Οι εχθροί της Ευρώπης

Το (όχι και τόσο μακρινό) 2011, τότε που η Βρετανία ήταν ακόμα μέλος της ΕΕ, ομάδα ερευνητών δημοσιογράφων των «Sunday Times» έβαλε μπρος να διαπιστώσει αν είχαν βάση αυτές που η εφημερίδα θα αποκαλούσε «επίμονες φήμες ότι ευρωβουλευτές ήταν πρόθυμοι να πουλήσουν τις υπηρεσίες τους». Δημοσιογράφοι που υποδύονταν τους λομπίστες προσέγγισαν συνολικά 60 ευρωβουλευτές λέγοντάς τους πως ήθελαν να προσλάβουν πολιτικούς μέσα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Τους ζήτησαν να προωθήσουν τροπολογίες επιζήμιες για την προστασία των ευρωπαίων καταναλωτών – αποσκοπούσαν στην αποδυνάμωση ευρωπαϊκών οδηγιών που είχαν υιοθετηθεί με στόχο την προστασία των καταθέσεων έπειτα από σκάνδαλα, όπως η κατάρρευση των ισλανδικών τραπεζών. Τους έταξαν αμοιβές που έφταναν και τα 100.000 ευρώ τον χρόνο. Και φρόντισαν να μαγνητοσκοπήσουν όλες τις συναντήσεις τους, σε μπαρ, εστιατόρια καθώς και τα δύο κτίρια του Ευρωκοινοβουλίου, στις Βρυξέλλες και στο Στρασβούργο.

Τρεις ευρωβουλευτές τσίμπησαν το δόλωμα. Ηταν ο Αντριάν Σεβερίν, πρώην αντιπρόεδρος της ρουμανικής κυβέρνησης, ο Ζόραν Τάλερ, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Σλοβενίας, και ο Ερνστ Στράσερ, πρώην υπουργός Εσωτερικών της Αυστρίας. Οι δύο πρώτοι ανήκαν στη σοσιαλιστική οικογένεια. Ο τελευταίος προερχόταν από το κεντροδεξιό Αυστριακό Λαϊκό Κόμμα. Ο Σεβερίν όχι απλώς κατέθεσε την τροπολογία που του είχαν προωθήσει οι «λομπίστες», αλλά τους έστειλε και e-mail προκειμένου να τους ενημερώσει ότι το έκανε εγκαίρως, κατόπιν και ένα τιμολόγιο για «συμβουλευτικές υπηρεσίες», ύψους 12.000 ευρώ. Ο Τάλερ επίσης κατέθεσε την τροπολογία που του είχαν προωθήσει, ζητώντας να κατατεθεί η αμοιβή του στον λογαριασμό μιας εταιρείας με έδρα το Λονδίνο – «δεν υπάρχει περίπτωση να το αποκαλύψω αυτό», διαβεβαίωσε. Οσο για τον Αυστριακό Στράσερ, αυτός δήλωσε περήφανα στους δημοσιογράφους «είμαι λομπίστας» και τους καυχήθηκε ότι εξυπηρετούσε τουλάχιστον πέντε εμπορικούς πελάτες, καθένας από τους οποίους τον πλήρωνε 100.000 ευρώ ετησίως. Ο ίδιος ζήτησε να γίνει μία πρώτη κατάθεση 25.000 ευρώ στον λογαριασμό εταιρείας του στην Αυστρία.

Οταν δημοσίευσαν το σχετικό ρεπορτάζ, οι «Sunday Times» έκαναν λόγο για «ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα στην 53ετή ιστορία του Ευρωκοινοβουλίου». To Ευρωκοινοβούλιο ξεκίνησε επίσημη έρευνα. Ο Ερνστ Στράσερ ανακοίνωσε πολύ γρήγορα την παραίτησή του – το 2013 καταδικάστηκε σε τέσσερα χρόνια φυλάκιση. Ο Ζόραν Τάλερ το έκανε σε δεύτερο χρόνο, αρχικά υποστήριξε πως είχε καταλάβει εξαρχής ότι οι λομπίστες δεν ήταν λομπίστες και έπαιξε το παιχνίδι τους ώστε να αποκαλύψει ποιος προσπαθούσε να τον απαξιώσει. Αρκετοί ευρωπαίοι δημοσιογράφοι, ανάμεσά τους ο ανταποκριτής της «Libération» στις Βρυξέλλες Ζαν Κατρμέρ καθώς και ο γενικός γραμματέας της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων Ρικάρντο Γουτέρες, είχαν τότε στηλιτεύσει τις μεθόδους των δημοσιογράφων των «Sunday Times», πολλοί άλλοι είχαν σπεύσει να θυμίσουν την αντιευρωπαϊκή γραμμή της εφημερίδας του Ρούπερτ Μέρντοκ. Σε κάθε περίπτωση, ο Τάλερ καταδικάστηκε το 2014, από τη σλοβενική Δικαιοσύνη, σε δυόμισι χρόνια φυλάκιση. Ο Ρουμάνος Σεβερίν, πάλι, επέμεινε ότι ήταν παντελώς αθώος και παρέμεινε ευρωβουλευτής, παρότι είχε διαγραφεί από την ευρωομάδα του, τους Σοσιαλιστές και Δημοκράτες. Καταδικάστηκε όμως κι αυτός τελικά, το 2016, από τη ρουμανική Δικαιοσύνη, σε τέσσερα χρόνια φυλάκιση.

Και τελικά; Τι βγήκε από εκείνο το σκάνδαλο; Βγήκε, η αλήθεια είναι, το Κοινό Μητρώο Διαφάνειας της Κομισιόν και του Ευρωκοινοβουλίου, στο οποίο εγγράφονται υποχρεωτικά όλες οι οργανώσεις και τα άτομα που προσπαθούν να επηρεάσουν τη χάραξη και την εφαρμογή της ευρωπαϊκής πολιτικής. Από αυτό το μητρώο, που είναι προσβάσιμο από όλους, μαθαίνουμε σήμερα πως υπάρχουν επισήμως 12.800 «ομάδες πίεσης» πέριξ των ευρωπαϊκών θεσμών. Σύμφωνα με έναν εσωτερικό κανονισμό του Ευρωκοινοβουλίου, οι ευρωβουλευτές πρέπει να καταγράφουν δημοσίως τις συναντήσεις τους με τους λομπίστες – όχι όμως όλοι οι ευρωβουλευτές, μόνο οι πρόεδροι των επιτροπών, οι εισηγητές και οι «σκιώδεις εισηγητές» εκθέσεων, κι αυτό μόνο αν η συνάντησή τους αφορούσε το επίμαχο κείμενο, και πάλι, έχουν περιθώριο να το κάνουν μέχρι και μία εβδομάδα μετά την ψηφοφορία στην Ολομέλεια. Στο μεταξύ, όργανα ελέγχου δεν υφίστανται. Μόνο ένα 58% των σημερινών ευρωβουλευτών, λοιπόν, έχουν δηλώσει τουλάχιστον μία συνάντηση με λομπίστα από τις αρχές της θητείας τους – σύμφωνα με την οργάνωση Διεθνής Διαφάνεια, η Εύα Καϊλή δεν είχε δηλώσει καμία.

Χρόνια διατυπώνεται το αίτημα για μια ανεξάρτητη Αρχή ελέγχου δεοντολογίας, στην οποία θα υπάγονται όλοι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί: σύμφωνα ωστόσο με τις πληροφορίες του Politico, η Κομισιόν σχεδιάζει να προτείνει μια ξεδοντιασμένη βερσιόν της, χωρίς ερευνητικές εξουσίες ή δύναμη επιβολής του νόμου. Για να μην αναφερθούμε στο απόλυτο ρυθμιστικό κενό που υφίσταται όσον αφορά τις δραστηριότητες πρώην μελών του Ευρωκοινοβουλίου και άλλων ευρωπαϊκών θεσμών – έχει ξεχάσει κανείς την ταχύτητα με την οποία μετασχηματίστηκε ο Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο από πρόεδρος της Κομισιόν σε πρόεδρο της Goldman Sachs; Εχει λοιπόν απόλυτο δίκιο ο γάλλος ευρωβουλευτής Ραφαέλ Γκλουκσμάν, ο πρόεδρος της επιτροπής του Ευρωκοινοβουλίου για τις Ξένες Παρεμβάσεις, όταν λέει πως «για υπερβολικά πολύ καιρό οι ευρωπαϊκές ελίτ αφήνονταν να διαφθείρονται». Το ερώτημα είναι: Θα αλλάξει κάτι εφεξής; Αυτό περιμένουν εναγωνίως να δουν και οι υποστηρικτές και οι εχθροί της Ευρώπης.