Η άσκηση με βάρη παρατείνει τη μακροζωία στους ηλικιωμένους

Αν και τα οφέλη της γυμναστικής στην καρδιαγγειακή υγεία είναι αδιαμφισβήτητα, ο τύπος της γυμναστικής που μπορεί να επιλεχθεί αποτελεί μέχρι και σήμερα αντικείμενο συζήτησης στους κόλπους της ιατρικής. Επί σειρά ετών οι ειδικοί συμφωνούσαν ότι η μέτριας έντασης αερόβια άσκηση όπως ποδήλατο, κολύμπι, τρέξιμο ή περπάτημα συμβάλλει στην καλή λειτουργία της καρδιάς, ενώ οι ασκήσεις ενδυνάμωσης με βάρη θεωρούνταν ιδιαίτερα επιβαρυντικές γιατί προκαλούσαν δυσμενείς προσαρμοστικές αλλαγές στις κοιλότητες της καρδιάς, όπως π.χ. αύξηση του πάχους των τοιχωμάτων της καρδιάς. Πράγματι, έχει πολλάκις αποδειχθεί η αξία της αερόβιας άσκησης στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης αλλά και του σακχάρου και της κακής χοληστερόλης στο αίμα, ωστόσο πρόσφατες μελέτες έρχονται να δώσουν μια νέα διάσταση στο θέμα επισημαίνοντας ότι και η γυμναστική με βάρη «δεν βοηθά μόνο στη διάπλαση των κοιλιακών  μυών και των δικεφάλων, αλλά και του πιο σημαντικού εσωτερικού μυός, αυτόν της καρδιάς». Είναι άλλωστε πολύ καλά τεκμηριωμένο ότι το καρδιακό και το μυϊκό σύστημα δεν λειτουργούν ανεξάρτητα, αλλά με αμοιβαία υποστήριξη.

Πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε σε διακεκριμένο βρετανικό περιοδικό αθλητιατρικής υποστηρίζει ότι η συχνή άσκηση ατόμων μέσης και τρίτης ηλικίας με βάρη συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου από καρδιαγγειακή και οποιαδήποτε άλλη αιτία, ενώ ταυτόχρονα προστατεύει από καρδιαγγειακά συμβάματα και εγκεφαλικό επεισόδιο. Για τις ανάγκες της έρευνας εξετάστηκαν στοιχεία από περίπου 100.000 άτομα με μέση ηλικία τα 71 έτη εκ των οποίων σχεδόν ένας στους τέσσερις ασχολούνταν με γυμναστική ενδυνάμωσης και ένας στους τρεις με αερόβια γυμναστική. Διαπιστώθηκε ότι όσοι έκαναν μόνο αερόβιες ασκήσεις είχαν μικρότερο κίνδυνο θανάτου (24%) σε σχέση με όσους έκαναν αποκλειστικά γυμναστική με βάρη (9%), ωστόσο η μεγαλύτερη μείωση παρατηρήθηκε σε όσους συνδύαζαν και τα δύο είδη γυμναστικής (41%-47%). Οσον αφορά τους πιθανούς μηχανισμούς που υπεισέρχονται, υποστηρίζεται ότι και η προπόνηση με βάρη βελτιώνει την ικανότητα των μυών να προσλαμβάνουν και να χρησιμοποιούν γλυκόζη μειώνοντας έτσι τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, το οποίο με τη σειρά τουοδηγεί σε χαμηλότερο δείκτη μάζας σώματος και καλύτερη καρδιακή υγεία. Επιπλέον, έχει αποδειχθεί ότι άτομα με καρδιολογικά προβλήματα που έχουν γυμνασμένους και δυνατούς μυς αντεπεξέρχονται ευκολότερα στις ανάγκες της καθημερινότητας όπως οικιακές εργασίες, ή το ανέβασμα μιας σκάλας χωρίς να καταπονείται ιδιαίτερα η καρδιά τους.

Εν κατακλείδι, η αξία της φυσικής άσκησης για πνευματική και σωματική ευεξία είναι αδιαμφισβήτητη και ο καθένας οφείλει να εντάξει ένα πρόγραμμα γυμναστικής στην καθημερινότητά του. Μάλιστα, η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία προτείνει 150-300 λεπτά μέτριας έντασης αερόβια γυμναστική την εβδομάδα ή εναλλακτικά 75-150 λεπτά μεγάλης έντασης, ενώ επισημαίνει και την ένταξη ενός προγράμματος ασκήσεων με βάρη τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή
Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών