Σκηνική συγκίνηση

«Το θέατρό μου τρέφεται κυρίως από την πραγματικότητα που υπάρχει γύρω μας, είτε αυτό σημαίνει ότι την αντλώ από τις εφημερίδες και τις ειδήσεις είτε από τις καθημερινές μου σχέσεις. Με αυτό το υλικό στα χέρια μου φτιάχνω έργα που στοχεύουν στην ανάδειξη μιας ιστορίας και των χαρακτήρων της. Τα έργα μου έχουν νατουραλιστικά στοιχεία, επηρεάζονται από τις σύγχρονες μορφές τέχνης και τεχνολογίας και δεν ανήκουν σε ένα είδος – γράφω κωμωδίες, πολιτικό δράμα, μουσικό ή και μουσικοχορευτικό θέατρο».

Κάπως έτσι συστήνεται στο κοινό ο καταλανός συγγραφέας Γκιλιέμ Κλούα (Guillem Clua, 1973). Σπούδασε δημοσιογραφία και θέατρο στη Βαρκελώνη και στη συνέχεια παρακολούθησε σεμινάρια δραματουργικής γραφής. Βραβεύτηκε ήδη από το πρώτο του έργο, «Οι αόρατοι» (2002), και αμέσως μετά έκανε τη θεατρική διασκευή στον «Θάνατο στη Βενετία» του Τόμας Μαν. Με το έργο του «Δέρμα στις φλόγες» έσπασε τα σύνορα της πατρίδας του. Εκτοτε τα θεατρικά του μεταφράζονται και παίζονται εντός και εκτός Ευρώπης. Ανήκει σε αυτή τη νεότερη γενιά συγγραφέων της Καταλωνίας που συμβάλλουν στη δημιουργία ενός νέου θεάτρου με έδρα τη Βαρκελώνη.

Στην Αθήνα «Το χελιδόνι» πρωτοπαρουσιάστηκε πριν από την πανδημία (σε σκηνοθεσία Ελένης Γκασούκα με τη Σοφία Σεϊρλή και τον Βασίλη Μαυρογεωργίου, στα θέατρα Μικρό Γκλόρια και Ανεσις). Η νέα παραγωγή, στη σκηνή του θεάτρου Μουσούρη, έχει τη σκηνοθετική υπογραφή του Αντώνη Γαλέου ενώ τους δύο ρόλους ερμηνεύουν η Κατερίνα Διδασκάλου και ο Δημήτρης Τσίκλης.

Ενα τραγούδι είναι το «Χελιδόνι», ένα τραγούδι που συνδέει τους δύο φαινομενικά άγνωστους μεταξύ τους ήρωες του έργου: Εκείνη, η Αμέλια, δασκάλα μουσικής και φωνητικής, είναι μια μητέρα που έχασε τον γιο της σε ένα τρομοκρατικό χτύπημα σε γκέι μπαρ. Εκείνος, ο Ραμόν, είναι ο σύντροφος του γιου της, που εκείνη αγνοούσε. Την πλησιάζει με πρόσχημα τα μαθήματα φωνητικής και κυρίως την εκμάθηση αυτού του τραγουδιού. Με τα ψέματα ως αρχικό τρόπο επικοινωνίας, οι δύο ήρωες θα βρεθούν βήμα-βήμα αντιμέτωποι με τις αλήθειες τους.

Ο εχθρός μέσα μας
Αφορμή για το θεατρικό στάθηκε η τρομοκρατική επίθεση της 12ης Ιουνίου 2016 στο γκέι μπαρ «Pulse» του Ορλάντο, αλλά και οι άλλες, αντίστοιχες τραγωδίες στο Μπατακλάν, τη Νίκαια ή τη Βαρκελώνη. Ωστόσο ο Κλούα δεν γράφει (μόνο) για τον τρόμο και την απειλή που προέρχεται από τον εχθρό. Γράφει για τον εχθρό που κρύβουμε μέσα μας και παλεύουμε να νικήσουμε. Γράφει για τα τραύματα και τις μισές αλήθειες, για την υποκρισία και το βλέμμα του άλλου, ακόμα και της μάνας επάνω στο παιδί της, για την αποδοχή και τον δύσκολο δρόμο προς την αυτογνωσία.

Το έργο συνδυάζει τη συγκίνηση με την πολιτική και κοινωνική κριτική, αντιτίθεται στη βία και την τρομοκρατία, ποντάρει στην αγάπη και τη συγχώρεση. Αν και χρησιμοποιεί όλα τα κλισέ γύρω από το θέμα της ομοφυλοφιλίας, ξέρεις την ίδια στιγμή πως δύσκολα θα μπορούσε να γίνει αλλιώς. Πατάει πάνω σε αυτά και πάει παρακάτω.

Επί σκηνής η Κατερίνα Διδασκάλου και ο Δημήτρης Τσίκλης, η μάνα και ο σύντροφος του νεκρού γιου, δημιουργούν το μικρό τους θαύμα: Με μια βαθιά και εσωτερική επικοινωνία, οι δύο ηθοποιοί συνομιλούν με τους ήρωές τους και κυρίως συνομιλούν μεταξύ τους. Λειτουργώντας σαν συγκοινωνούντα δοχεία, χωρίς περιττά στοιχεία και χωρίς να δίνουν προβάδισμα στο μελό, καταθέτουν την προσωπική τους αλήθεια με τρόπο καθαρό και άμεσο, σχεδόν αυτονόητο. Και συγκινούν βαθιά.

Ενας αιώνας Ζεράρ Φιλίπ
Αποτέλεσε έναν από τους μεγαλύτερους μύθους του γαλλικού θεάτρου και κινηματογράφου, λαμβάνοντας, για την εποχή, τις διαστάσεις ενός σταρ: ο Ζεράρ Φιλίπ (Gerard Philipe), από τη γέννηση του οποίου κλείνουν φέτος 100 χρόνια, υπήρξε ένας «πρίγκιπας» στην τέχνη που υπηρέτησε, στο σύντομο πέρασμά του από τη ζωή. Γεννήθηκε στις 4 Δεκεμβρίου του 1922 στις Κάννες, μια μέρα που είχε, λένε, χιονίσει ακόμα και στην Κυανή Ακτή. Πέθανε προτού προλάβει να συμπληρώσει τα 37 του χρόνια, στις 25 Νοεμβρίου του 1959, χτυπημένος από τον καρκίνο. Από τους βασικούς συνοδοιπόρους του Ζαν Βιλάρ στην ίδρυση του Φεστιβάλ της Αβινιόν, ερμήνευσε τόσο στη σκηνή όσο και στη μεγάλη οθόνη ρόλους του κλασικού ρεπερτορίου αλλά και ήρωες βγαλμένους από τις σελίδες των μυθιστορημάτων του 19ου αιώνα. Ηταν ο Ζιλιέν Σορέλ στο «Κόκκινο και το μαύρο» του Στεντάλ, ο πρίγκιπας Μνίσκιν στον «Ηλίθιο» του Ντοστογέφσκι, ο μαρκήσιος Ντελ Λόνγκο στο «Μοναστήρι της Πάρμας», ο Μεφιστοφελής στην «Ομορφιά του διαβόλου». Επαιξε στο θεατρικό του Κορνέιγ «Le Cid», στον «Καλιγούλα» του Καμί, ήταν ο «Πρίγκιπας του Χόμπουργκ» στο ομώνυμο έργο του Κλάιστ, ο «Λορεντζάτσιο» του Αλφρέντ ντε Μισέ, ο «Ριχάρδος Β΄» του Σαίξπηρ, ο «Ρουί Μπλα» του Βίκτωρος Ουγκώ και πόσοι ακόμα.
Με μια σπάνια ευαισθησία κι έναν ρομαντικό αέρα να υπογραμμίζουν το ταλέντο και την ομορφιά του, ο Ζεράρ Φιλίπ ταυτίστηκε με την αισιοδοξία της μεταπολεμικής Γαλλίας και Ευρώπης.
Αφιερώματα και εκδόσεις πλαισιώνουν την επέτειο αυτή στην πατρίδα του, η οποία γνώρισε στο πρόσωπό του μια εκδοχή της νιότης και της αθανασίας. Γι΄ αυτό και έχουν αξία οι επέτειοι: δεν είναι μόνον ένας φόρος τιμής, ένα εις μνήμην… Είναι κυρίως μια υπενθύμιση για τους νεότερους, ένας τρόπος να θυμηθείς ή και να γνωρίσεις, να σταθείς σε κάτι που έχει αξία, σε κάτι που ίσως και να μην παλιώνει. Να το προσέξεις, να το ψάξεις, να καταλάβεις ότι ήταν/είναι κι αυτό ένας κρίκος της αλυσίδας.