«Μαζί» και για την Κιβωτό

Στα μέσα, περίπου, της δεκαετίας του 1970 υπήρχε στην Αθήνα μία ευρύτερη παρέα νεαρών κοριτσιών που θα μπορούσαν να αποτελούν το καστ μίας σύγχρονης τηλεοπτικής σειράς. Συνδύαζαν εντυπωσιακή εμφάνιση με ουσιαστική προσωπικότητα, μόρφωση και καλή αγωγή. Ηταν η Ελένη Φαρμάκη, η Νίνη και η Μικέλα Φιλίνη, η Αννα Ραγκούση, η Ιλεάννα Μακρή, η Μιμή Ντενίση, η Κατερίνα Φλώρου, η Κατερίνα Παππά, η Εύα Σιορβανέ. Και η Αλεξάνδρα Βεκρή. Κόρη του διαπρεπούς δικηγόρου Σωκράτη Βεκρή και της ιδιαίτερα δραστήριας περί τα κοινωνικά Αλίκης Βεκρή. Αδελφός της ο Τζόνι Βεκρής, επίσης δικηγόρος και πρόεδρος της ΠΑΕ Παναθηναϊκός που έφυγε από τη ζωή πριν από δέκα χρόνια.

Παρόλο που ήταν μια εποχή μεγάλης εξωστρέφειας – μεταπολίτευση γαρ – με την Αθήνα να διανύει τάχιστα την απόσταση που τη χώριζε από τον στόχο της «ευρωπαϊκής πρωτεύουσας», η Αλεξάνδρα ήταν αυτό που αργότερα θα ονομάζαμε low profile και τότε το έλεγαν «χαμηλών τόνων». Διακριτική κομψότητα, ανεπιτήδευτη φινέτσα και ένα βαθύ αλλά καθόλου προβεβλημένο ενδιαφέρον για θέματα κοινωνικής μέριμνας. Γι’ αυτό και συχνά συνόδευε τη μητέρα σε εθελοντικές δράσεις του Ερυθρού Σταυρού και του Σώματος Ελληνίδων Οδηγών. Αλλωστε, όπως έχει πει σε συνέντευξή της στο ΒΗΜΑgazino, μία από τις πρώτες αναμνήσεις της είναι να συσκευάζει φιστίκια για τα μπαζάρ των Οδηγών. Ενώ ο «οδηγός ζωής» που της μετέδωσε ο πατέρας της ήταν η άποψη πως ό,τι σου περισσεύει – χρόνος, χρήμα ή ικανότητες – πρέπει να το μοιράζεσαι (μια μάλλον προτεσταντική θεωρία που δεν δαιμονοποιεί τον πλούτο, αρκεί όμως αυτός να είναι ανταποδοτικός).

Στο Δημοτικό πήγε στο Αρσάκειο και στο Γυμνάσιο (ακόμη εξατάξιο) στο Αμερικανικό Κολλέγιο Pierce, ενώ συνέχισε με σπουδές Οικονομικών στην Ελβετία. Στα γυμνασιακά της χρόνια γνώρισε τον μετέπειτα σύζυγό της Ανδρέα Μαρτίνο, της παραδοσιακής εφοπλιστικής οικογένειας, με τον οποίον είναι ακόμη μαζί. Απέκτησαν τρία παιδιά, την Αταλάντη (παντρεμένη σήμερα με τον Κωνσταντίνο Κόκκαλη), την Αλίκη (σύζυγο του διεθνούς σκηνοθέτη μας Ντένη Ηλιάδη) και τον Κίκο (που έχει παντρευτεί τη Μαρίνα Λιβανού). Η ίδια δεν εντάχθηκε ποτέ στο σχήμα της κοσμικής κυρίας, παρά την καταγωγή και τις προδιαγραφές της. Αμεση, απλή, σπορτίβ, εμφανίζεται πολύ συχνά εντελώς αμακιγιάριστη, φοράει ελάχιστα και διακριτικά κοσμήματα. Εχει το ίδιο καρέ κόψιμο στα μαλλιά της εδώ και πολλές δεκαετίες και καμιά αγωνία να κρύψει τις ρυτίδες της.

Μια μοιραία χρονιά στη ζωή της Αλεξάνδρας (Μαρτίνου πλέον) ήταν το 1982, τότε που, ας πούμε, συνάντησε το πεπρωμένο της σε ό,τι αφορά τη φιλανθρωπική της δράση. Ηταν η χρονιά που γνώρισε τη μητέρα του Γιώργου, ενός παιδιού που έπασχε από σύνδρομο Down. Από εκείνη έμαθε για το ίδρυμα στο οποίο ήταν κλεισμένο το παιδί, ένα άσυλο μάλλον που έμοιαζε περισσότερο με κολαστήριο. Ακόμη και αυτό όμως θα έκλεινε και οι 15 γονείς που είχαν εκεί τα παιδιά τους, εργαζόμενοι όλοι όπως και η μητέρα του Γιώργου, έμεναν στο αέρα. Δεν ήταν όμως μόνο αυτό η αφορμή. Το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς είχαν πάει με τον σύζυγό της διακοπές στη Λέρο. Θέλησαν να επισκεφτούν το ψυχιατρείο, ωστόσο δεν τους το επέτρεψαν. Εκείνη την εποχή το ίδρυμα, το «ένοχο μυστικό της Ευρώπης» όπως το χαρακτήρισαν σε ρεπορτάζ του «Observer» λίγα χρόνια αργότερα, ήταν στη χειρότερη στιγμή του από το 1957 που ιδρύθηκε. Υπήρχαν δύο μόνο γιατροί για 2.000 ασθενείς που ζούσαν σαν ζώα, γυμνοί και πολλοί από αυτούς αλυσοδεμένοι. Η Αλεξάνδρα και ο Ανδρέας Μαρτίνος δεν πτοήθηκαν από την απαγόρευση, σκαρφάλωσαν κρυφά τον τοίχο και πήδηξαν μέσα. Οι εικόνες που είδε τη σόκαραν και τη στοιχειώνουν ακόμη, σαράντα χρόνια μετά.

Εκείνη τη χρονιά λοιπόν ίδρυσε το σωματείο «Χαρά» με δύναμη από το σοκ της Λέρου και στόχο τη φιλοξενία των 15 παιδιών που θα έμεναν «άστεγα» όταν θα έκλεινε το ίδρυμα. Η εποχή δεν ήταν όπως η σημερινή και στην Ελλάδα δεν είχε καλλιεργηθεί ακόμη η κουλτούρα του εθελοντισμού ίσως ούτε καν της φιλανθρωπίας που, τότε ακόμα, παρέπεμπε στην ελεημοσύνη. Και δεν υπήρχαν δομές όπως τις λέμε σήμερα. Υπήρχαν άσυλα και ορφανοτροφεία. Γι’ αυτό, η Αλεξάνδρα Μαρτίνου, εκτός από το ότι αφοσιώθηκε στη «Χαρά», προσπάθησε να μεταδώσει τις αρχές της προσφοράς και της αλληλεγγύης που και η ίδια είχε πάρει από την οικογένειά της.

Το 1996 τα πράγματα είχαν ήδη αλλάξει. Υπήρχαν αρκετά σωματεία φροντίδας και μέριμνας για το παιδί αλλά πάντα το «μαζί» λειτουργεί καλύτερα. Η Κάρεν Μαυρίδη ήταν αυτή που είχε την ιδέα να δημιουργηθεί μια «ομπρέλα» που να συντονίζει αυτά τα σωματεία έτσι ώστε η λειτουργία τους να είναι πιο αποτελεσματική. Ετσι δημιουργήθηκε το «Μαζί για το Παιδί». Εγχείρημα δύσκολο και πρωτοποριακό που τελικά όχι μόνο πέτυχε αλλά ανέπτυξε, πάνω σε διεθνή πρότυπα, και ένα know how σε αυτόν τον τόσο ευαίσθητο τομέα. Στα είκοσι έξι χρόνια που μεσολάβησαν από τότε έως σήμερα, με την Αλεξάνδρα Μαρτίνου επικεφαλής της ένωσης και από το 2018 πρόεδρο, το «Μαζί για το παιδί» έχει αλλάξει τον χάρτη της παιδικής μέριμνας στη χώρα μας, φροντίζοντας για περισσότερα από 30.000 παιδιά κάθε χρόνο. Ανάμεσα στις πιο πρόσφατες δράσεις και πρωτοβουλίες είναι το πρόγραμμα «Ισες ευκαιρίες» που «υιοθέτησε» 4.362 παιδιά στον Εβρο, η δωρεά εξοπλισμού που πλησίασε το μισό εκατομμύριο σε νοσοκομεία αναφοράς την περίοδο του Covid, η Πανελλαδική Συμβουλευτική Γραμμή προστασίας 115 25.

Σήμερα, η Αλεξάνδρα Μαρτίνου, ως πρόεδρος του νέου ΔΣ της Κιβωτού, έχει αναλάβει ένα νέο, πολύ δύσκολο έργο. Να βγάλει τη δομή από την κρίση και να εξασφαλίσει τη συνέχεια της λειτουργίας της. Αν η γνώση, η εμπειρία, η αφοσίωση, η ανιδιοτέλεια αποτελούν εχέγγυα επιτυχίας, θα τα καταφέρει.