Το τέλος των ιδρυμάτων

Ο Νώε, ο βιβλικός πατριάρχης που έφτιαξε την Κιβωτό, δεν ήταν και το καλύτερο παιδί. Οπως οι περισσότεροι χαρακτήρες στην Παλαιά Διαθήκη, είχε και αυτός τις σκοτεινές πλευρές του. Ως ο πρώτος αμπελοκαλλιεργητής, κατά τη βιβλική παράδοση, ήταν επίσης και ο πρώτος μέθυσος. Πάνω σε ένα μεθύσι του, διαβάζουμε, ξεγυμνώθηκε τελείως και, επειδή ο γιος του Χαμ τον είδε σε αυτή την κατάσταση, ο Νώε τον καταράστηκε. Για κάποιους πανεπιστημιακούς μελετητές της Βίβλου, η διατύπωση στο πρωτότυπο (στα εβραϊκά) για ό,τι συνέβη μεταξύ Νώε και Χαμ ενδέχεται να υπονοεί σεξουαλική δραστηριότητα. Κανείς δεν μπορεί να πει με απόλυτη βεβαιότητα τι έτρεξε μεταξύ των δυο τους.

Εν πάση περιπτώσει, αυτό είναι από τα μικρά φιλολογικά δράματα, που δεν απασχολούν ούτε εμένα. Το αναφέρω, απλώς, επειδή το περιστατικό ήταν κάτι που πάντα μου ερχόταν στον νου, όποτε άκουγα αναφορές στον Νώε και την Κιβωτό του, ανεξαρτήτως συμφραζομένων. Το πραγματικό δράμα είναι αυτό που αποκαλύπτεται τώρα στην «Κιβωτό του Κόσμου». Πρωτίστως, για τα ίδια τα παιδιά που βρέθηκαν εκεί, σε πολύ μικρότερο βαθμό όμως και για όλους εμάς, που είχαμε βολευτεί με την πεποίθηση ότι υπάρχουν και «καλά» ιδρύματα για να μεγαλώνουν παιδιά. Η «Κιβωτός» ήταν το υπόδειγμα της επιτυχίας του μοντέλου. Ενδεχομένως δίναμε και κάτι τα Χριστούγεννα, έτσι μέναμε ικανοποιημένοι ότι κάτι κάνουμε – εκτός βέβαια από τα ίδια τα παιδιά, αλλά αυτό το μαθαίνουμε τώρα.

Αν η περίφημη «Κιβωτός» αποδεικνύεται ένα ακόμη ίδρυμα, στο οποίο έστω ορισμένα παιδιά, όχι όλα, μπορούν να βρεθούν στο έλεος της πιο βάναυσης εξουσίας του ισχυρότερου («με έχεις ανάγκη»), αν αυτό συμβαίνει στη ναυαρχίδα των ιδρυμάτων, την καθαγιασμένη από την καλοσύνη των σελέμπριτις «Κιβωτό», τότε όλο το υπάρχον σύστημα είναι για πέταμα – ας μη κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας. Το δράμα, λοιπόν, για όλους μας είναι ότι διαλύονται οι αυταπάτες περί «καλών» ιδρυμάτων και, συνεπώς, πρέπει να βρούμε μια νέου τύπου κοινωνική πολιτική για τα παιδιά χωρίς οικογένεια. Είναι και αυτό ένα δράμα, μη νομίζετε, διότι νέα πολιτική δεν σημαίνει να φτιάξουμε απλώς ένα νομοσχέδιο και να το πάμε στη Βουλή να το ψηφίσει. Ούτε μπορούμε να καταργήσουμε εν μιά νυκτί το υπάρχον σύστημα, χωρίς προηγουμένως να έχει πλήρως προετοιμαστεί η διάδοχη κατάσταση. Ούτε, πολύ περισσότερο, τη μετάβαση από το ένα σύστημα στο άλλο θα την κρίνω εγώ ή άλλοι σαν και εμένα, που δεν γνωρίζουμε από αυτά. Θα τα βρουν αυτά οι ειδικοί – γι’ αυτό τους έχουμε.

Το σίγουρο πάντως είναι ότι το σκάνδαλο της «Κιβωτού» μάς φέρνει αντιμέτωπους με το κενό πολιτικής που προκύπτει. Τι θα αντικαταστήσει τα ιδρύματα; (Ελπίζω όχι η αδιαφορία μας…) Βάσει της διεθνούς εμπειρίας και της διαθέσιμης έρευνας, πρέπει να περάσουμε στον θεσμό των ανάδοχων οικογενειών, όπως πρώτη το επεσήμανε η αρμόδια υφυπουργός Δόμνα Μιχαηλίδου και κανείς μας τότε δεν της έδωσε σημασία. Ωστόσο, αυτό το σύστημα προϋποθέτει τεράστια προεργασία από τις κρατικές υπηρεσίες. Δεν βρίσκεις στη μέση του δρόμου ζευγάρια ή οικογένειες κατάλληλες για τον ρόλο, ούτε επίσης διακρινόμαστε οι Ελληνες για τις επιδόσεις μας στον εθελοντισμό.

Εξίσου απαραίτητο, όμως, είναι να εκσυγχρονιστεί ταυτοχρόνως και η πολιτική των υιοθεσιών. Το σημερινό σύστημα είναι απαράδεκτο· εξαιτίας του έχουμε το φαινόμενο παιδιών που στεγάζονται «προσωρινά» σε νοσοκομεία και καταλήγουν να μεγαλώνουν εκεί μέσα. Προσωπικά, κάθε φορά που διαβάζω ή ακούω για πώληση βρέφους, η οποία τελικά ματαιώθηκε χάρη στην επέμβαση της Αστυνομίας, ομολογώ ότι θλίβομαι. Θλίβομαι για το μωρό, για την ευκαιρία που είχε και έχασε. Την ευκαιρία να μεγαλώσει σε μια οικογένεια που το ήθελαν. Εστω και αν το αγόρασαν από μια μάνα που δεν το ήθελε. Αντιλαμβάνομαι ότι τα αισθήματά μου εν προκειμένω δεν συνάδουν με τον νόμο, αλλά τι να κάνω; Αυτά είναι και άλλα δεν έχω…

ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΣΦΑΛΜΑ

Να παραδεχθώ επίσης ότι, στην αρχή, ήμουν λίγο επιφυλακτικός με τις καταγγελίες για την «Κιβωτό». Οταν όμως είδα τη συνέντευξη του ζεύγους στην ΕΡΤ, οι όποιες επιφυλάξεις μου εξανεμίστηκαν. Χειρότερο σφάλμα δεν μπορούσαν να κάνουν. Δεν είναι απλώς συμπτωματικό, νομίζω, ότι η αρνητική δημοσιότητα εκτινάχθηκε μετά τη συνέντευξη…