EuroMed9 – Ενιαίο μέτωπο του Νότου της Ευρώπης;

Οι ατζέντες των πολιτικών ηγετών της Ευρώπης είναι ασφυκτικά γεμάτες αυτές τις μέρες. Ενόψει της Συνόδου Κορυφής των Βρυξελλών στις 15 Δεκεμβρίου, η ανάγκη για συντονισμό είναι μεγάλη. Ιδιαίτερη σημασία έχει η σύνοδος του EuroMed9, η οποία θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή στο Αλικάντε της Ισπανίας. Αρχικά, οι πολιτικοί ηγέτες της Νότιας Ευρώπης είχαν προγραμματίσει να συναντηθούν στα τέλη Σεπτεμβρίου. Λόγω της λοίμωξης από COVID ο ισπανός οικοδεσπότης Πέντρο Σάντσεθ ανέβαλε τη συνάντηση. Κυρίαρχο θέμα για μία ακόμη φορά θα είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι πολιτικές και κυρίως οι οικονομικές συνέπειές του. Ο πόλεμος στην Ανατολική Ευρώπη έχει οδηγήσει σε έναν βαθύ γεωστρατηγικό αναπροσανατολισμό. Το πολιτικό κέντρο βάρους βρίσκεται πλέον στην Ανατολή. Η μετατόπιση αυτή ενέχει τον κίνδυνο τα συμφέροντα των νότιων μελών της ΕΕ να μην τύχουν της προσοχής που τους αξίζει. Ο στόχος της ομάδας EuroMed9 είναι να δώσει μεγαλύτερη βαρύτητα στον Νότο. Ιδρύθηκε με πρωτοβουλία των υπουργών Εξωτερικών της Κύπρου και της Ισπανίας στα τέλη του 2013. Σήμερα αποτελείται από 9 μέλη: Πορτογαλία, Ισπανία, Ιταλία, Γαλλία, Μάλτα, Κύπρος, Ελλάδα, Κροατία και Σλοβενία. Η ημερήσια διάταξη των ετήσιων συνόδων κορυφής καθορίζεται από τον οικοδεσπότη. Οταν η Αθήνα φιλοξένησε την ομάδα πέρυσι, το κεντρικό θέμα ήταν η κλιματική αλλαγή. Υπό την εντύπωση των καταστροφικών πυρκαγιών, οι πολιτικοί αρχηγοί  συμφώνησαν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στην καταπολέμηση των πυρκαγιών. Φέτος το κυρίαρχο θέμα των διαβουλεύσεων θα είναι η ενέργεια. Η Ευρώπη αγωνίζεται να βρει λύσεις για να συγκρατήσει την εκτίναξη των τιμών της ενέργειας στα ύψη. Οσον αφορά τις τιμές του πετρελαίου, η Δύση μόλις συμφώνησε σε ένα ανώτατο όριο τιμών για το ρωσικό πετρέλαιο. Μια τέτοια λύση δεν έχει βρεθεί ακόμη για το φυσικό αέριο. Στο θέμα αυτό, ένα βαθύ ρήγμα διχάζει την ΕΕ. Υπάρχει καταρχήν συμφωνία στην Ευρωπαϊκή Ενωση ότι η εξάρτηση από τη ρωσική ενέργεια πρέπει να τερματιστεί. Εδώ η Μεσόγειος διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο – αφενός ως ζώνη διέλευσης από τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή, αφετέρου ως παραγωγός φυσικού αερίου και χώρος παραγωγής εναλλακτικής ενέργειας. Η Ισπανία, η Ιταλία και η Ελλάδα καταβάλλουν ιδιαίτερες προσπάθειες να αναδειχθούν σε κόμβους μιας νέας τάξης ενεργειακής πολιτικής. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται οι αγωγοί που θα συνδέσουν το νότιο τμήμα της Μεσογείου με την Ευρώπη, οι οποίοι απαιτούν τεράστιες επενδύσεις και από την ΕΕ. Σε αυτό το σημείο η σύνδεση EastMed, την οποία πολλοί είχαν ήδη κηρύξει νεκρή, βιώνει μια πολιτική ανάσταση μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Ως οικοδεσπότης στο Αλικάντε η  Ισπανία θα υπογραμμίσει τη στρατηγική σημασία της συνεργασίας της ΕΕ με τις χώρες του νότιου άξονα. «Είναι καθήκον μας να δημιουργήσουμε μια ζώνη σταθερότητας και κοινής ευημερίας με τους νότιους γείτονες» λέει χαρακτηριστικά ο ισπανός υπουργός Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες. Η πραγματικότητα είναι αρκετά διαφορετική. Η νότια γειτονιά της Ευρώπης συνιστά μια ζώνη αστάθειας και συγκρούσεων. Δυστυχώς η επικίνδυνη για τα συμφέροντα της Ευρώπης κατάσταση αυτή θα συνεχίζεται ακόμη και μετά το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία.

Ο δρ Ρόναλντ Μαϊνάρντους είναι επικεφαλής του Προγράμματος Μεσογείου του ΕΛΙΑΜΕΠ