Οσα χάσαμε στη φωτιά

Από τη δεκαετία του 1980, ο νοτιοαφρικανός φωτογράφος Γκίντεον Μπέντελ είχε αφιερωθεί στην καταγραφή κοινωνικών ζητημάτων σε όλο τον κόσμο, όπως οι φρικαλεότητες του Απαρτχάιντ και η προσφυγική κρίση από τη Συρία. Οι εικόνες του ζωντάνευαν τις ζωές, κι ακόμα περισσότερο τις φωνές όλων εκείνων των ανθρώπων που υπέφεραν και καλούσαν σε βοήθεια. Ωστόσο, πριν από 15 χρόνια, αποφάσισε ν’ αλλάξει πεδίο κι έστρεψε την προσοχή του σε περιβαλλοντικά ζητήματα και κυρίως υποθέσεις που αγγίζουν την υπερθέρμανση του πλανήτη. «Αναζητούσα έναν τρόπο να ανταποκριθώ στην κλιματική κρίση για πολλά χρόνια», ανέφερε ο φωτογράφος στην βρετανική εφημερίδα «Τhe Guardian». «Ηθελα να κάνω τη δουλειά μου πιο προσωπική και εσωτερική», συνεχίζει.

Πλέον ο Μπέντελ ταξιδεύει τον κόσμο και βρίσκεται στην καρδιά των φυσικών καταστροφών. Με τη φωτογραφική μηχανή του ανά χείρας απαθανατίζει κατεστραμμένα σπίτια, ρημαγμένες κοινότητες και ανθρώπους σε απόγνωση που χτυπήθηκαν από πυρκαγιές και πλημμύρες. Δεν φωτογραφίζει δραματικές σκηνές από την εκκένωση χωριών ή τη διάσωση κατοίκων, αλλά καταγράφει την επόμενη ημέρα όλων αυτών των καταστροφών, αναζητώντας ουσιαστικά ό,τι έμεινε πίσω από τον όλεθρο. Τις εικόνες αυτές τις συγκεντρώνει στη σειρά «Climate Artefact», κομμάτι του πρότζεκτ του «Burning World» και αναδεικνύει προσωπικά αντικείμενα που κάηκαν όταν οι πύρινες γλώσσες τα περικύκλωσαν. Ο φωτογράφος ξεκίνησε αυτή τη συλλογή στις μεγάλες δασικές πυρκαγιές της Αυστραλίας το 2019-2020 και συνέχισε να συγκεντρώνει αντικείμενα από τις φωτιές στην Ελλάδα, τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στη Βόρεια Εύβοια
Ενα από αυτά είναι ένα μισολιωμένο παιδικό τρίκυκλο ποδηλατάκι που ανήκε στην Αρέτη Τσιροζόγλου και τον Κώστα Μερενεγκλή και καταστράφηκε στις φωτιές της Εύβοιας. Το ζευγάρι μετακόμισε στην περιοχή από την Αθήνα προκειμένου να στήσουν το Forest Village Resort και είδαν μέσα σε λίγα μόλις λεπτά την περιουσία τους ολόκληρη να γίνεται στάχτη. «Οι άνθρωποι έρχονταν στο resort για να κάνουν πεζοπορία, ορειβασία και να χαλαρώσουν. Ελπίζουμε ότι τα κτίρια και οι εγκαταστάσεις θα ξαναχτιστούν αλλά το δάσος και το φυσικό τοπίο δεν είναι το ίδιο. Θα πάρει πάνω από 20 χρόνια για να μεγαλώσει κι ακόμα και τότε δεν θα έρθει στην πρότερη κατάστασή του. Και χωρίς δάσος, δεν ξέρω πώς το resort μας μπορεί να δουλέψει. Νομίζω ότι οι νέοι θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τα χωριά τους και να μετακομίσουν στις πόλεις για να επιβιώσουν» είχε δηλώσει ο Κώστας Μερενεγκλής το 2021.

Ενα ακόμα αντικείμενο που ξεχωρίζει στις φωτογραφίες με ελληνική προέλευση είναι και το ακοίμητο καντήλι από την Εύβοια, το οποίο οι φωτιές παραμόρφωσαν. «Δεν υπάρχει ακόμα χειρότερη εικόνα στο χωριό μας από την εκκλησία μας», λέει στην εφημερίδα η Κυριακή Καραβά, πρόεδρος της κοινότητας Κοκκινομηλιάς από όπου προέρχεται το καντήλι. «Με πονάει καθημερινά να τη βλέπω εντελώς κατεστραμμένη. Λυπάμαι ιδιαίτερα που δεν κατάφερα να πάρω κάποιες από τις άγιες εικόνες της εκκλησίας μαζί μου. Εκανα δώρο στον Γκίντεον ένα ακοίμητο καντήλι που είχε σχήμα, σχεδόν σαν παρεκκλήσι. Στην αρχή δεν ήθελα να του το δώσω. Μετά, σκέφτηκα: ταξίδεψε από τόσο μακριά για να δείξει στον κόσμο τις συνέπειες των πυρκαγιών στο νησί μας. Του δώρισα λοιπόν το καντήλι με όλη μου την αγάπη και όλες τις ελπίδες και ευχές με τις οποίες οι συγχωριανοί μου κάποτε απευθύνονταν στον Θεό όταν άναβαν κερί».