Η σημασία της πρόληψης και αντιμετώπισης της παχυσαρκίας

Η παχυσαρκία ορίζεται ως η υπερβολική αύξηση του λιπώδους ιστού στο σώμα. Στην καθημερινή κλινική πράξη προσδιορίζεται με τον δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ), που αποτελεί το πηλίκο που προκύπτει αν διαιρέσουμε το βάρος (σε κιλά) με το τετράγωνο του ύψους (σε μέτρα). Φυσιολογικά ο ΔΜΣ πρέπει να είναι μεταξύ 18,5 και 24,9 kg/m². Οταν ο ΔΜΣ είναι μεταξύ 25 και 29,9 kg/m² το άτομο θεωρείται υπέρβαρο, ενώ όταν ο ΔΜΣ είναι ≥30 kg/m² θεωρείται παχύσαρκο. Μεγάλη σημασία έχει και η περίμετρος της μέσης. Φυσιολογικές θεωρούνται τιμές <88 εκατοστά στις γυναίκες και <102 εκατοστά στους άντρες.

Η παχυσαρκία αποτελεί μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας, με συχνότητα που αυξάνεται διεθνώς. Πράγματι, 39% των ενηλίκων είναι υπέρβαροι και 13% παχύσαρκοι σε παγκόσμιο επίπεδο. Παρόμοια ή και μεγαλύτερα ποσοστά αναφέρονται στην Ελλάδα.

Η παχυσαρκία δεν αποτελεί πρόβλημα αισθητικής ή εμφάνισης. Είναι όμως σοβαρή νόσος με σημαντικές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία. Συνοδεύεται συχνά από σακχαρώδη διαβήτη, δυσλιπιδαιμία, υπέρταση, υπνική άπνοια, καρδιαγγειακά νοσήματα και κατάθλιψη. Στις γυναίκες οδηγεί σε διαταραχές στον εμμηνορυσιακό κύκλο και υπογονιμότητα, ενώ αυξάνει τις επιπλοκές κατά την κύηση. Στους άνδρες έχει συσχετιστεί αντίστοιχα με λειτουργικό υπογοναδισμό.

Σε όλους τους υπέρβαρους (ΔΜΣ>25 kg/m²) ή παχύσαρκους (ΔΜΣ>30 kg/m²) ασθενείς προτείνεται περιορισμός της θερμιδικής πρόσληψης και αύξηση της φυσικής δραστηριότητας. Σε παχύσαρκα άτομα (ΔΜΣ>30 kg/m²) ή άτομα με ΔΜΣ >27 kg/m² και παρουσία σχετικών νοσημάτων συνιστάται συχνά επιπρόσθετη φαρμακευτική αγωγή. Χειρουργική αντιμετώπιση με βαριατρικές επεμβάσεις συστήνεται σε άτομα με ΔΜΣ>40 kg/m² ή ΔΜΣ>35 kg/m² και παρουσία συννοσηροτήτων. Σχετικά με τις φαρμακευτικές θεραπείες, συνολικά πέντε επιλογές έχουν έγκριση στις μέρες μας και αφορούν στην ορλιστάτη, στον συνδυασμό φαιντερμίνης και τοπιραμάτης, στον συνδυασμό ναλτρεξόνης και βουπροπιόνης, στη λιραγλουτίδη και στη σεμαγλουτίδη. Οι πρώτες τρεις λαμβάνονται από του στόματος, η λιραγλουτίδη δίδεται ως ημερήσια υποδόρια ένεση, ενώ η σεμαγλουτίδη ως εβδομαδιαία υποδόρια ένεση.

Υπογραμμίζουμε ιδιαιτέρως τη σημασία της πρόληψης της παχυσαρκίας. Η πρόληψη ξεκινάει με τη σωστή διατροφική εκπαίδευση και την καλλιέργεια της κουλτούρας της καθημερινής άσκησης από την παιδική ηλικία. Σε αυτά πρωτεύοντα ρόλο διαδραματίζουν η οικογένεια και το σχολείο, απαιτούνται όμως και οι συντονισμένες προσπάθειες της πολιτείας.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, πρύτανης του ΕΚΠΑ