Ηθική on the rocks

Η ηθική πρόοδος παράγει μια ωφέλιμη μορφή δογματισμού. Μια φυσιολογική, υγιής κοινωνία δεν συζητεί το κατά πόσο είναι αποδεκτά ο βιασμός και τα βασανιστήρια, διότι το κοινό δέχεται «δογματικά» ότι είναι απαράδεκτα. Κατά τον ίδιο τρόπο, μια κοινωνία οι ηγέτες της οποίας μιλούν για «νόμιμο βιασμό» – όπως έκανε κάποτε ένας Ρεπουμπλικανός πρώην βουλευτής στις ΗΠΑ – ή για ανεκτά βασανιστήρια επιδεικνύει ξεκάθαρα σημάδια ηθικής παρακμής και πρότερα αδιανόητες πράξεις μπορεί γρήγορα να γίνουν δυνατές.

Σκεφτείτε τη Ρωσία σήμερα. Σε ένα μη διασταυρωμένο βίντεο που άρχισε να κυκλοφορεί αυτόν τον μήνα, ένας πρώην μισθοφόρος της σχετιζόμενης με το Κρεμλίνο «Ομάδας Βάγκνερ» κατηγορείται ότι άλλαξε πλευρά ώστε να «πολεμήσει κατά των Ρώσων», οπότε ένας μη ταυτοποιημένος άνδρας τον χτυπάει στο κεφάλι με βαριοπούλα. Οταν κλήθηκε να σχολιάσει το βίντεο – που ανέβηκε στο Internet υπό τον τίτλο «Το σφυρί της εκδίκησης» – ο Γεβγένι Πριγκόζιν, ο ιδρυτής της «Ομάδας Βάγκνερ» και στενός σύμμαχος του Βλαντίμιρ Πούτιν, απάντησε ότι «το σκυλί πεθαίνει σαν σκυλί». Οπως έχουν παρατηρήσει πολλοί, η συμπεριφορά της Ρωσίας είναι πλέον ταυτόσημη με εκείνη του ISIS.

Ή σκεφτείτε το Ιράν, έναν όλο και στενότερο σύμμαχο της Ρωσίας, όπου νεαρά κορίτσια τα οποία έχουν συλληφθεί επειδή διαδήλωσαν κατά του καθεστώτος φέρεται ότι παντρεύονται διά της βίας δεσμοφύλακες των φυλακών και κατόπιν ότι βιάζονται με το επιχείρημα ότι μια ανήλικη δεν μπορεί να εκτελεστεί νόμιμα αν είναι παρθένα.

Ή σκεφτείτε το Ισραήλ, που παρουσιάζει υπερήφανα εαυτόν ως μια φιλελεύθερη δημοκρατία, παρότι έχει φτάσει σταδιακά να μοιάζει με κάποιες από τις άλλες φονταμενταλιστικά θρησκευόμενες χώρες στη γειτονιά του. Η πιο πρόσφατη επιβεβαίωση αυτής της τάσης είναι η είδηση ότι ο Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ θα συμμετέχει στη νέα κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Πριν ασχοληθεί με την πολιτική, ήταν γνωστό πως ο Μπεν Γκβιρ είχε στο καθιστικό του ένα πορτρέτο του ισραηλινο-αμερικανού τρομοκράτη Μπαρούχ Γκόλντσταϊν, ο οποίος σφαγίασε 29 παλαιστίνιους μουσουλμάνους πιστούς και τραυμάτισε άλλους 125 στη Χεβρώνα το 1994.

Ο Νετανιάχου, που ήταν ο μακροβιότερος πρωθυπουργός του Ισραήλ προτού εκδιωχθεί τον Ιούνιο του 2021, εμπλέκεται πλήρως σε αυτή την ηθική παρακμή. Το 2019, γράφουν οι «Times of Israel», απηύθυνε έκκληση για «μια μάχη κατά του εντεινόμενου μουσουλμανικού και αριστερού αντισημιτισμού στην Ευρώπη, μόλις λίγες ώρες αφότου η [ισραηλινή] κυβέρνηση δημοσίευσε έκθεση που έλεγε πως τη μεγαλύτερη απειλή για τους Εβραίους στην ήπειρο την αποτελούσε η Ακροδεξιά». Γιατί αγνοεί ο Νετανιάχου τον ακροδεξιό αντισημιτισμό; Γιατί βασίζεται σε αυτόν. Μπορεί η δυτική νέα Δεξιά να είναι αντισημιτική εντός των τειχών, παράλληλα όμως στηρίζει πιστά το Ισραήλ, το οποίο βλέπει ως ένα από τα τελευταία εναπομείναντα φράγματα έναντι μιας μουσουλμανικής εισβολής.

Δυστυχώς, όλα αυτά είναι μόνο η μία πλευρά της Ιστορίας. Η ηθική παρακμή είναι επίσης όλο και πιο εμφανής και στη «woke» Αριστερά, η οποία έχει γίνει όλο και πιο αυταρχική και αδιάλλακτη καθώς κηρύσσει την ανοχή για όλες τις μορφές σεξουαλικής και εθνοτικής ταυτότητας – εκτός από μία. Ολοι οι σεξουαλικοί προσανατολισμοί και οι ταυτότητες φύλου είναι πλέον αποδεκτά εκτός αν είσαι ένας λευκός cisgender άνδρας. Τα μέλη αυτής της ομάδας εντέλλονται να νιώθουν ένοχα μόνο και μόνο για αυτό που είναι, ενώ όλοι οι άλλοι (ακόμα και οι cisgender γυναίκες) ενθαρρύνονται να είναι ό,τι νιώθουν πως είναι.

Ο Σλάβοϊ Ζίζεκ είναι καθηγητής Φιλοσοφίας στη European Graduate School και διευθυντής του Birkbeck Institute for the Humanities του Πανεπιστημίου του Λονδίνου. Πολλά βιβλία του κυκλοφορούν στα ελληνικά, με πιο πρόσφατο το «Απαντήσεις δίχως ερωτήματα» (εκδ. Πλέθρον, 2018)