Η νέα κατεύθυνση της Κίνας

Η άνοδος της Κίνας ήταν η καθοριστική ιστορία των τελευταίων τριών δεκαετιών. Καμία ανάλυση της διεθνούς οικονομίας ή πολιτικής δεν μπορεί να το αγνοήσει. Αλλά η συζήτηση έχει αλλάξει με τον καιρό. Πριν από το 2017 πιστευόταν ευρέως ότι η Κίνα θα μπορούσε να γίνει «υπεύθυνος ενδιαφερόμενος» στους διεθνείς θεσμούς που προέκυψαν μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και επέζησαν του Ψυχρού Πολέμου. Αλλά τώρα πολλοί ανησυχούν ότι η Κίνα είναι «ένα ανελεύθερο κράτος που αναζητεί ηγεσία σε μια φιλελεύθερη παγκόσμια τάξη», όπως το θέτει ο πρώην υποδιοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας Πολ Τάκερ στο Global Discord. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι πώς θα πρέπει να αντιμετωπίζουν οι φιλελεύθερες δημοκρατίες με οικονομίες αγοράς ένα τέτοιο κράτος όταν αυτό γίνεται συστηματικά σημαντική δύναμη.

Ισως το πιο σημαντικό, η Κίνα έχει κερδίσει το προβάδισμα σε τεχνολογίες αιχμής όπως οι τηλεπικοινωνίες, το fintech και η τεχνητή νοημοσύνη – όλοι οι τομείς μεγάλης στρατηγικής σημασίας όχι μόνο για τη μελλοντική οικονομική ανταγωνιστικότητα αλλά και για τη διεθνή και εθνική ασφάλεια.

Η κατανόηση του πλεονεκτήματος της Κίνας σε αυτούς τους τομείς είναι κρίσιμης σημασίας. Οι ηγέτες της Κίνας απλά δεν έχουν τόσο ισχυρό κίνητρο όσο είχαν κάποτε για να ζήσουν με – και εντός – ενός συστήματος υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.

Ενα χρηματοπιστωτικό σύστημα που ανταποκρίνεται και ευθυγραμμίζεται με τους στόχους πολιτικής του κράτους είναι το κλειδί για να εξηγήσει την επανάσταση χωρίς μετρητά της Κίνας. Αλλά είναι επίσης η πηγή βαθύτερων προβλημάτων στον χρηματοπιστωτικό τομέα, όπως ο αργός ρυθμός των μεταρρυθμίσεων και η περιορισμένη μετατρεψιμότητα του κινεζικού νομίσματος. Αυτοί οι περιορισμοί είναι που εμπόδισαν τη διεθνή χρήση του ρενμίνμπι.

Οι ηγέτες της Κίνας φαίνονται πλήρως προετοιμασμένοι να αποδεχθούν αυτό το κόστος ως το τίμημα της απελευθέρωσης από την υπό την ηγεσία των ΗΠΑ τάξη. Μπορεί να συμπέραναν ότι ακόμα κι αν το ψηφιακό ρενμίνμπι δεν αμφισβητήσει το δολάριο, η καινοτομία fintech και τα ψηφιακά νομίσματα θα διευκολύνουν τους μη Κινέζους να χρησιμοποιούν το ρενμίνμπι σε διεθνείς συναλλαγές και ότι αυτό θα είναι χρήσιμο για χώρες που αντιμετωπίζουν κυρώσεις. Το ψηφιακό ρενμίνμπι θα βοηθήσει επίσης την Κίνα να μειώσει την εξάρτησή της από το δολάριο στις διμερείς συναλλαγές, επιτρέποντάς της να βγει από το διεθνές νομισματικό σύστημα και σε ένα παράλληλο – αν και πιο ρηχό – σύστημα στο οποίο κυριαρχεί. Αυτό θα εγείρει πολλά νέα γεωπολιτικά, οικονομικά και μακροοικονομικά ερωτήματα. Αλλά ένα πράγμα είναι ήδη βέβαιο: το διεθνές χρηματοπιστωτικό και νομισματικό σύστημα θα κατακερματιστεί περισσότερο, αφήνοντας ακόμη λιγότερα περιθώρια συνεργασίας και συντονισμού πολιτικής.

Η Πάολα Σουμπάτσι είναι καθηγήτρια Διεθνών Οικονομικών στο Queen Mary Global Policy Institute του University of London