Οι ατυχείς καθοριστικές ψήφοι

Επειτα από 20 χρόνια στην εξουσία, ο πρόεδρος Ερντογάν και το κόμμα του AKP για πρώτη φορά αντιμετωπίζουν εκλογές, τις οποίες θα μπορούσαν να χάσουν. Στις 14 Μαΐου, δύο μεγάλες συμμαχίες θα αναμετρηθούν τόσο στις προεδρικές όσο και στις βουλευτικές εκλογές σε μια ανοιχτή κούρσα. Οι δύο μεγάλες συμμαχίες είναι το ΑΚΡ και το δεξιό MHP (Λαϊκή Συμμαχία) και έξι κόμματα της αντιπολίτευσης γύρω από το κεμαλικό Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα που σχημάτισαν την Εθνική Συμμαχία, η οποία ονομάστηκε επίσης Τραπέζι των 6. Το κουρδικό HDP δεν συμμετέχει σε καμία από αυτές τις συμμαχίες και σχημάτισε τη δική του αριστερή συμμαχία. Με περίπου 10% των ψήφων οι, σε μεγάλο βαθμό, κούρδοι ψηφοφόροι του εμφανίζονται σε σχεδόν όλες τις έρευνες από τον Ιούνιο του 2022 ως ο αποφασιστικός παράγοντας που απαιτείται για την επίτευξη της απόλυτης πλειοψηφίας τόσο στις βουλευτικές όσο και στις προεδρικές εκλογές. Τα μαθηματικά καθιστούν την κουρδική ψήφο τον αποφασιστικό παράγοντα.

Οι δύο συμμαχίες το έχουν κατανοήσει αυτό, αλλά εφαρμόζουν διαφορετικές στρατηγικές έναντι του κουρδικού εκλογικού σώματος. Η Εθνική Συμμαχία προσπαθεί να προσελκύσει τους κούρδους ψηφοφόρους στο πλευρό της, ενώ η Λαϊκή Συμμαχία προσπαθεί να εξουδετερώσει τις κουρδικές ψήφους, διατηρώντας παράλληλα την πίεση στο φιλοκουρδικό κόμμα HDP, το οποίο αντιμετωπίζει απειλή κλεισίματος και του έχει ήδη απαγορευτεί η οικονομική κρατική στήριξη.

Η αντιπολίτευση δεν έχει ενιαία κοινή στρατηγική απέναντι στους Κούρδους. Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης έχει τη θέση «να τραβήξουμε τους Κούρδους στο πλευρό μας» και έφτιαξε μάλιστα το λεγόμενο Ανατολικό Γραφείο για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων θεμάτων που είναι σημαντικά για τους Κούρδους. Οι τακτικές επισκέψεις στελεχών του στις κουρδικές επαρχίες έχουν αυξηθεί και το κόμμα κατάφερε να εντάξει στις τάξεις του τοπικές προσωπικότητες. Αυτή η στρατηγική κατέστησε το CHP το ταχύτερα αναπτυσσόμενο κόμμα στις κουρδικές επαρχίες. Ενώ το ποσοστό του ήταν μόλις 2,7% το 2018, τώρα φτάνει το 9,8% σε τέσσερις σημαντικές κουρδικές περιοχές. Ωστόσο, το ποσοστό αποδοχής όλων των κομμάτων στο Τραπέζι των 6 παραμένει γύρω στο 15%-18% μεταξύ των Κούρδων, καθώς η αντιπολίτευση είναι διχασμένη όσον αφορά το κουρδικό ζήτημα. Ενώ το εθνικιστικό – κοσμικό κόμμα IYI της Μεράλ Ακσενέρ είναι πιο εχθρικό στην ικανοποίηση των κουρδικών αιτημάτων και παραμένει κατηγορηματικά αντίθετο σε οποιαδήποτε επαφή με το HDP, τόσο το DEVA όσο και το Gelecek (ισλαμοσυντηρητικά κόμματα πρώην συνεργατών του Ερντογάν) έχουν προσθέσει θέματα όπως τα γλωσσικά δικαιώματα στα προγράμματα των κομμάτων τους.

Το κυβερνών κόμμα υποστηρίζει ότι εκείνος που θα ικανοποιήσει καλύτερα τα κουρδικά αιτήματα θα είναι ο πρόεδρος Ερντογάν. Προσπαθεί και να μπερδέψει τους κούρδους ψηφοφόρους με κάποια βήματα καλής θέλησης, όπως το να επιτρέψει στον πρώην πρόεδρο του HDP Σελαχατίν Ντεμιρτάς, ο οποίος είναι φυλακισμένος από τον Νοέμβριο του 2016, να επισκεφθεί τον πατέρα του, που υπέστη καρδιακή προσβολή. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει ορισμένους Κούρδους στο συμπέρασμα ότι, τελικά, μόνο η σημερινή κυβέρνηση θα είναι αρκετά τολμηρή για να ξεκινήσει τη συμφιλίωση.

Τα μαθηματικά καθιστούν τους Κούρδους τον καθοριστικό παράγοντα. Δεδομένου ότι οι θέσεις των κομμάτων είναι σχετικά ξεκάθαρες, η ψήφος των Κούρδων στις προεδρικές εκλογές θα εξαρτηθεί από τον υποψήφιο της Εθνικής Συμμαχίας. Οι Κούρδοι θα υποστηρίξουν έναν φιλελεύθερο υποψήφιο, αλλά όχι έναν τούρκο εθνικιστή. Αυτό ακούγεται εύκολο, αλλά αποτελεί τεράστιο ζήτημα. Οι ηγέτες των έξι κομμάτων δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν σε μια κοινή υποψηφιότητα και θα την ανακοινώσουν σε λίγες ημέρες. Ενώ ο ηγέτης του κόμματος CHP Κιλιτσντάρογλου θα ήθελε να είναι υποψήφιος, η ηγέτις του δεύτερου μεγαλύτερου κόμματος της συμμαχίας (IYI) Μεράλ Ακσενέρ αντιτίθεται σε αυτό και θα προτιμούσε τον δημοφιλή δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου. Ομως, λόγω των δύο δικών που αντιμετωπίζει, θα μπορούσε να του επιβληθεί απαγόρευση πριν από τις εκλογές.

Γι’ αυτό και το HDP ανακοίνωσε ότι θα έχει υποψήφιο στον πρώτο γύρο, κάτι που θα σήμαινε σχεδόν σίγουρα δεύτερο γύρο στις 28 Μαΐου. Περιμένει, όμως, την απόφαση της Εθνικής Συμμαχίας. Αν ο υποψήφιός τους είναι αποδεκτός από αυτούς (ο Κιλιτσντάρογλου θα ήταν), θα μπορούσαν ακόμα και να μην κατεβάσουν δικό τους υποψήφιο. Αυτή ήταν η στρατηγική που κέρδισε στις δημοτικές εκλογές του 2019, όταν η ενωμένη αντιπολίτευση κέρδισε τους δήμους της Κωνσταντινούπολης, της Αγκυρας, των Αδάνων και της Αττάλειας, με το HPD να μην έχει δικό του υποψήφιο. Ωστόσο, το HDP και οι κούρδοι ψηφοφόροι επωφελήθηκαν ελάχιστα από την υποστήριξή τους τότε και φοβούνται ότι και πάλι θα μπορούσε να είναι μάταιη. Ο φόβος αυτός δεν είναι αβάσιμος.

Ο Εκρέμ Εντί Γκιουζέλντερε είναι κύριος ερευνητής εξωτερικού του ΕΛΙΑΜΕΠ στο πρόγραμμα Τουρκίας