Το φως το αληθινό

Σε κατάσταση αποκάλυψης περιέρχονται και βλέπουν ξαφνικά το φως το αληθινό όλο και περισσότεροι στη Δύση σε σχέση με το τι πραγματικά είναι η Τουρκία. Το τι συμβαίνει εκεί και το ποιους κινδύνους προετοιμάζει η κυβέρνησή της τόσο στο εσωτερικό, όσο, κυρίως, στο εξωτερικό, ενόψει την επερχόμενης εκλογικής αναμέτρησης με τον πρώτο γύρο στα μέσα και τον δεύτερο στα τέλη Μαΐου. Εντείνεται επιτέλους η κατανόηση μιας πραγματικότητας που όχι μόνον δεν είναι νέα, αλλά μετρά ήδη πολλά χρόνια: αυτή η «βαθιά ελαττωματική δημοκρατία εκτός ορίων» όπως τη χαρακτήρισε στο πρόσφατο τεύχος του ο «Economist», ανησυχώντας για το ενδεχόμενο «όσο πλησιάζουν οι εκλογές η συμπεριφορά του Ερντογάν να την ωθήσει σε πλήρη δικτατορία», την οποία η βρετανική επιθεώρηση βλέπει να επωάζεται. Ομως, όπως το ίδιο το κείμενο θυμίζει, όλα αυτά έχουν ξεκινήσει ήδη από το 2016.

Ολα αυτά είναι αλήθεια. Αλλά δεν είναι νέα. Αντίθετα, τόσο σε επίπεδο δεδομένων όσο και σε επίπεδο ανάλυσης είναι υλικό που εμείς εδώ τουλάχιστον το γνωρίζουμε πολύ καλά και έχουμε αναφερθεί σε αυτό πολλάκις στο παρελθόν. Δεν μαθαίνουμε λοιπόν κάτι καινούργιο. Ούτε από τον συνδυασμό των όσων ήδη ξέρουμε προκύπτει μία διαφορετική ανάγνωση από αυτές που από μακρό χρόνο έχουν ήδη γίνει. Συνεπώς, ποια η αξία ενός αφιερώματος που κάνει εδώ και λίγες ημέρες τόσο μεγάλη εντύπωση στον ελληνικό Τύπο; Εγκειται σε δύο στοιχεία:

n Το πρώτο, είναι ότι σε κάθε περίπτωση, ο «Economist», ακόμα και όταν δεν λέει κάτι νέο, είναι σημαντικό ότι το λέει – λόγω του διαμετρήματος και της εγκυρότητάς του, αμφότερα παγκόσμια.

n Το δεύτερο, είναι ότι ειδικά όταν δεν λέει κάτι νέο, ένα έντυπο με τέτοια χαρακτηριστικά που η επίδρασή του είναι από τις ισχυρότερες που μπορεί να υπάρξει, τότε κάνει κάτι άλλο, που δεν φαίνεται με πρώτη ματιά: εκφράζει κάποιο περιβάλλον. Αποκρυσταλλώνει αντιλήψεις, συζητήσεις, θέσεις, προβληματισμούς γύρω από ένα θέμα που μπορεί όλα όσα γράφει να μην περιέχουν κάτι νέο, αλλά η ίδια αυτή η διαδικασία είναι νέα – ή, τουλάχιστον, σχετικά νέα. Και αυτό συμβαίνει και εν προκειμένω. Ο «Economist» εκφράζει εδώ ένα τμήμα από τον πυρήνα του περιβάλλοντός του: δηλαδή της δυτικής στάσης, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει ανά περίπτωση.

«Η Τουρκία έχει τις δεύτερες μεγαλύτερες ένοπλες δυνάμεις του ΝΑΤΟ και διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο σε μια ταραχώδη γειτονιά, ειδικά στην καμένη από τον πόλεμο Συρία. Ασκεί αυξανόμενη επιρροή στα Δυτικά Βαλκάνια, στην Ανατολική Μεσόγειο και πρόσφατα στην Αφρική. Πάνω από όλα, είναι σημαντικός ο ρόλος της στη Μαύρη Θάλασσα και στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Πέρυσι βοήθησε στη σύναψη συμφωνίας για να επιτραπεί η αποστολή περισσότερων ουκρανικών σιτηρών σε έναν πεινασμένο κόσμο […] Επομένως, οι ξένοι θα πρέπει να δώσουν προσοχή στις προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές […] πολύ περισσότερο που, υπό τον ολοένα πιο ασταθή πρόεδρό της, η χώρα βρίσκεται στο χείλος της καταστροφής».

Μία σειρά από αυταρχικές πρακτικές τίθενται στο στόχαστρο, ενώ το διά ταύτα διατυπώνεται χωρίς περιστροφές: η Δύση, και ιδίως ο πρόεδρος των ΗΠΑ, δεν πρέπει να επιτρέψουν σε έναν «αγανακτισμένο, απομονωμένο τούρκο πρόεδρο να προβεί σε πιο σκληρές εδαφικές διαμάχες με την Ελλάδα, την Κύπρο και τη Συρία. Θα μπορούσε να επιτρέψει σε πέντε εκατομμύρια μετανάστες και πρόσφυγες στην Τουρκία να σαλπάρουν για τη Νότια Ευρώπη. Θα μπορούσε να μπλοκάρει την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο NATO». Δηλαδή, είναι ένα κείμενο που γράφτηκε κυρίως για μερικές δεκάδες αναγνώστες. Αλλά που θα γίνει χρήσιμο γι’ αυτούς ακριβώς επειδή θα το διαβάσουν και αρκετές δεκάδες χιλιάδες από ένα διεθνές κοινό που μετράει. Και αυτό έχει ασφαλώς σημασία.