Προκλήσεις και προοπτικές για τη γαλλογερμανική συνεργασία

Στις 22 Ιανουαρίου συμπληρώθηκαν 60 χρόνια από την υπογραφή της Συνθήκης των Ηλυσίων. Με αυτή την ιστορική Συνθήκη για τη Γαλλογερμανική Συνεργασία, ο Κόνραντ Αντενάουερ και ο Σαρλ ντε Γκολ θεμελίωσαν τη γαλλογερμανική φιλία, μια φιλία που είναι μοναδική διεθνώς όσον αφορά το εύρος και την πυκνότητα των επαφών.

Πριν από τέσσερα χρόνια, τέσσερις μήνες πριν από τις ευρωεκλογές του 2019, η Μέρκελ και ο Μακρόν υπέγραψαν στην 56η επέτειο της Συνθήκης των Ηλυσίων, στις 22 Ιανουαρίου, στο Ααχεν νέα συνθήκη για την ενίσχυση της γαλλογερμανικής συνεργασίας και την αποστολή μηνύματος υποστήριξης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, τη στιγμή που δέχεται πλήγματα από την άνοδο των εθνικισμών και του λαϊκισμού.

Η νέα συνθήκη ήλθε να συμπληρώσει τη Συνθήκη των Ηλυσίων, η οποία υπεγράφη το 1963 από τον στρατηγό Ντε Γκολ και τον Κόνραντ Αντενάουερ και επισφράγισε τη γαλλογερμανική συμφιλίωση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Προβλέπει τη σύγκλιση της οικονομικής, εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής των δύο χωρών, ενισχυμένη συνεργασία στις συνοριακές περιοχές, καθώς και τη σύσταση κοινής κοινοβουλευτικής συνέλευσης, που αποτελείται από 100 γάλλους και γερμανούς βουλευτές.

Ηταν μια σημαντική στιγμή για να δειχθεί ότι το γαλλογερμανικό δίδυμο είναι ένα ορόσημο που μπορεί να τεθεί στην υπηρεσία της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, σύμφωνα με τη γαλλική προεδρία.

«Για μία ακόμη φορά χρειαζόμαστε συγκεκριμένα και ουσιαστικά σχέδια ολοκλήρωσης, που να καθιστούν σαφές στους ανθρώπους ότι η Ευρώπη επιτυγχάνει πράγματα σε μια τελείως άλλη διάσταση και ποιότητα απ’ ό,τι κάθε χώρα μεμονωμένα», δήλωνε ο τότε πρόεδρος της γερμανικής Βουλής Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.

Σήμερα, έναν χρόνο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τέσσερα χρόνια από την υπογραφή της Συνθήκης του Ααχεν, με αφορμή την 60ή επέτειο της Συνθήκης των Ηλυσίων, ο Μακρόν συνάντησε στο Παρίσι τον διάδοχο της Μέρκελ, τον Ολαφ Σολτς, και υπογράμμισαν την ανάγκη Παρίσι και Βερολίνο να γίνουν «πρωτοπόροι για την επανίδρυση» της Ευρώπης.

«Θα συνεχίσουμε να στηρίζουμε την Ουκρανία – για όσο χρόνο και όσο εκτεταμένα είναι απαραίτητο. Μαζί, ως Ευρωπαίοι – υπερασπιζόμενοι το ευρωπαϊκό μας πρόγραμμα ειρήνης», δήλωσε ο Σολτς στο Παρίσι, σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στη Σορβόννη για τον εορτασμό της 60ής επετείου της συνθήκης συμφιλίωσης ανάμεσα στη Γερμανία και τη Γαλλία. «Το μέλλον» της Ευρώπης βασίζεται στη γαλλογερμανική «ατμομηχανή», τόνισε ο γερμανός καγκελάριος.

Για τον Σολτς, «το μέλλον, όπως συνέβαινε και με το παρελθόν, βασίζεται στη συνεργασία των δύο χωρών μας, ως ατμομηχανή μιας ενωμένης Ευρώπης» και ο «γαλλογερμανικός κινητήρας» αποτελεί «μηχανή συμβιβασμού» που επιτρέπει «να μεταμορφώνονται οι διαμάχες και τα αποκλίνοντα συμφέροντα σε συγκλίνουσα δράση».

Για τον γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, «Γερμανία και Γαλλία άνοιξαν τον δρόμο της συμφιλίωσης και οφείλουν να γίνουν πρωτοπόροι για την επανίδρυση της Ευρώπης μας». Στην κατεύθυνση αυτή υπογράμμισε την ανάγκη «να οικοδομηθεί ένα νέο ενεργειακό μοντέλο», να ενθαρρυνθούν «η καινοτομία και οι τεχνολογίες του αύριο» και να ευνοηθεί μια «Ευρωπαϊκή Ενωση ικανή να αναλάβει πλήρως τις ευθύνες της ως γεωπολιτικής δύναμης, σε ό,τι αφορά την άμυνα, σε ό,τι αφορά το Διάστημα, σε ό,τι αφορά τη διπλωματία».

Η γαλλογερμανική συμφιλίωση και συνεργασία μέσω της Συνθήκης των Ηλυσίων αποτελεί και σήμερα τον βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ενοποιητικής διαδικασίας και θα μπορούσε να βοηθήσει στη διαχείριση του τραύματος που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Ο Σωτήρης Ντάλης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ενοποίησης και πρόεδρος του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου