Ηχο{LF}δύναμα

Ο ΟΤΤΟ KLEMPERER διευθύνει τη Συμφωνική Ορχήστρα της Βιέννης: Οι ηχογραφήσεις στη VOX και ζωντανές ηχογραφήσεις 1951-1963, ARCHIPHON, 16 SACD

Το ότι ο Otto Klemperer υπήρξε ένας πραγματικός γίγαντας του πόντιουμ του 20ού αιώνα δεν αμφισβητείται ούτε καν από εκείνους που δεν μετρούν τους εαυτούς τους ανάμεσα στους λάτρεις του. Βέβαια, ο κύριος κορμός της δισκογραφικής κληρονομιάς του, μοναδικής, αναντικατάστατης και αξεπέραστης σε σημασία, είναι με την ορχήστρα του, τη Φιλαρμόνια του Λονδίνου στις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του. Αυτός είναι ο Klemperer που έρχεται πρώτα και με διαφορά στο μυαλό μας. Ομως, δεν ήταν μόνον αυτός: είχαν προϋπάρξει, αλλά υπάρξει και παράλληλα με το Λονδίνο, πολύ περισσότερα. Επειδή είναι τόσο πολλά και οι ιστορίες που τα συνοδεύουν είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσες και, συνήθως στα όρια του τραγικού, ειδικά μετά από την όχι εντελώς επιτυχημένη εγχείρησή του για όγκο στον εγκέφαλο το ’40 στη Βοστώνη, δεν θα αναφερθούν εδώ. Πάντως, η ουσία είναι ότι μιλάμε για μία από τις πιο μυθιστορηματικές, δραματικές, πολύπλοκες, ταραχώδεις, πολιτικοποιημένες και βασανισμένες ζωές μεγάλου μουσικού του 20ού αιώνα – που όταν κατέληξε στο Λονδίνο, βρήκε επιτέλους τις συνθήκες που του άξιζαν και που του επέτρεψαν να αφήσει πίσω του όλον αυτόν τον πλούτο στην πάλαι ποτέ ΕΜΙ.

Λίγο πριν, ο Klemperer είχε άλλες συνεργασίες, όπως αυτή με την τότε πρωτοπόρο αμερικανική δισκογραφική εταιρεία VOX που τον ηχογράφησε κυρίως με τη Συμφωνική Ορχήστρα της Βιέννης, σε ένα τυπικά «κλεμπερερικό» υλικό, με μία εξαίρετη Ορχήστρα και με όρους που θα μπορούσαν να γράψουν ιστορία (τα πρώτα 9 SACD περιλαμβάνουν τις στουντιακές ηχογραφήσεις του 1951, ενώ τα υπόλοιπα όλες τις ζωντανές εκεί μέχρι το 1963). Ομως δεν το έκαναν. Το γιατί, είναι πολύπλοκο να απαντηθεί. Ενας λόγος είναι φυσικά ότι σύντομα ο Klemperer βρέθηκε στην Αγγλία. Και η συνεργασία με τη Φιλαρμόνια και την ΕΜΙ ήταν σε θέση να σβήσει κάθε τι άλλο. Ενας άλλος λόγος ήταν ότι, στις δεκαετίες που ακολούθησαν, η VOX δυστυχώς παρήκμασε, ιδίως δε στην εποχή του CD. Και αυτό έβαλε την «ταφόπλακα» εκείνων των ηχογραφήσεων.

Οι πρώτες εκδόσεις της VOX σε CD ήταν από κάθε άποψη πολύ κατώτερες των περιστάσεων. Ηταν εκδόσεις φτωχές, χωρίς σωστή φροντίδα που όφειλε και μπορούσε να αποδοθεί στη μεταγραφή του ήχου από τις αρχικές πηγές, χωρίς τεκμηρίωση, χωρίς αισθητική και αυτό σε μία αγορά που εξελισσόταν πολύ ανταγωνιστικά και με τον Klemperer να έχει ήδη ξαναηχογραφήσει όλο αυτό το υλικό με μία σαφώς σημαντικότερη ορχήστρα, από τις καλύτερες στον κόσμο της εποχής της, με κορυφαίους μηχανικούς ήχου, σε εκδόσεις υπόδειγμα, που στο CD έπαιρναν το εισιτήριο για μία δεύτερη ζωή, ισάξια της πρώτης. Μάλιστα, η ΕΜΙ είχε φροντίσει να ηχογραφήσει και δεύτερη φορά σε στερεοφωνικές συνθήκες και μία σειρά από έργα που ο Klemperer πρωτοηχογράφησε γι’ αυτήν μονοφωνικά. Πλέον, το όνομά του είχε ταυτιστεί με τη Φιλαρμόνια και την ΕΜΙ και δικαίως. Και με τέτοια παρακμή που είχε καταλάβει τις ηχογραφήσεις της VOX που εκδίδονταν τώρα με έναν μουντό χαμένο ήχο, στον οποίο δύσκολα αναγνώριζες πραγματικά την ουσία του μεγάλου μαέστρου, πέρασαν οριστικά στο σκότος.

Οριστικά; Να λοιπόν που όχι: ποτέ μη λες ποτέ. Μετά την αντίστοιχη εξαιρετικής ποιότητας έκδοση με τις ζωντανές ηχογραφήσεις του Klemperer στην Κονσερτγκεμπάου, τώρα, η ARCHIPHON εκδίδει αυτήν την εκπληκτική συλλογή, με κορυφαία επεξεργασία, σε SACD και εξαιρετική τεκμηρίωση, που φέρνει τα πάνω κάτω. Και που ο Klemperer της VOX βρίσκει επιτέλους και αυτός τη σωστή θέση και την πλήρη δικαίωσή του στη δισκογραφία, σε μία μεγάλη στιγμή της. Που, χωρίς συζήτηση, αφορά άμεσα οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για την τέχνη αυτού του κορυφαίου ανάμεσα στους κορυφαίους.