Το σενάριο μιας βίαιης απάντησης

Η αυστηρή πολιτική της «μηδενικής COVID» που εφαρμόστηκε στην Κίνα είχε στόχο να σώσει ζωές. Τώρα έχει καταστροφικές συνέπειες. Την περασμένη εβδομάδα μια πυρκαγιά σκότωσε 10 ανθρώπους, μαζί και παιδιά, σε ένα συγκρότημα κατοικιών στο Ουρούμκι, πρωτεύουσα της Σιντζιάνγκ.

Εστω και για μια φορά, λοιπόν, τα όσα υποφέρουν οι άνθρωποι στην Σιντζιάνγκ μοιάζουν να προκαλούν αντιδράσεις στον ευρύτερο πληθυσμό της χώρας. Υπενθυμίζεται πως όταν οι διαδηλώσεις των Ουιγούρων συνετρίβησαν από την αστυνομία και τις δυνάμεις ασφαλείας το 2009, δεν υπήρξε ιδιαίτερη συμπάθεια προς αυτούς από την πλειοψηφία των Χαν. Επίσης η εντατική καταστολή που βιώνει η κοινωνία των Ουιγούρων και συνεχίζεται από το 2017 – περιλαμβάνοντας μαζικές φυλακίσεις, υποχρεωτικές στειρώσεις και καταστροφή ολόκληρων κοινοτήτων – αντιμετωπίστηκε από τον υπόλοιπο πληθυσμό ως ένα περίπου αναγκαίο μέτρο προκειμένου να τεθεί υπό έλεγχο μια ανυπότακτη και επίμονη μειονότητα.

Παρά την έκταση των περιορισμών σε όλη την Κίνα, ήταν πιθανώς αναπόφευκτο η τραγωδία αυτή να συμβεί σε μια γειτονιά των Ουιγούρων στη Σιντζιάνγκ. Τα lockdowns εκεί έχουν υπάρξει πολύ έντονα και μοιάζουν να έχουν βάλει στο στόχαστρό τους τις κοινότητες των μειονοτικών. Σε μεγάλο βαθμό, αντιμετωπίστηκαν ως συνέχεια των lockdowns που είχαν επιβληθεί για λόγους ασφαλείας και ήταν ήδη συνήθη στην περιοχή. Φαίνεται δε πως σε ορισμένες περιπτώσεις τα δύο lockdowns τέμνονταν: Ανθρωποι στους οποίους ειπώθηκε ότι θα μεταφέρονταν σε κεντρικές δομές για να εκτίσουν το διάστημα της καραντίνας τους μετά από στενή επαφή με κάποιον φορέα της COVID, δήλωσαν ότι τελικώς βρέθηκαν σε στρατόπεδα επιμόρφωσης. Αλλωστε, οι ίδιες οι δομές της καραντίνας δεν είναι πολύ καλύτερες από τα στρατόπεδα.

Οι διαμαρτυρίες αποτελούν ένα εξαιρετικά δυσεπίλυτο πρόβλημα για το κράτος της Κίνας. Αυτή τη φορά δε είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι οι διαδηλώσεις στη Σιντζιάνγκ αποτελούνταν κυρίως από μέλη της κοινότητας των Χαν, οι οποίοι ιστορικά αντιμετωπίζονται ως μέρος της λύσης, καθώς δένουν την περιοχή πιο στενά με την υπόλοιπη χώρα και διαβρώνουν την πλειοψηφία των Ουιγούρων σε τοπικό επίπεδο. Κάτι που, με τη σειρά του, ισοδυναμεί με μια άδεια για να διαμαρτύρονται και τώρα να διαδηλώνουν, ενόσω πολλοί Ουιγούροι είναι προφανώς πολύ τρομοκρατημένοι για να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

Παρ’ όλα αυτά, η ειδική αντιμετώπιση των Χαν στη Σιντζιάνγκ είναι απίθανο να τους προστατεύσει επί μακρόν. Αλλωστε, οι διαδηλώσεις εκεί αποτελούν τμήμα ενός ευρύτερου κινήματος που προκαλεί προβλήματα σε μεγάλες πόλεις, όπως η Σαγκάη και η Ουχάν. Το κράτος δεν θα συγχωρέσει τέτοια ανυπακοή.

Αν και ουδείς είναι σε θέση να προβλέψει πώς θα τελειώσει όλο αυτό, το σενάριο μιας βίαιης απάντησης από το κράτος είναι πολύ πιθανό. Μια τέτοιου είδους απάντηση, ωστόσο, ενέχει τον κίνδυνο να προκαλέσει ακόμη περισσότερες φωνές υπέρ της δημοκρατίας και της ισότητας, οι οποίες ήδη έχουν αρχίσει να γίνονται αισθητές στις διαμαρτυρίες κατά των lockdowns. Ακριβώς όπως οι άνθρωποι σε ολόκληρη την Κίνα έχουν βιώσει τα δικά τους lockdowns και μπορούν να αισθανθούν συμπάθεια για τις οικογένειες των Ουιγούρων που έχουν καεί μέχρι θανάτου στα πυρπολημένα σπίτια τους, ενδέχεται να νιώσουν κάτι ανάλογο και για την επιθυμία της απελευθέρωσης από τη σιδηρά πυγμή του Κομμουνιστικού Κόμματος.

Ο δρ Τζέιμς Μακ Μάρεϊ είναι κοινωνικός ανθρωπολόγος, επιστημονικός συνεργάτης και μέλος του Κέντρου Ασίας στο Πανεπιστήμιο του Σάσεξ στη Βρετανία