Οι μετατοπίσεις του εκλογικού σώματος

Η κινητικότητα που καταγράφεται εντός του εκλογικού σώματος αποτελεί ένα ξεχωριστό κεφάλαιο – ίσως το πλέον σημαντικό – στην ανάλυση της εκλογικής συμπεριφοράς. Πρόκειται για τον πίνακα συσπειρώσεων και μετακινήσεων ο οποίος προκύπτει από τη διασταύρωση των απαντήσεων των συμμετεχόντων στις ερωτήσεις για το τι είχαν ψηφίσει στις τελευταίες εκλογές και του τι προτίθενται να ψηφίσουν στις επόμενες. Το ποσοστό των ψηφοφόρων που επιλέγουν και στις δύο ερωτήσεις την ίδια απάντηση, ψήφισαν και θα ψηφίσουν δηλαδή το ίδιο, συνιστά τον βαθμό συσπείρωσης του κάθε κόμματος.

Διαχρονικά η συγκεκριμένη μεταβλητή εμφανίζει μικρότερες τιμές (ποσοστό) κατά τη διάρκεια ενός εκλογικού κύκλου και αυξάνεται σταδιακά όσο πλησιάζουμε προς την ημερομηνία των εκλογών. Την ίδια στιγμή τμήματα των εκλογέων μετακινούνται μεταξύ των κομμάτων με τα αντίστοιχα ποσοστά να αποτελούν τις εισροές και τις εκροές τους.

Η συστηματική παρατήρηση των συγκεκριμένων μεταβλητών αποτελεί μεν έναν σημαντικό δείκτη για την κατανόηση των προθέσεων του εκλογικού σώματος, είναι ωστόσο πολύ ευμετάβλητος και επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από την τρέχουσα πολιτική επικαιρότητα.

Τα ποσοστά που κατέγραφε καθ’ όλη τη διάρκεια αυτού του εκλογικού κύκλου η κυβερνητική παράταξη οφείλονταν σε μεγάλο βαθμό στον ασυνήθιστα υψηλό βαθμό συσπείρωσης που είχε καταφέρει να διατηρεί στο μεσοδιάστημα της θητείας της. Σε αυτή τη συγκυρία, με την ακρίβεια να καλπάζει και το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων στην επικαιρότητα, η ΝΔ βρίσκεται στον μικρότερο καταγεγραμμένο βαθμό συσπείρωσης με βάση τις έρευνες της GPO για την τελευταία τριετία.

Το ενθαρρυντικό για αυτή στοιχείο είναι πως έχει περιορίσει σημαντικά τις εκροές της προς το ΠΑΣΟΚ, έχοντας πλέον θετικό ισοζύγιο με το κόμμα της Κεντροαριστεράς που είχε καταστεί τους προηγούμενους μήνες υποδοχέας της κυβερνητικής δυσαρέσκειας, ενώ κάτι ανάλογο συμβαίνει και με τους ψηφοφόρους της Ελληνικής Λύσης.

Ο μεγαλύτερος όγκος των μετακινούμενων ψηφοφόρων της ΝΔ σε αυτή τη φάση παραμένει στην αδιευκρίνιστη ζώνη, αποτέλεσμα ίσως της αμηχανίας που προκαλεί η υπόθεση των παρακολουθήσεων αλλά και της αρνητικής κριτικής απέναντι στην κυβερνητική αδυναμία να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις που ασκούνται στα νοικοκυριά. Το συγκεκριμένο τμήμα ψηφοφόρων δεν έχει αποφασίσει να επιλέξει ένα άλλο κόμμα, βρίσκεται ωστόσο στον προθάλαμο και πιθανά να το κάνει αν δεν ικανοποιηθεί από τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες του επόμενου διαστήματος.

Στον αντίποδα, το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης κατέγραφε κατά τη διάρκεια αυτής της τριετίας χαμηλά ποσοστά συσπείρωσης, ένα φαινόμενο βέβαια που δεν είναι τωρινό, καθώς διαχρονικά ο συγκεκριμένος δείκτης εμφανίζεται περιορισμένος για τον ΣΥΡΙΖΑ, αυξάνεται ωστόσο, όπως έχουμε δει στο παρελθόν, λίγο πριν από την εκλογική διαδικασία. Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στη ΝΔ, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει επιτύχει στη δεδομένη χρονική συγκυρία το μεγαλύτερο ποσοστό συσπείρωσης, δεν έχει ωστόσο καταφέρει να περιορίσει τις απώλειές του προς το ΠΑΣΟΚ.

Το ΠΑΣΟΚ είναι το κόμμα με τη μεγαλύτερη – μεταξύ των τριών – συσπείρωση, γεγονός που του δίνει τη δυνατότητα να αποτυπώνεται σε διψήφια ποσοστά πρόθεσης ψήφου, ο περιορισμός όμως μετακινήσεων ψηφοφόρων της ΝΔ δεν του επιτρέπει να προσεγγίζει αυτή τη στιγμή τα ποσοστά που είχαν καταγραφεί μετά την εκλογή του Ν. Ανδρουλάκη, τα οποία έφταναν στο 14%-15%.

Ο Αντώνης Παπαργύρης είναι διευθυντής ερευνών της GPO