Οι αδύναμοι κρίκοι

Η καινούργια χρονιά δύσκολα θα είναι χειρότερη από αυτή που έφυγε. Οταν ξεκινάς από τόσο χαμηλά, από έναν κόσμο αλλαγμένο προς το χειρότερο, τα πράγματα δεν μπορούν – λέει ο ανθρώπινος νους, ξεχνώντας, για πολλοστή φορά, τους νόμους της φύσης – παρά να πάνε προς τα επάνω. Ωστόσο, οι απειλές – όπως μας δείχνει αυτές τις μέρες η πυρηνική ένταση ανάμεσα στις δυο Κορέες – κάθε άλλο παρά εξαφανίστηκαν.

Τα πάντα θα κριθούν στα τρία μεγάλα παγκόσμια μέτωπα, που βρίσκονται και τα τρία στο μεταίχμιο. Ο πόλεμος δείχνει να γέρνει προς την πλευρά της Ουκρανίας, ωστόσο, πριν από το τέλος, οι πιθανότητες έκρηξης, στα όρια της αποκάλυψης, δεν είναι διόλου αμελητέες. Η πανδημία έμοιαζε να «κανονικοποιείται», ώσπου ήρθε το – δεύτερο – κινεζικό ωστικό κύμα για να μας θυμίσει ότι τίποτα δεν έχει αμετάκλητα κερδηθεί. Η κλιματική αλλαγή ξύπνησε την ανθρωπότητα, αλλά είναι πάντα παρούσα και μας χτυπά κάθε μέρα και πιο απρόβλεπτο καμπανάκι: καλοκαιρινές θερμοκρασίες, που αύριο μπορεί να γίνουν πολικές, στη Νότια Ευρώπη, πολικές, που αύριο μπορεί να γίνουν τυφώνες, στη Βόρεια Αμερική. Δίπλα, ωστόσο, στα μεγάλα μέτωπα και στις μεγάλες τάσεις, τα πράγματα βρίσκονται σε οριακό σημείο και μπορεί να οδηγήσουν στην επιδείνωση από αόρατα σήμερα μονοπάτια, και σε πιο «κανονικές» χώρες. Στο «βάθρο της απειλής» βρίσκονται τρεις εντελώς διαφορετικοί υποψήφιοι.

Στο κέντρο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με οικονομία πολύ μεγάλη για να πτωχεύσει, κοινωνία που περί άλλα τυρβάζει και πολιτικό σύστημα που απλώς περιμένει το μοιραίο, βρίσκεται η Ιταλία. Οι πιθανότητες, ή ψευδαισθήσεις, η κυβέρνηση Μελόνι να αποδειχθεί «κανονική» έχουν ήδη ακυρωθεί. Πίσω από το – ψεύτικο – χαμόγελο της πρωθυπουργού και την – αναγκαστική – συνύπαρξη με τους θεσμούς της δημοκρατίας, είναι ορατή όχι απλώς η επιθυμία αλλά το πολιτικό σχέδιο άλωσης, και πάντως αλλοίωσης, του πολιτεύματος σε μεταφασιστική κατεύθυνση: ντροπιαστική παρεμπόδιση μη κυβερνητικών οργανώσεων από το να σώζουν μετανάστες στη θάλασσα, πρόταση για «προεδροποίηση» του συστήματος, δηλαδή για λαϊκιστική, υπό τον μανδύα της απευθείας εκλογής από τον λαό, εξουδετέρωση του ρόλου αντιβάρου που έχει σήμερα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, γενικώς απόσταση μεταξύ λόγου και πράξης της κυβέρνησης προς τα έξω (Ευρωπαϊκή Ενωση, ατλαντισμός, στάση στον πόλεμο) και προς τα μέσα (ιστορική δικαίωση του φασισμού, νόμος και τάξη, μόνιμη σύνδεση του «λαού» με τη «σιδηρά πυγμή»). Λιγότερο δραματική, αλλά πιο ύπουλη και δυνητικά πιο υπονομευτική της εύθραυστης ισορροπίας είναι η κατάσταση στη Μεγάλη Βρετανία, με παρόν το φάσμα της ύφεσης, και άρα της αρχής ενός διεθνούς ντόμινο, της πλήρους σύγκρουσης ή της αδυναμίας συνύπαρξης με την Ευρωπαϊκή Ενωση και του εσωτερικού μπλοκαρίσματος, είτε με τη συνέχιση μιας κυβέρνησης που δεν διαθέτει καμία κοινωνική στήριξη, είτε μέσω εκλογών από τις οποίες πολύ δύσκολα θα προκύψει κάτι πραγματικά νέο και ζωογόνο. Καταστροφική, τέλος, για ολόκληρη την – ούτως ή άλλως εκρηκτική – περιοχή της Μέσης Ανατολής, αλλά και για την πορεία της δημοκρατίας, είναι η αλλαγή φρουράς στο Ισραήλ, με την επιστροφή του Νετανιάχου ως επικεφαλής μιας ακροδεξιάς, εθνικιστικής και μισαλλόδοξης κυβέρνησης.

Μπροστά σε τέτοιες απειλές, το «ελληνικό πρόβλημα», δηλαδή εκλογές με απλή αναλογική στο τέλος μιας θητείας που κλείνει πολύ χειρότερα από ό,τι άρχισε, μοιάζει αμελητέο. Δεν είναι όμως, ιδίως αν το εντάξουμε μέσα στην παγκόσμια θύελλα.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος