Πίστωση πολιτικού {LF}χρόνου για τον Μπάιντεν

To 2022 είδε τις διατλαντικές σχέσεις να αναβαθμίζονται στρατηγικά καθώς ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία οδήγησε σε σχεδόν απόλυτη σύμπλευση ΗΠΑ και Ευρώπης στην απάντησή τους – ήταν επίσης ένα από τα ελάχιστα ζητήματα που ένωσε Δημοκρατικούς και Ρεπουμπλικάνους. Την ίδια ώρα, όμως, ανέδειξε μία ομάδα σημαντικών τρίτων χωρών που προτίμησαν να μείνουν μακριά από τον στρατηγικό ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων.

Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου τον Ιούνιο να ανατρέψει τη συνταγματικά κατοχυρωμένη προστασία του δικαιώματος των γυναικών στην άμβλωση προκάλεσε κοινωνικό αναβρασμό, και επηρέασε τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, οι οποίες είδαν τους Δημοκρατικούς να επεκτείνουν τον έλεγχό τους στη Γερουσία, ενώ οι απώλειές τους στη Βουλή ήταν μικρότερες του αναμενόμενου. Μάλιστα, οι υποψήφιοι Ρεπουμπλικάνοι που υιοθέτησαν το επιχείρημα των «κλεμμένων εκλογών» του πρώην προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ηττήθηκαν κατά κράτος, ενώ μεμονωμένες ήταν οι αμφισβητήσεις των εκλογικών αποτελεσμάτων.

Οι εξελίξεις αυτές δίνουν μία ανάσα ανακούφισης για την αντοχή της αμερικανικής δημοκρατίας, αν και η πόλωση παραμένει αμείωτη, και μάλιστα αναμένεται να ενταθεί το 2023, καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι θα ελέγχουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων, από όπου αναμένεται να προσπαθήσουν να βάλουν εμπόδια στην ατζέντα της κυβέρνησης.

Καθώς μπαίνουμε στην προτελευταία χρονιά της προεδρίας Τζο Μπάιντεν, τα αποτελέσματα έχουν αναβαθμίσει το προφίλ του αμερικανού προέδρου, ενισχύοντας τις πιθανότητες να θέσει ξανά υποψηφιότητα για μία δεύτερη θητεία. Αντιθέτως, οι ενδιάμεσες εκλογές έπληξαν την εικόνα του Ντόναλντ Τραμπ, αυξάνοντας τον ανταγωνισμό για το χρίσμα εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Η τελική επιλογή βεβαίως ανήκει στους ψηφοφόρους κάθε κόμματος και είναι ενδιαφέρον ότι οι περισσότεροι Ρεπουμπλικάνοι εξακολουθούν να προτιμούν τον Τραμπ για τις προεδρικές εκλογές του 2024, ενώ οι περισσότεροι Δημοκρατικοί εξακολουθούν να μη θέλουν μία δεύτερη υποψηφιότητα Μπάιντεν.

Στο Κογκρέσο, οι ακροδεξιοί του κόμματος των Ρεπουμπλικανών θα δυσκολέψουν την ανάδειξη του Κέβιν Μακάρθι στην ηγεσία της Βουλής των Αντιπροσώπων, ο οποίος θα δεχθεί πιέσεις να  στοχοποιήσει τον πρόεδρο Μπάιντεν, ανοίγοντας έρευνες εναντίον του. Πάντως, φαίνεται ότι θα αποφευχθεί η μάχη για την αύξηση του ορίου του χρέους και ένα προβληματικό «κλείσιμο» της κυβέρνησης, χάρη σε ένα υπό διαπραγμάτευση στο απερχόμενο Κογκρέσο πολυνομοσχέδιο που περιλαμβάνει 1,65 τρισ. δολάρια για το επόμενο έτος, μαζί με τη βοήθεια που θα χρειαστεί και η Ουκρανία.

Παρά τις αυξανόμενες ενστάσεις των Ρεπουμπλικάνων, λοιπόν, η υποστήριξη των ΗΠΑ προς την Ουκρανία θα συνεχιστεί αμείωτη και αδιάλειπτη – μάλιστα περιλαμβάνει πλέον και πυραύλους Patriot. Αντίστοιχα, θα συνεχιστεί και η διατλαντική υποστήριξη της Ουκρανίας, η οποία όμως μπορεί να δοκιμαστεί τον επόμενο χειμώνα, όταν οι ενεργειακές ανάγκες της Ευρώπης θα είναι ακόμη υψηλότερες. Κι ενώ το αμερικανικό LNG θα αναδειχθεί στη λύση άμεσης ανάγκης για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, η εξαγωγή του και η τιμή του πιθανώς να γίνουν αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Την ίδια ώρα, οι προκλήσεις ασφαλείας στην Ευρώπη θα αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες, μεταξύ άλλων και για τη διατήρηση των αυξημένων στρατευμάτων στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Μάλιστα, ενεργειακές και αμυντικές δαπάνες θα διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα, ανεξαρτήτως του αν λήξει ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Οι προκλήσεις ασφαλείας στην Ευρώπη θα αναδείξουν ακόμη περαιτέρω τη στρατηγική σημασία της Ελλάδας, και ιδιαίτερα της Αλεξανδρούπολης, για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, καθώς το επόμενο έτος θα τεθεί σε λειτουργία και ο σταθμός επαναεριοποίησης φυσικού αερίου (FSRU) της πόλης. Επιπλέον, οι ΗΠΑ θα αρχίσουν να δίνουν μορφή στη συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο, στο πλαίσιο του 3+1 και του East Med Gas Forum, ώστε να ενισχύσουν την ασφάλεια της περιοχής. Αντίστοιχα, και υπό την ανάγκη ενότητας της συμμαχίας, εάν χρειαστεί θα δράσουν πυροσβεστικά για να αποσοβήσουν μία σοβαρή κρίση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Αναλόγως των συνθηκών, υπάρχει ο κίνδυνος αυτό να γίνει παγώνοντας την ίδια τη διαμάχη. Εξάλλου, η όποια πρωτοβουλία επίλυσης των διαφορών δεν θα είχε πιθανότητες επιτυχίας πριν από τις εκλογές σε Κύπρο, Ελλάδα και Τουρκία.

Οσο για τις διατλαντικές εμπορικές σχέσεις, η Επιτροπή Εμπορίου και Τεχνολογίας ΗΠΑ – ΕΕ (TTC) αναδεικνύεται στο κύριο εργαλείο για τη διαπραγμάτευση και επίλυση των διατλαντικών διαφορών, προκειμένου να αποτραπεί ένας εμπορικός πόλεμος ή μία προσφυγή στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Εκτός από οικονομική, το διακύβευμα έχει και γεωπολιτική αξία για τους δυτικούς συμμάχους: να κερδίσουν την Κίνα στην κούρσα της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης και της πράσινης μετάβασης. Από τα πλέον σημαντικά θέματα που θα απασχολήσουν την Επιτροπή είναι οι πρόσφατες προστατευτικές προβλέψεις της αμερικανικής νομοθεσίας για τα ηλεκτρικά οχήματα και τους ημιαγωγούς, αλλά και το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη και την ψηφιακή αγορά.

Τέλος, και παράλληλα με την εντατική διατλαντική συνεργασία, η αμερικανική κυβέρνηση θα συνεχίσει να δίνει έμφαση στην πολυμερή διπλωματία, αναλαμβάνοντας ηγετικό ρόλο στη Σύνοδο για τη Δημοκρατία τον Μάρτιο και τη Σύνοδο για το Κλίμα τον Νοέμβριο. Είναι μία προσπάθεια να χτίσει ευρύτερες συμμαχίες για να κερδίσει τον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέδειξε όχι μόνο την απειλή της Ρωσίας ή τον επαμφοτερισμό της Κίνας, αλλά και έναν τρίτο πόλο αναπτυσσόμενων κυρίως χωρών που κράτησαν αποστάσεις είτε από τη σύγκρουση, είτε από τις κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας.

Και βέβαια, εν μέσω της συνεχιζόμενης γεωπολιτικής έντασης με την Κίνα, η αμερικανική διπλωματική προσοχή θα εστιάσει στην Ταϊβάν, για την οποία το Κογκρέσο ήδη προέβλεψε 10 δισ. δολάρια στον αμυντικό προϋπολογισμό. Καθώς όμως τα αυταρχικά καθεστώτα αμφισβητούν το μεταπολεμικό παγκόσμιο σύστημα, η αντίσταση στον επεκτατισμό τους θα δοκιμαστεί όχι μόνο στην Ταϊβάν ή την Ουκρανία, αλλά και σε πολλά ακόμη μέτωπα, ενδεχομένως δε και στην Ανατολική Μεσόγειο.