Οταν ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ ανοίγουν το «λεξικό» του ΠΑΣΟΚ…

Πολύ συχνά λέμε πως όλος ο πολιτικός κόσμος είναι, στην πραγματικότητα, ΠΑΣΟΚ – ή, τουλάχιστον, και λίγο ΠΑΣΟΚ. Και η αλήθεια είναι πως η φρασεολογία των βασικών πολιτικών παικτών επιβεβαιώνει την πεποίθηση. Παρότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης επικεντρώνεται πλέον αρκετά στη συσπείρωση του κόμματός του, εξακολουθεί να χρησιμοποιεί συνθήματα που, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, παραπέμπουν στο ΠΑΣΟΚ. Και από την άλλη, ο Αλέξης Τσίπρας «παίζει» σχεδόν αυτολεξεί με φράσεις που ανήκουν διαχρονικά στο πασοκικό συνθηματολόγιο και έχουν συνδεθεί με μια συγκεκριμένη στιγμή της κεντροαριστερής ιστορίας.

«Πατριωτισμός της ευθύνης»
Στην κυβερνητική του πορεία το ΠΑΣΟΚ δεν είδε μόνο εύκολες μέρες, αλλά και ιδιαίτερα δύσκολες. Με τη φράση «πατριωτισμός της ευθύνης» ο Μητσοτάκης επιδιώκει να προβάλει την εικόνα μιας υπεύθυνης παράταξης, στην οποία ο πατριωτισμός, η πρόοδος και ο φιλελευθερισμός συνυπάρχουν χωρίς πρόβλημα. Το σύνθημα «κρατάμε ψηλά την ευθύνη», που αναδείκνυε τη σημασία της σταθερότητας, ήταν το κεντρικό σύνθημα του ΠΑΣΟΚ τον Ιανουάριο του 2015. Σε αντίθεση με εκείνον τον χειμώνα, τα αιτήματα για «αλήθεια» και «ευθύνη» έχουν πια άλλη βαρύτητα – και αυτό είχε φανεί ήδη από την προεκλογική καμπάνια της ΝΔ το 2019.
«Εκσυγχρονισμός της προόδου»
Ενας είναι ο πρωθυπουργός του οποίου το όνομα έχει συνδεθεί με τη λέξη «εκσυγχρονισμός» και αυτός δεν είναι άλλος από τον Κώστα Σημίτη. Και μόνο η αναφορά του όρου, είτε από τον Μητσοτάκη είτε από οποιονδήποτε άλλο, παραπέμπει αυτόματα στις δύο τετραετίες του πρώην πρωθυπουργού, που συνδέθηκαν με τα μεγάλα έργα, την Ελλάδα της εξωστρέφειας και λειτούργησαν ως καταλύτης για την ενίσχυση της θέσης της χώρας μέσα στην ΕΕ.

«Η Ελλάδα αλλάζει»
Το περασμένο καλοκαίρι, με σηκωμένα μανίκια, στην εκδήλωση για την παράδοση της παράκαμψης της Αμφιλοχίας, ο Μητσοτάκης είπε πως η «Ελλάδα αλλάζει προς το καλύτερο». Το σύνθημα προέκυψε πρώτη φορά το 2010, κατά την τελευταία κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, όταν το επιτελείο του Γιώργου Παπανδρέου προσπαθούσε να «κωδικοποιήσει» πολιτικές όπως η πράσινη μετάβαση και η ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα – τα οποία είναι ζητούμενα και για τη σημερινή κυβέρνηση. Τότε, λένε συχνά στο ΠΑΣΟΚ, όλα αυτά έμοιαζαν «πράσινα άλογα», όμως δεκατρία χρόνια μετά εκείνες οι συζητήσεις επανέρχονται. Και μάλιστα, οι πολιτικοί τους αντίπαλοι τα μετατρέπουν σε δικά τους συνθήματα.

«Ανένδοτος Αγώνας»
Σε μια προσπάθεια να συσπειρώσει το αντιδεξιό ακροατήριο, μιλώντας για αντιδημοκρατική εκτροπή της κυβέρνησης, ο Αλέξης Τσίπρας κατέφυγε στην προδικτατορική ιστορία και στον Γεώργιο Παπανδρέου. Το σύνθημα του «Ανένδοτου Αγώνα», ως απάντηση στις αντιθεσμικές συμπεριφορές της ΕΡΕ και στις εκλογές του ’61, είχε οδηγήσει στη νίκη της Ενωσης Κέντρου το 1963. Ταιριάζει στις ερμηνείες που δίνονται στον ΣΥΡΙΖΑ περί «καχεκτικής δημοκρατίας», καθώς ο όρος αναφέρεται κυρίως για το σύστημα που επικρατούσε τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 στην Ελλάδα.

«Δημοκρατική Παράταξη»
Στο ίδιο μήκος κύματος η επίκληση της Δημοκρατικής Παράταξης, της οποίας κορμός, σύμφωνα με τον Αλέξη Τσίπρα, είναι ο ΣΥΡΙΖΑ. Στο αφήγημα της εκτροπής, που φάνηκε να διατυπώνεται και χθες από το Περιστέρι από τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ, το αίτημα για εκλογές ταυτίζεται με το «πολιτικό και ηθικό» χρέος της Δημοκρατικής Παράταξης – που ιστορικά έπραξε το ίδιο, σε άλλες εποχές. Παράλληλα, ο ΣΥΡΙΖΑ ξεκινάει «πορεία προς τον λαό», όπως έκανε κάθε Παπανδρέου που βρέθηκε ποτέ στην εξουσία.

«Αν δεν αλλάξουμε, θα βουλιάξουμε»
Την περασμένη άνοιξη, μιλώντας (πολύ ταιριαστά) στην Πάτρα, ο Αλέξης Τσίπρας χρησιμοποίησε σχεδόν την ακριβή φράση του Γιώργου Παπανδρέου, που ταυτίστηκε με τα καλά σημεία της τελευταίας κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ – συζητώντας με πολίτες από την περιοχή για την οικονομία, την ακρίβεια και τις κοινωνικές ανισότητες και προβάλλοντας την ανάγκη για μια «προοδευτική κυβέρνηση με κοινωνικό πρόσημο». Η ατάκα, που παρότι πρόσφατη έμεινε νωρίς στην πολιτική ιστορία, εμπεριέχει την πασοκικού copyright σύλληψη περί «Αλλαγής», η οποία σε διάφορες παραλλαγές βρίσκεται συχνά-πυκνά στο συριζαϊκό λεξιλόγιο.