Κωνσταντίνος Σπ. Στάικος
Ανάλογα με τις ασχολίες και τα ενδόμυχα ενδιαφέροντα του καθενός, δεν πρέπει να είναι εξαιρετικά σπάνιο το φαινόμενο ιδέες και σκέψεις να εκκολάπτονται σε στάση ύπνου: κατά τη διάρκεια αγρυπνίας ή βαθιάς περισυλλογής, με τα μάτια κλειστά. Θα μπορούσα να προσθέσω εδώ ότι δεν είναι λίγες οι φορές που ο νους μας πλάθει σκηνές και σενάρια δράσης με παρουσία κοινού, είτε παρακολουθώντας κάποια θεατρική ή σκηνική παράσταση, είτε παρευρισκόμενος σε διαλέξεις και συζητήσεις που μας είναι εντελώς αδιάφορες, δηλαδή με τα μάτια ανοικτά μεν, αλλά αποσυνδεμένα από το περιβάλλον, άρα «κλειστά».
Η σύνταξη κειμένων στο πλαίσιο της συγγραφικής μου δράσης δεν είναι κάτι καινούργιο για μένα, συχνότατα μάλλον εν ώρα ύπνου ο νους μου τρέχει στο παρελθόν και καταγράφει με λεπτομέρειες ποικίλα θέματα που αφορούν τη σύλληψη εικόνων που σχετίζονται με τα ενδιαφέροντά μου. Και δεν πρόκειται για θεματικές περιλήψεις και επιτομές, αλλά για ολόκληρες αφηγήσεις και πλοκές του κάθε θέματος, που αγγίζουν και τις λεπτομέρειες ακόμη, οι οποίες μάλιστα διαφαίνονται και αναδύονται σε στάση σιωπής, εμπνευσμένες από την κατεξοχήν ενασχόλησή μου με τα γράμματα αλλά και τις τέχνες, που συνίσταται στη συγγραφή του θεσμού της βιβλιοθήκης, από την αρχαιότητα έως σήμερα – ανεξάρτητα γεωγραφικού ή φυλετικού προσδιορισμού.
Στην πρώιμη αρχαιότητα, γύρω στο 3000 π.Χ., στους Σουμέριους και στους Αιγύπτιους και στη συνέχεια στους λαούς της Ανατολής, όπως τους Ασσύριους και τους Βαβυλώνιους, άρχισε να διαμορφώνεται ο θεσμός των αρχείων, όχι μόνο σε οικονομικό και διπλωματικό επίπεδο – εμπορικές συναλλαγές, νόμοι, διατάγματα και συνθήκες αλλά και στην εκπαίδευση. Οι λαοί αυτοί που κατέθεταν τις σκέψεις τους σε πήλινες πινακίδες και σφηνοειδή γραφή και σε πάπυρο με ιδεογράμματα. Από τα τέλη όμως του 6ου π.Χ. αιώνα, ο κόσμος του βιβλίου και ο θεσμός των βιβλιοθηκών εντάσσεται ακριβώς από τους ελληνόφωνους της Ανατολής και της Δύσης στη στοιχειώδη και ανώτερη εκπαίδευση, που δεν διαφοροποιήθηκαν ουσιαστικά στους λαούς και τους πολιτισμούς σε Δύση και Ανατολή έως σήμερα. Το βιβλίο το αντιπροσωπεύει πια ο έγγραφος παπύρινος ρόλος, που με την εφεύρεση της τυπογραφίας αντικαταστάθηκε από το έντυπο βιβλίο, από τον Γουτεμβέργιο το 1455 περίπου. Ειδικά αυτός ο κόσμος της Δύσης και του ελληνικού στοιχείου με έχει απασχολήσει ιδιαίτερα και με ανοιχτά μάτια, πώς άλλως, ως άλλος όφις του τυπογραφείου παρακολουθούσα τις εργασίες των τυπογράφων και του κόσμου των τεχνών γύρω τους -συγγραφείς, στοιχειοθέτες, πιεστές, διορθωτές και άλλοι – σκεπτόμενος με μάτια ερμητικά κλειστά την αρχαιότερη μηχανική αναπαραγωγή της γνώσης.
Οι βιβλιοθήκες εξελίχθηκαν σε ναούς της γνώσης, αντικατέστησαν από κάποια εποχή και μετά τους ναούς και τις εκκλησίες της χριστιανοσύνης, ως οίκους της του Θεού σοφίας, γύρω στο 1450, και ακολούθησαν διαδρομές που οδηγούν στην καθολική κατάκτηση της απανταχού γνώσης.
Οπως οι δικές μου εμπνεύσεις συστήνουν κόσμους ιδωμένους με μάτια κλειστά, έτσι, αναλογίζομαι τελικά, κάθε άνθρωπος το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα του βίου του είναι με τα μάτια ερμητικά κλειστά, είτε εν ώρα ύπνου είτε εν ώρα στοχασμού, ενδοσκόπησης και εσωτερικής ενόρασης.
Ο Κωνσταντίνος Σπ. Στάικος είναι αρχιτέκτονας, ιστορικός του βιβλίου, εκδότης και ιδρυτής της ΑΜΚΕ «Κήπος Φιλοβίβλων». Το πλούσιο εικονογραφικό υλικό και οι τεκμηριωμένες πληροφορίες που έχει συγκεντρώσει για την ιστορία και το περιεχόμενο των βιβλιοθηκών όλου του κόσμου από την αρχαιότητα έως σήμερα εκτίθεται στην ψηφιακή εγκυκλοπαίδεια «Περί Βιβλιοθηκών»: www.aboutlibraries.gr. Ο ιστότοπος αυτός είναι αποτέλεσμα συνεργασίας του Κήπου Φιλοβίβλων με το ΕΚΤ.














