Επισημοποίηση της Νέας Τουρκίας

Οι επερχόμενες εκλογές στην Τουρκία θα επισημοποιήσουν με τον πιο περίτρανο τρόπο την ανάδειξη του κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης ως κρατικού κόμματος, δηλαδή ως κόμματος που θα διαμορφώσει τις νέες κόκκινες γραμμές πάνω στις οποίες θα κινηθεί το πολιτικό σύστημα τις επόμενες δεκαετίες. Τούτο σημαίνει ότι και η αντιπολίτευση κινείται/θα κινηθεί με βάση αυτές τις κόκκινες γραμμές. Η πρόταση του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου να φέρει στη Βουλή πρόταση νόμου για τη νομιμοποίηση και θεσμικά της απελευθέρωσης της χρήσης της μαντίλας στη δημόσια σφαίρα αποτελεί ένδειξη της προσαρμογής της αντιπολίτευσης στα νέα δεδομένα. Ο Ερντογάν άδραξε την ευκαιρία και πρότεινε να κατοχυρωθεί η χρήση της μαντίλας όχι με νόμο, αλλά να εισαχθεί στο Σύνταγμα.

Κατά τις προσεχείς εβδομάδες το θέμα θα συζητηθεί στην ολομέλεια της τουρκικής εθνοσυνέλευσης. Σύμφωνα με τον κανονισμό της Βουλής, εάν η πρόταση συγκεντρώσει 359 ψήφους τότε αυτομάτως καταργείται. Αν συγκεντρώσει 360-400 ψήφους οδηγείται σε δημοψήφισμα και αν ψηφιστεί από 401 και περισσότερους βουλευτές τότε εγκρίνεται απο τη Βουλή. Θεωρώ ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ο Ερντογάν να οδηγήσει αυτό το θέμα σε δημοψήφισμα και την ημέρα των εκλογών να στηθεί και τρίτη κάλπη πέραν των άλλων δύο για εκλογή Προέδρου και Βουλής.

Γιατί το δημοψήφισμα είναι τόσο σημαντικό; Διότι θα δώσει στον Ερντογάν την ευκαιρία να μονοπωλήσει την προεκλογική εκστρατεία αναμοχλεύοντας για τελευταία φορά το δίλημμα «παλαιά ή νέα Τουρκία» και τονίζοντας ότι αν δεν περάσει το δημοψήφισμα «θα χάσετε τα κεκτημένα των τελευταίων 20 ετών και θα επιστρέψετε στον τρόπο ζωής της παλαιάς Τουρκίας», μεταθέτοντας δηλαδή το κέντρο βάρους από τα κοινωνικά στα πολιτικά ζητήματα, καθώς η νοοτροπία του Ερντογάν τα τελευταία χρόνια υπολείπεται της κοινωνίας. Αυτό το επιχείρημα θα έχει ως αποτέλεσμα να συσπειρώσει μια μεγάλη μερίδα των δυσαρεστημένων ψηφοφόρων του κυβερνώντος κόμματος, οι οποίοι βλέπουν τον Ερντογάν ως τον εγγυητή αυτού του νέου τρόπου ζωής, όπως αυτός έχει διαμορφωθεί τα τελευταία 20 χρόνια, μαζί με την εκκοσμίκευση του Ισλάμ στην Τουρκία.

Εάν εγκριθεί η πρόταση με δημοψήφισμα το βράδυ των εκλογών, ο Ερντογάν θα τονίσει ότι με την υπερψήφισή του μπήκε ταφόπλακα στην παλαιά Τουρκία, θα κηρύξει τη νέα Βουλή συντακτική και θα προχωρήσει στο νέο Σύνταγμα με ριζικά διαφορετικά άρθρα. Πέραν της αλλαγής των βασικών άρθρων του Συντάγματος, θα δημιουργηθεί ένα πολιτικό τσουνάμι που θα συμπαρασύρει τα πολιτικά κόμματα και θα έχει ως αποτέλεσμα να αποκρυσταλλωθεί το δίπολο Ρεπουμπλικανοί-Δημοκρατικοί, ένα δίπολο που τονίζουμε εκ νέου ότι θα κινείται με βάση την ιδρυτική φιλοσοφία του ΚΔΑ.

Η αντιπολίτευση με την πολιτική της στάση έχει δείξει ότι όχι μόνο δεν είναι εναντίον, αλλά αντιθέτως συνηγορεί στη διαμόρφωση της νέας κατάστασης. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι σε όλα τα κόμματα που απαρτίζουν τη Λαϊκή Συμμαχία υπάρχουν κάποιοι που πρόσκεινται στη θρησκευτική άποψη του Ερντογάν και, παρόλο που ασκούν σκληρή αντιπολίτευση, δεν αγγίζουν τις υπό διαμόρφωση κόκκινες γραμμές.

Ο Χρήστος Τεάζης είναι αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Αγκυρας