Η Αθήνα γνωρίζει το νέο Μουσείο της

Με μερικά από τα αριστουργήματα των συλλογών του ορατά ακόμη και για τους περαστικούς της οδού Πατησίων, με ένα πάρκο που θα παραπέμπει στην παράδοση των Ρομαντικών του 19ου αιώνα, στόχο του την εξωστρέφεια και τη διασύνδεσή του με την πόλη και πρώτες ύλες του τον άψητο πηλό, το σκυρόδεμα και το φως, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο ετοιμάζεται να γράψει ένα νέο κεφάλαιο στην 134 ετών ιστορία του.

Τα παραπάνω χαρακτηριστικά αποτελούν τους βασικούς άξονες της αρχιτεκτονικής πρότασης για την ανάπλαση και επέκταση του μεγαλύτερου αρχαιολογικού μουσείου της χώρας, που παρουσιάστηκε χθες παρουσία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην αίθουσα του Βωμού, αυτοπροσώπως από τον Ντέιβιντ Τσίπερφιλντ και ομάδα συνεργατών του και τον Σταύρο Γυφτόπουλο, που εκπροσώπησε το γραφείο του Αλέξανδρου Τομπάζη, επιτόπιου συνεργάτη του βρετανού αρχιτέκτονα.

Με ελαφρώς βυθισμένη πρόσβαση από την οδό Πατησίων οι επισκέπτες θα βρίσκονται εντός ενός σημαντικού τμήματος της επέκτασης του μουσείου, όπου θα φιλοξενούνται ορισμένες από τις βασικές λειτουργίες του, όπως τα εκδοτήρια εισιτηρίων, το πωλητήριο, το εστιατόριο, το αμφιθέατρο και η αίθουσα περιοδικών εκθέσεων. Η νέα όψη θα συνδιαλέγεται με την πόλη επιτρέποντας στους περαστικούς να έχουν οπτική πρόσβαση σε ένα μέρος των εκθεσιακών χώρων.

Οι κυρίως χώροι θα είναι υπόσκαφοι και θα αναπτυχθούν γύρω από μια υπαίθρια αυλή, που θα προσφέρει φυσικό φως στον χώρο. Σε αυτήν θα οδηγούν δύο κλίμακες, ενώ τα βασικά υλικά θα είναι ο πηλός και το σκυρόδεμα. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη χρήση του άψητου πηλού (rammed – earth), όχι μόνο επειδή πρόκειται για φυσικό υλικό που συνάδει με την αρχή της βιωσιμότητας και διέπει το σύνολο του έργου (ενισχύεται δε από τη δημιουργία του πάρκου), αλλά και επειδή παράγεται κατά κόρον στην Αθήνα και φέρει το χαρακτηριστικό της εντοπιότητας.

Το πάρκο

Βασικό στοιχείο της πρότασης που διακρίνεται από το λιτό αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο καθαρών όγκων και τις διαγώνιες οπτικές φυγές, είναι το πάρκο που διαμορφώνεται πάνω από το ισόγειο τμήμα της επέκτασης, το οποίο θα λειτουργεί σύμφωνα με τους μελετητές ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στο μουσείο και την πόλη, ενώ εκτιμάται ότι θα έχει θετικό αντίκτυπο στη θερμοκρασία της περιοχής κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Η πρόσβαση στο πάρκο, που θα έχει ποικιλία φυτών – από γρασίδι και θάμνους έως πεύκα και αριές, μικρές λιμνούλες και κανάλι με νερό – και μελετήθηκε από το γραφείο των βέλγων αρχιτεκτόνων τοπίου Wirtz International, θα γίνεται από τρεις εισόδους.

Στο βάθος του ενιαίου, όπως τονίστηκε, αρχιτεκτονικού συνόλου θα βρίσκεται το υπάρχον κτίριο του μουσείου, χωρίς να βρίσκεται σε ανταγωνιστική σχέση με το νέο. Αντιθέτως, θα τονιστεί ο ιστορικός του χαρακτήρας και εκτός από τον εκθεσιακό του ρόλο θα φιλοξενεί τη βιβλιοθήκη, αποθήκες και χώρους έρευνας. Η πρόσβαση εκεί θα γίνεται είτε μέσω του ισογείου της επέκτασης είτε μέσω της μνημειακής του κλίμακας, όπως σήμερα.

Για «σημαντικότατη παρέμβαση στον αστικό ιστό» έκανε λόγο ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και εξέφρασε τη βεβαιότητά του ότι θα τηρηθούν τα χρονοδιαγράμματα για την υλοποίηση του έργου, ενώ η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε την πρόταση «βαθιά ανθρωποκεντρική» τονίζοντας ότι «η επέκταση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου συμβάλλει ουσιαστικά στην αναγέννηση της ευρύτερης περιοχής του ιστορικού κέντρου της Αθήνας».

Η χθεσινή μέρα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ιστορική για το μεγαλύτερο αρχαιολογικό μουσείο της χώρας, όχι μόνο επειδή παρουσιάστηκαν τα πρώτα σχέδια για την ανάπλαση και επέκτασή του, αλλά και επειδή δημοσιεύτηκε ο νόμος που προβλέπει τη μετατροπή του μαζί με τέσσερα ακόμη μεγάλα αρχαιολογικά μουσεία της χώρας σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου. Πληροφορίες των «ΝΕΩΝ» θέλουν την υπουργό Πολιτισμού να έχει έτοιμη τη σύνθεση του Διοικητικού Συμβουλίου με προσωπικότητες που έχουν πείρα στον τομέα των μουσείων και να προβαίνει σε ανακοινώσεις το αμέσως προσεχές διάστημα.

«Στόχος μας είναι η σύνδεση μεταξύ Μουσείου και πόλης»

«Η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίσαμε ήταν η δημιουργία ενός νέου μουσείου, ενός νέου κτιρίου, χωρίς να δημιουργηθεί σύγχυση με το υπάρχον, όπως και η ενδυνάμωση της σχέσης του μουσείου με την πόλη», έλεγε χθες ο σερ Ντέιβιντ Τσίπερφιλντ στα «ΝΕΑ» πριν από την επίσημη παρουσίαση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο μαζί με τον Σταύρο Γυφτόπουλο και τους συνεργάτες τους στο πλαίσιο συνάντησης με μικρή ομάδα δημοσιογράφων από διεθνή πρακτορεία. «Ας πούμε ότι το εύκολο κομμάτι ήταν το να προσθέσουμε έναν επιπλέον χώρο της τάξης των 20.000 τ.μ. ώστε το μουσείο να παρουσιάσει τις συλλογές του με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Εκείνα που δεν ήταν και τόσο εύκολα ήταν το ότι έπρεπε να κάνουμε την προσθήκη μπροστά από το υπάρχον μουσείο, όπως και η σύνδεση του υπογείου και του υπάρχοντος κτιρίου. Το στοίχημα ήταν πώς να μην επισκιάσουμε το κτίριο του 19ου αιώνα και να διατηρήσουμε μια συνέχεια στη ροή κίνησης των επισκεπτών ανάμεσα στα δύο. Δεν ήταν εύκολο διότι το υπάρχον μουσείο έχει τη δική του τυπολογία, με διαδοχικές αίθουσες, ενώ η σημερινή λογική επιβάλλει πιο ανοιχτή προσέγγιση προς το κοινό. Ο στόχος μας λοιπόν ήταν να δημιουργήσουμε επιπλέον χώρο και μια καλύτερη σχέση μεταξύ του μουσείου και της πόλης».

Ενα από τα ζητήματα που φαίνεται να προβληματίζουν την αρχιτεκτονική κοινότητα βάσει των λιγοστών στοιχείων μέσω φωτορεαλιστικών απεικονίσεων που είχαν δοθεί στη δημοσιότητα μέχρι χθες ήταν το κατά πόσο ο κήπος θα κρύβει τη μνημειακή πρόσοψη του υπάρχοντος κτιρίου. Ο Ντέιβιντ Τσίπερφιλντ εξήγησε ότι «όσο πλησιάζουμε στην οδό Πατησίων θα φαίνεται λιγότερο», όπως το βλέπουμε σήμερα, αλλά «θα είναι ορατό μέσω της νέας εισόδου που διαμορφώνεται», διευκρινίζοντας ότι η οροφή που θα μετατραπεί σε πάρκο θα έχει ύψος 4 μ.

Στην επίσημη παρουσίαση δεν έγινε λόγος για τον χώρο στάθμευσης, ωστόσο στο σχετικό ερώτημά μας η αρχιτεκτονική ομάδα διευκρίνισε ότι θα έχει πρόσβαση από την οδό Τοσίτσα και πως θα κατασκευαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε μελλοντικά να μπορεί να μετατραπεί σε αποθηκευτικό χώρο, εκφράζοντας την επιφυλακτικότητά της για την ανάγκη ύπαρξης ενός χώρου στάθμευσης για τους επισκέπτες σε ένα μουσείο εύκολα προσβάσιμο από τα μέσα μαζικής μεταφοράς.

Τέλος, σχετικά με το γειτονικό Επιγραφικό Μουσείο ο Ντέιβιντ Τσίπερφιλντ είπε ότι μελετάται πώς θα γίνει η φυσική και ουσιαστική του σύνδεση με το ΕΑΜ, επιβεβαιώνοντας την πρόβλεψη για διεύρυνση των χώρων του.