Ο Ιμάμογλου και τα αυτογκόλ

Η απόφαση καταδίκης του δημάρχου της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου είναι αποκαλυπτική μιας σειράς πραγμάτων. Πρώτον, ο πρόεδρος Ερντογάν γνωρίζει καλά πως ο Ιμάμογλου αποτελεί τον ισχυρότερο εν δυνάμει αντίπαλό του ενόψει των επικείμενων προεδρικών εκλογών. Δεύτερον, με την πολιτικά ορμώμενη αυτή απόφαση, ο Ερντογάν επιδιώκει να διατηρήσει την αντιπολίτευση σε ένα ιδιότυπο καθεστώς ομηρείας: η απόφαση δεν έχει τελεσιδικήσει, που σημαίνει ότι ο Ιμάμογλου μπορεί να είναι υποψήφιος πρόεδρος, να κερδίσει την αναμέτρηση, αλλά να παυτεί από τα καθήκοντά του πριν ακόμα αναλάβει! Βετεράνος του πολιτικού παιχνιδιού και εκμεταλλευόμενος την απόλυτη κυριαρχία του στις κρατικές δομές και τη δικαιοσύνη, ο Ερντογάν επιδιώκει να μπερδέψει τους αντιπάλους του και να διχάσει τη συμμαχία των έξι κομμάτων της αντιπολίτευσης όσον αφορά τον κοινό τους υποψήφιο.

Παραδόξως, ο τούρκος πρόεδρος ευνοείται από την ίδια την αντιπολίτευση και τις ατελέσφορες, χαοτικές της επιλογές. Οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ γνωρίζουν πως εδώ και καιρό σοβεί διαμάχη μεταξύ των υποστηρικτών του δημάρχου της Πόλης και του αρχηγού του CHP Κιλιτσντάρογλου σχετικά με το ποιος θα αντιμετωπίσει τον Ερντογάν. Δεν μπορεί να είναι τυχαίο το γεγονός πως ενώ η επικεφαλής του Καλού κόμματος Ακσενέρ έσπευσε στο πλευρό του Ιμάμογλου την ημέρα της δίκης από το πρώτο λεπτό, ο Κιλιτσντάρογλου είχε επιλέξει να βρίσκεται την ίδια μέρα στη Γερμανία. Οι δημοσκοπήσεις είναι ξεκάθαρες: ο Ιμάμογλου είναι δημοφιλής και λαοπρόβλητος, γνωρίζει καλά πως το πολιτικό του μέλλον είναι λαμπρό και πως μπορεί να κερδίσει τον Ερντογάν. Οι προσωπικές του αξίες και στάση ζωής δεν διαφέρουν πολύ από την πλειοψηφία των Τούρκων, και η πολιτική του ορολογία μοιάζει πολύ σε εκείνη του νεότερου Ερντογάν.

Ο Κιλιτσντάρογλου από την άλλη είναι ένας τίμιος αλλά άοσμος πολιτικός που υφίσταται, με μερικές εξαιρέσεις, συνεχείς ήττες από το 2010 που ανέλαβε το κόμμα. Οι καταγγελίες του σε βάρος του Ερντογάν περιορίζονται σε θέματα διαφθοράς και καθημερινότητας, ενώ αδυνατεί εδώ και χρόνια να παρουσιάσει ένα εναλλακτικό πρόγραμμα διακυβέρνησης. Πιο σημαντικό όμως από όλα αυτά είναι το γεγονός πως είναι Αλεβίτης, ανήκει δηλαδή στην μειοψηφία των Τούρκων που πιστεύουν σε μια πιο φιλελεύθερη εκδοχή του Ισλάμ και που διαχρονικά υφίστανται διακρίσεις από το τουρκικό κράτος. Οι Αλεβίτες αντιμετωπίζουν επίσης  την προκατάληψη των περισσότερων Σουνιτών Τούρκων που τους θεωρούν αμαρτωλούς και αμοραλιστές. Ο Ερντογάν έχει πολλάκις χρησιμοποιήσει το θρησκευτικό αυτό χαρτί σε βάρος του Κιλιτσντάρογλου με τρόπο έμμεσο αλλά σαφή. Και κάθε φορά η τακτική λειτούργησε προς όφελός του.

Η απόφαση σε βάρος του Ιμάμογλου θα μπορούσε να λυτρώσει την αντιπολίτευση από τα διλήμματά της, ενόψει μάλιστα και των εκτεταμένων προεκλογικών παροχών της κυβέρνησης που ενισχύουν τη δημοφιλία της. Η αντιπολίτευση θα μπορούσε να κηρύξει τον Ιμάμογλου κοινό υποψήφιο την ημέρα ανακοίνωσης της απόφασης, και ταυτόχρονα έναν τρόπο τινά ανένδοτο αγώνα υπεράσπισης της δημοκρατίας και βασικών πολιτικών ελευθερίων. Ο συνεκτικός κρίκος που δένει την αντιπολίτευση θα γινόταν αμέσως δυνατότερος και η κυβέρνηση θα αναγκαζόταν να παίξει άμυνα διαρκείας. Οσο όμως εξακολουθεί να σκοράρει αφειδώς αυτογκόλ και παρουσιάζεται διχασμένη, θα προσφέρει πολύτιμες υπηρεσίες στον τούρκο πρόεδρο.

Ο Δημήτρης Τσαρούχας είναι επισκέπτης καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Virginia Tech των ΗΠΑ  και επιστημονικός συνεργάτης στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)