Επικίνδυνες αερομαχίες στο Αιγαίο

Ηταν η στιγμή, μεσημέρι της Δευτέρας 2 Ιανουαρίου, που ο τούρκος πιλότος αρνήθηκε να συμμορφωθεί στην αναχαίτιση από ένα ελληνικό F-16 που είχε απογειωθεί από τη Λήμνο και πετούσε στα 18.000 πόδια. Είχε αντιληφθεί μάλιστα ότι πίσω του (τον έβλεπε γυρνώντας το κεφάλι του ή από το καθρεφτάκι) ερχόταν ο έλληνας υποσμηναγός με ένα F-16 κατά πάνω του που μόλις λίγα λεπτά νωρίτερα τον είχε αναχαιτίσει. Η εντολή που είχε ο τούρκος χειριστής του F-16, από τον σμήναρχο διοικητή του, ήταν να παραμείνει όσο το δυνατόν περισσότερο στο FIR Αθηνών παραβιάζοντας εθνικό κυριαρχικό χώρο. Δεν μπορούσε ο δυστυχής χειριστής του τουρκικού F-16 να μην υπακούσει, τον περίμενε τιμωρία, ίσως και στέρηση μισθού, ούτε μπορούσε να προφασιστεί ότι μένει από καύσιμα και να αποχωρήσει, αφού ο διοικητής του φρόντισε και του έστειλε ένα αεροσκάφος εναέριου ανεφοδιασμού με σκοπό να παραμείνει για πολλή ώρα στο FIR Αθηνών.

Ο έλληνας υποσμηναγός του F-16, ένα 28χρονο παιδί από κάποιο χωριό της Πελοποννήσου, δεν είχε άλλη επιλογή. Με γρήγορες και πάνω απ’ όλα επαγγελματικές κινήσεις εγκλωβίζει αμέσως τον τούρκο πιλότο στα ραντάρ του. Ο χειριστής του τουρκικού F-16 σίγουρα άκουσε έντρομος το ηχητικό σήμα μέσα στο πιλοτήριό του ότι έχει εγκλωβιστεί. Η αερομαχία τελειώνει εδώ, ο Τούρκος γνωρίζει πολύ καλά ότι εάν βρισκόταν σε συνθήκες πραγματικής μάχης θα ήταν νεκρός. Το επόμενο βήμα σε συνθήκη μάχης, ο υποσμηναγός του ελληνικού F-16 θα είχε πατήσει το κουμπί (που βρίσκεται στο χειριστήριο) και θα απελευθέρωνε έναν πύραυλο αέρος – αέρος, έναν AIM-9. Είναι όμως τόσο καλά εκπαιδευμένοι οι έλληνες πιλότοι που όταν βρίσκονται σε τέτοιου είδους καταστάσεις δείχνουν υποδειγματική ψυχραιμία και αυτοσυγκράτηση και ακολουθούν κατά γράμμα τις οδηγίες των ανωτέρων τους και τις οδηγίες των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας. Γιατί θα πρέπει να ξέρετε ότι για να γίνει μια εμπλοκή δεν φτάνει μόνον η ικανότητα του πιλότου, απαιτείται και η… γεωμετρία, δηλαδή οι συντεταγμένες που δίνουν τα ραντάρ και οι αεροελεγκτές εδάφους ώστε να έρθει το μαχητικό στη θέση που πρέπει.

Το παράκαναν
Αυτή τη φορά οι Τούρκοι το παράκαναν. Δεν είναι μόνον ότι δεν σταμάτησαν τις παραβιάσεις ακόμα και στις γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, όπως προέβλεπε η συμφωνία Παπούλια – Γιλμάζ (την οποία υπέγραψαν στη Βουλιαγμένη, πλην όμως δεν την εφάρμοσαν), άλλαξαν και επίπεδο στις προκλήσεις. Εισέρχονται πλέον μαζικά στο FIR Αθηνών, χωρίς βεβαίως να υποβάλλουν (σύμφωνα με τους κανόνες αεροπλοΐας) σχέδια πτήσεως, και προχωρούν και σε υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά. Με την έλευση του νέου έτους εισήλθαν 24, πράγμα που σημαίνει πως ανάγκασε την Πολεμική Αεροπορία της χώρας μας να «σηκώσει» και αυτή 24 για να τα αναγνωρίσει, εν συνεχεία να τα αναχαιτίσει και σε οκτώ περιπτώσεις να έρθει αντιμέτωπη σε εικονικές αερομαχίες (dogfights). Γνωρίζουν πολύ καλά οι Τούρκοι πως οι Ελληνες είναι καλύτεροι λόγω εμπειρίας και λόγω των συνεχών, με διεθνείς αεροπορίες ασκήσεων, αλλά επιμένουν να κάνουν νταηλίκια αψηφώντας τους κανόνες εναέριας κυκλοφορίας.

Σε μια στιγμή στο Αιγαίο, την περασμένη Δευτέρα, πετούσαν 48 μαχητικά, σε χαμηλό ύψος, οπλισμένα με πυραύλους και «πολεμούσαν» μεταξύ τους με αναχαιτίσεις και εικονικές αερομαχίες. Ο κίνδυνος για ατύχημα που θα εξελιχθεί σε θερμό επεισόδιο ήταν μεγάλος. Αλλά δεν είναι μόνον οι κίνδυνοι για τα μαχητικά, είναι και για τα πολιτικά αεροσκάφη. Στη δεκαετία του ’80 δύο αεροσκάφη της Ολυμπιακής και άλλα δύο των Κυπριακών Αερογραμμών γεμάτα με επιβάτες κινδύνευσαν να συγκρουστούν στον αέρα με τουρκικά μαχητικά, που είχαν εισχωρήσει σε χαμηλό ύψος, στον αεροδιάδρομο Blue Seven, στον οποίο γίνονται οι πτήσεις πολιτικών και εμπορικών αεροσκαφών. Τα τουρκικά μαχητικά είχαν περάσει ξυστά από τα Μπόινγκ της Ολυμπιακής, που πήγαιναν στη Ρόδο και στην Κάρπαθο.

Τα στατιστικά
Αν κάποιος μελετήσει τα στατιστικά στοιχεία, θα διαπιστώσει ότι υπάρχει τον τελευταίο χρόνο μια ποσοτική αλλά και ποιοτική πρόκληση σε σύγκριση με το 2021. Το 2022 οι Τούρκοι έστειλαν συνολικά 2.453 μαχητικά (και δεκάδες UAV) για να παραβιάσουν τον εθνικό εναέριο χώρο. Δηλαδή σχεδόν τα διπλάσια απ’ όσα έστειλαν το 2012, που ήταν 1.314. Από τα 2.453 μαχητικά τα 228 ήταν οπλισμένα (από 126 που ήταν το 2021), ενώ πραγματοποίησαν 10.103 παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου (από 2.744 το 2021) καθώς και 216 υπερπτήσεις σε νησιά (από 48 το 2021). Τι συμβαίνει με την τόση αύξηση τη στιγμή που υπάρχει ο πόλεμος στην Ουκρανία και η τιμή των καυσίμων έχει εκτοξευθεί στα ύψη; (Προ πολέμου στην Ουκρανία, η πτήση ενός F-16 στοίχιζε 20.000 ευρώ την ώρα). Ισως λένε στην Αγκυρα επειδή η χώρα βρίσκεται σε προεκλογική περίοδο και ο Ερντογάν προσπαθεί να κερδίσει με προκλήσεις και επιθετική ρητορική εκλογικούς πόντους ενόψει των εκλογών της άνοιξης. Ισως πάλι επειδή το Κογκρέσο αρνείται να εγκρίνει την αγορά ή την αναβάθμιση τουρκικών αεροσκαφών ή, τέλος, επειδή υπάρχει ένας εκνευρισμός στην Αγκυρα λόγω του ότι η Ελλάδα εξοπλίζει την Αεροπορία αναβαθμίζοντας τον οπλισμό και τις επιχειρησιακές ικανότητές της.

Αυτό όμως που εκνευρίζει περισσότερο τους Τούρκους είναι ότι στις εμπλοκές, κατά την έκφραση των πιλότων μας, «πάντα τρώνε πολύ ξύλο». Ξέρουν τη «δουλειά» της αερομαχίας πολύ καλά, όπως λένε, και ακόμα δεν έχουν εμφανίσει τα F-16 Viper ή τα Rafale (που μπορούν να εγκλωβίσουν τουρκικό αεροσκάφος από τη… Χαλκίδα) για να έρθουν αντιμέτωπα με τα γερασμένα τουρκικά F-16 και τους κουρασμένους τούρκους πιλότους, που δεν είναι τόσο πολλοί πλέον, ούτε έχουν τόση εμπειρία, μετά τις διώξεις του Ερντογάν εναντίον των γκιουλενιστών πιλότων.