Δημόσια Διοίκηση 2022: Εργα και ημέρες

Δεν είθισται να εμφανίζονται απολογισμοί για τη δημόσια διοίκηση. Η δημόσια διοίκηση θεωρείται ένας δυστοπικός χώρος, όπου δεν πιθανολογείται να συμβεί κάτι άξιο αναφοράς. Ετήσιοι απολογισμοί, όμως, ως προς την πορεία της οικονομίας ή την κατάσταση των νοσοκομείων, γίνονται. Πολλά από τα θετικά ή αρνητικά που περιλαμβάνονται στους απολογισμούς αυτούς έχουν ως υποκείμενη αιτία τη δημόσια διοίκηση. Εάν η δημόσια διοίκηση χωλαίνει, χωλαίνει η οικονομία και η ανάπτυξη, ανθεί η διαφθορά και οι ελίτ κανοναρχούν τον δημόσιο βίο.

Η σημασία της δημόσιας διοίκησης έγινε δραματικά σαφής με το πέρασμα του κόσμου μας στην περίοδο των κρίσεων: Ο κορωνοϊός ανέδειξε τις θετικές και αρνητικές πλευρές του δημόσιου συστήματος υγείας, με τη χώρα μας να καταγράφει μια από τις χειρότερες επιδόσεις στην Ευρώπη. Το ίδιο και με την κλιματική αλλαγή, τη μεγαλύτερη απειλή για τον πλανήτη. Η δική μας Πολιτική Προστασία αποδείχθηκε και συνεχίζει να είναι μια περιθωριακή δημόσια οργάνωση με μεγάλα λειτουργικά και οργανωτικά προβλήματα.

Σήμερα, οι αλλαγές στην οργάνωση και λειτουργία του κράτους δεν εξυπηρετούν, μόνο, τη βελτίωση των υπηρεσιών και τον ανταγωνισμό αλλά συνιστούν όρο επιβίωσης. Επομένως, ο απολογισμός αποτελεί αναγκαία συνθήκη αυτογνωσίας για την αντιμετώπιση των κρίσεων.

Αρχίζουμε, λοιπόν, από τα δυσκολότερα: Η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση στη χώρα μας, η κεντρική μεταρρύθμιση που μπορεί να αξιοποιήσει όλες τις παραγωγικές δυνάμεις του τόπου, είναι ανύπαρκτη. Κατά τον χρόνο που μας πέρασε εξαγγέλθηκαν από «Σύμφωνα Δημάρχων» μέχρι «Εθνικό Συμβούλιο Διακυβέρνησης» αλλά τα αποτελέσματα δεν είναι, καν, ορατά. Η επικάλυψη αρμοδιοτήτων που είναι συνοδό του συγκεντρωτισμού και ιδιοτυπικό ελληνικό πρόβλημα παραμένει στα ίδια επίπεδα.

Η αδυναμία προώθησης μεγάλων μεταρρυθμίσεων οφείλεται στην ανυπαρξία του στρατηγικού σχεδιασμού και των πολιτικών πρόληψης, εν γένει. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να επαναλαμβάνονται τα προβλήματα και η λύση τους να είναι αδύνατη. Το 2022 επαναλήφθηκαν ορισμένα από αυτά με τις ίδιες δραματικές συνέπειες. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα από τον τομέα της αντιμετώπισης των καταστροφών είναι ότι η παρέμβαση της οργανωμένης Πολιτείας εξαντλήθηκε στην εξασφάλιση ακόμα περισσότερων εναέριων μέσων χωρίς να ενισχυθεί ούτε η πρόληψη ούτε η αποκατάσταση των θυμάτων.

Αλλά και όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις που αποτελούν θεσμικά αντίβαρα του συγκεντρωτισμού και του πελατειασμού, των πάγιων δυσλειτουργιών της ελληνικής δημόσιας διοίκησης, τα αποτελέσματα ήταν, πάλι, απογοητευτικά. Η πολιτική απέναντι στις Ανεξάρτητες Αρχές αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η δυσώδης υπόθεση των τηλεφωνικών παρακολουθήσεων ανέδειξε τα ελλείμματα της ΑΔΑΕ, μιας Αρχής απογυμνωμένης από πόρους και αρμοδιότητες, που καλείται να αντιμετωπίσει προβλήματα δυσανάλογα προς τις δυνάμεις της.

Η ίδια γκρίζα εικόνα εμφανίζεται και όσον αφορά την κεφαλαιώδους σημασίας μεταρρύθμιση της καλής νομοθέτησης. Ενώ  φαίνεται να υπάρχει μια βελτίωση σε σχέση με το ζήτημα των άσχετων και εκπρόθεσμων τροπολογιών (μέσω των οποίων εξυπηρετούνται, ιδίως, συντεχνιακά και πελατειακά συμφέροντα), ο αριθμός των άρθρων τους έχει αυξηθεί σημαντικά.

Στον τομέα των παρεχόμενων υπηρεσιών υπάρχει μια αδιαμφισβήτητη πρόοδος, παρά τις πολλές και βάσιμες ενστάσεις για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και υλοποιούνται τα έργα ηλεκτρονικής διακυβέρνησης.

Το 2023 διαγράφεται απειλητικό για όσους παραμένουν εγκλωβισμένοι στη μακαριότητα  μικροπολιτικών ισορροπιών και δεν τολμούν να αλλάξουν τη δημόσια διοίκησή τους, παρέχοντας στους πολίτες και τις επιχειρήσεις τους την πανταχόθεν ζητούμενη ασφάλεια.

Ο Παναγιώτης Καρκατσούλης είναι εμπειρογνώμων Δημόσιας Διοίκησης, σύμβουλος ΑΣΕΠ, πρώην βουλευτής