 2024 και το 2025. Ο πληθωρισμός για το 2023 και το 2024 αναμένεται να σημειώσει σταδιακή αποκλιμάκωση, σε 5,8% και 3,6% αντιστοίχως, κυρίως λόγω της αναμενόμενης κάμψης των τιμών της ενέργειας και της αρνητικής επίδρασης της βάσης σύγκρισης.