«Η ΕΕ δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τους λομπίστες»

Στις Βρυξέλλες εργάζονται 32.000 υπάλληλοι στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και 30.000 λομπίστες. Εξηγώντας την αν μη τι άλλο εντυπωσιακή αυτή αναλογία, ο Γιώργος Βασσάλος, διδάσκων Πολιτικών Επιστημών στα πανεπιστήμια της Λιλ και της Σορβόννης και ειδικός στα θέμα λόμπινγκ στην ΕΕ, εξηγεί στα «ΝΕΑ» πως «η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τους λομπίστες». Μάλιστα, όπως επισημαίνει, «οι άνθρωποι αυτοί δεν βρίσκονται στις Βρυξέλλες για να χτυπούν πόρτες απεγνωσμένα, ικετεύοντας για προσοχή, αλλά συμμετέχουν στη διαδικασία προετοιμασίας των νομοθετημάτων, στις υποχρεωτικές διαβουλεύσεις και στις ομάδες εμπειρογνωμόνων που διαμορφώνει η Επιτροπή, ενώ προτείνουν και τροπολογίες στους ευρωβουλευτές».

Βεβαίως, όπως διευκρινίζει από την πλευρά του ο Αλμπέρτο Αλεμάνο, καθηγητής Δικαίου της ΕΕ στη Σχολή Ανώτατων Εμπορικών Σπουδών HEC στο Παρίσι, «το λόμπινγκ είναι νόμιμο και έγκειται στην άσκηση πίεσης στους νομοθέτες προς κάποια πολιτική κατεύθυνση, αλλά όχι με χρηματικά ανταλλάγματα». Τυπικά οι ευρωβουλευτές μπορούν να δέχονται δώρα αξίας μέχρι 150 ευρώ, να τα δηλώνουν, και αυτά να παραμένουν στο κτίριο του Ευρωκοινοβουλίου. Επίσης, υποχρεούνται να δηλώνουν τα ταξίδια που τους προσφέρονται, τα συνέδρια που συμμετέχουν και τυχόν ημερήσιες αποζημιώσεις.

Παρ’ όλα αυτά, ο Γιώργος Βασσάλος τονίζει ότι «δεν υπάρχει ελεγκτικός μηχανισμός», με τον Αλμπέρτο Αλεμάνο να συμπληρώνει ότι «οι περισσότεροι ευρωβουλευτές νιώθουν ότι δεν λογοδοτούν» και μάλιστα «αντιτίθενται σταθερά στο ενδεχόμενο να υποχρεώνονται να δηλώνουν όλες τις συναντήσεις τους».

Και οι δύο συνομιλητές μας επεσήμαναν το δικαίωμα παράλληλης απασχόλησης των ευρωβουλευτών. «Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Γκι Φερχόφστατ που έχει γύρω στις έξι παράλληλες εργασίες, μία από αυτές είναι στη Sofina που είναι μια μεγάλη βελγική εταιρεία με συμμετοχές ανάμεσα στα άλλα στην Danone αλλά και στην Uber», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Γιώργος Βασσάλος, συμπληρώνοντας ότι ο βέλγος πολιτικός «ήταν από αυτούς που έδωσαν μάχη στις Βρυξέλλες για να μη θεωρηθούν εργαζόμενοι οι υποτίθεται “ανεξάρτητοι συνεργάτες” της Uber».

Οι εκπρόσωποι τρίτων χωρών

Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «έχει κανονικοποιηθεί η κουλτούρα προώθησης συμφερόντων ξένων χωρών», επισημαίνει ο καθηγητής του HEC και συμπληρώνει ότι οι «εκπρόσωποι τρίτων χωρών δεν υποχρεώνονται να εγγραφούν στο μητρώο ομάδων πίεσης που καταρτίζουν η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο».

«Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν καταγραφές στο μητρώο διαφάνειας που να σχετίζονται με το Κατάρ», λέει ο Γιώργος Βασσάλος, όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει παρουσία. «Το 2014 η Portland Communications έκανε το Κατάρ αντί για τη Ρωσία τον μεγαλύτερο πελάτη της, ενώ η Qatar Airways δήλωνε 10 εκατ. ευρώ έξοδα λόμπινγκ ετησίως και παραδόξως αφαιρέθηκε από το μητρώο επειδή αυτό θεωρήθηκε “μη ρεαλιστικό”». Ομως, «επειδή το μητρώο διαφάνειας δεν καλύπτει τους εκπροσώπους ξένων χωρών υπάρχει μια κάλυψη των λομπιστών του Κατάρ πίσω από το διπλωματικό απόρρητο».

Το Κατάρ έχει επενδύσει ιδιαίτερα στις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Διεκδικεί να καλύψει μεγάλο μέρος της ζήτησης της ΕΕ για LNG, η Qatar Airways ευνοείται πάρα πολύ από τη συμφωνία ΕΕ – Κατάρ για τις αεροπορικές μεταφορές, η απαλλαγή βίζας για τη ζώνη του Σένγκεν έχει μεγάλη αξία για τη χώρα και βεβαίως ήθελε να αποφύγει την αρνητική δημοσιότητα κατά την κατασκευή των γηπέδων του Μουντιάλ.

Απαγόρευση λόμπινγκ στην ΕΕ έχουν μόνο οι εκπρόσωποι ρωσικών συμφερόντων. «Για όλες τις άλλες χώρες η λογική είναι “μπάτε σκύλοι αλέστε,” ανεξαρτήτως της κατάστασης της δημοκρατίας τους, εάν σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, εάν επιτίθενται στους γείτονές τους ή κατέχουν παράνομα εδάφη», τονίζει ο Γιώργος Βασσάλος.

Κατά τον Αλμπέρτο Αλεμάνο «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει δείξει πραγματική βούληση να περιορίσει την αδιαφάνεια». Ελπίζει, όμως, ότι «το σκάνδαλο αυτό, το μεγαλύτερο σχετικά με την ακεραιότητα των ευρωπαϊκών θεσμών, θα είναι μια στιγμή συνειδητοποίησης προκειμένου να γίνουν οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις». Προτείνει, δε, «να δημιουργηθεί ένα Ευρωπαϊκό Σώμα Ηθικής (European Ethics Body) που θα μπορεί να διεξάγει έρευνα και οι αποφάσεις του να έχουν εκτελεστική ισχύ».