Μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Τουρκίας

Καθίσταται ολοένα σαφέστερο ότι τα υπουργεία Εξωτερικών, Αμυνας και Ενέργειας, που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη μελλοντική πορεία των σχέσεων Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου, θα παραμείνουν υπό τον απόλυτο έλεγχο του κόμματος Λικούντ υπό τον Μπενιαμίν Νετανιάχου. Πρόκειται για μια εξέλιξη θετική, αφού Αθήνα και Λευκωσία θα συνδιαλέγονται με γνώριμους ισραηλινούς επιτελείς. Ωστόσο, τίποτα δεν προλέγει ότι η βελτίωση των σχέσεων Ισραήλ – Τουρκίας θα σταματήσει. Αντιστοίχως, ούτε η Τουρκία δεν πρέπει να περιμένει ότι θα αναιρεθούν τα γενναία βήματα προσέγγισης Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου σε στρατιωτικό και ενεργειακό επίπεδο. Η ισραηλινή πλευρά επιδιώκει περιφερειακές συνεργασίες à la carte. Η Ιερουσαλήμ θεωρεί ότι η Τουρκία μπορεί να εξυπηρετήσει τις ισραηλινές επιδιώξεις στη Συρία, στο μέτωπο με το ριζοσπαστικό Ισλάμ, στη διατήρηση διαύλων επικοινωνίας με τη Μόσχα (και εμμέσως με την Τεχεράνη), αλλά και με την ολοένα βελτίωση των σχέσεων της Αγκυρας με το περιβάλλον του παλαιστινίου προέδρου Μαχμούντ Αμπάς. Ούτως ή άλλως, για τη συγκεκριμένη δέσμη προβλημάτων Αθήνα και Λευκωσία πολύ λίγα μπορούν να προσφέρουν στους Ισραηλινούς.

Από την άλλη, Ελλάδα και Κύπρος είναι σε θέση να καλλιεργήσουν επωφελείς διαύλους επικοινωνίας μεταξύ Ισραήλ και ΕΕ, τόσο ως προς τις τρέχουσες ενεργειακές συμπράξεις όσο και ως προς τη διατήρηση της δυτικότροπης εικόνας του Ισραήλ στο εξωτερικό. Το δεύτερο αυτό ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει σημαντικά τη νέα κυβέρνηση Νετανιάχου, ο οποίος έχει αντιληφθεί ότι η υπουργοποίηση ακραίων εθνοθρησκευτικών φωνών προβληματίζει έντονα το Στέιτ Ντηπάρτμεντ και τις Βρυξέλλες, που θέτουν σοβαρά ερωτήματα κατά πόσον ο ισραηλινός κοινοβουλευτισμός θα διατηρήσει βασικές εκκοσμικευμένες δυτικές αξίες. Από αυτό το ιδιαίτερα λεπτό θέμα εξαρτώνται πολλά και, σε αντίθεση με την Ελλάδα και την Κύπρο, η σημερινή Τουρκία εκ των πραγμάτων δεν είναι σε θέση να ενισχύσει σε τίποτα την προσπάθεια του Ισραήλ να πείσει περί του αντιθέτου.

Πρόγευση των δύσκολων συσχετισμών που καλείται να αντιμετωπίσει η νέα κυβέρνηση Νετανιάχου σε διεθνές επίπεδο αποτέλεσε η ψηφοφορία της 11/11/2022 στην 4η Επιτροπή της ΓΣ του ΟΗΕ, με τη συντριπτική αποδοχή της παλαιστινιακής πρότασης ψηφίσματος να ζητηθεί γνωμάτευση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης κατά πόσον η παρατεταμένη παρουσία του Ισραήλ στη Δυτική Οχθη συνιστά παράνομη de facto προσάρτηση. Σε αντίθεση με την Τουρκία, που υπερψήφισε την παλαιστινιακή πρωτοβουλία, Ελλάδα και Κύπρος εξυπηρέτησαν την ισραηλινή διπλωματία, επιλέγοντας ψήφο αποχής. Αφενός η Ελλάδα δεν ήθελε να δυσαρεστήσει την ισραηλινή πλευρά και αφετέρου η Κύπρος εξέλαβε την πρωτοβουλία των Παλαιστινίων ως μια προσπάθεια εκτροπής από το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ – προσπάθεια αντίστοιχη με την πρόσφατη επιλογή της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων να προβάλουν επίμονα τη λύση των «δύο κρατών», επιδιώκοντας να εκτρέψουν την κυπριακή διαφορά από το υπάρχον πλαίσιο διαπραγμάτευσης.

Τροφή για σκέψη σε Αθήνα και Λευκωσία.

Ο δρ Γαβριήλ Χαρίτος είναι ερευνητής στο ΕΛΙΑΜΕΠ και στο ισραηλινό Ινστιτούτο Μπεν-Γκουριόν.