Ενας αργός θάνατος στο ποτήρι μας

Μια διαρκή απειλή για την υγεία είναι τα νιτρικά άλατα, καθώς σειρά μελετών καταλήγει σε ενδείξεις για πιθανή συσχέτισή τους με καρκινογένεση, ενώ παράλληλα έχουν συνδεθεί με προβλήματα στον μεταβολισμό και τον θυρεοειδή αδένα.  Ακόμα πιο ευάλωτα στις οξειδωτικές χημικές αυτές ουσίες είναι όμως τα βρέφη, αλλά και οι έγκυες γυναίκες, γι’ αυτό και οι επιστήμονες συνιστούν ιδιαίτερη προσοχή. Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2018 στο επιστημονικό περιοδικό «Environmental Research and Public Health» και ανασκοπεί τα αποτελέσματα δεδομένων που έχουν διεξαχθεί στο παρελθόν καταγράφει τις πιθανές συσχετίσεις με μία σειρά από σοβαρές παθήσεις, όπως είναι μεταξύ άλλων ο καρκίνος στομάχου, της ουροδόχου κύστης, του παχέος εντέρου και του θυρεοειδούς.

Παρ’ όλα αυτά, οι επιστήμονες επιμένουν ότι χρειάζονται περισσότερες μελέτες στο πεδίο αυτό, ώστε να αποσαφηνιστεί ο βαθμός συσχέτισής τους αλλά και να αξιολογηθούν άλλοι παράγοντες κινδύνου. Οπως αναφέρεται ενδεικτικά, το νιτρικό άλας με την ατραζίνη συνυπάρχουν συχνά στο πόσιμο νερό σε γεωργικές περιοχές, με τα δεδομένα να δείχνουν πως η συνέκθεση είναι επιβλαβής. Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζουν και άλλοι παράγοντες, όπως είναι οι  γενετικοί αλλά ακόμα και το μικροβίωμα της στοματικής κοιλότητας.

Εν τω μεταξύ, τη συσχέτιση των υψηλών επιπέδων νιτρικών αλάτων στο πόσιμο νερό με την εμφάνιση καρκίνου παχέος εντέρου επιχείρησαν να κάνουν οι ερευνητές από τη Νέα Ζηλανδία. Αναλυτικότερα και όπως αναφέρεται στο «Journal of Public Health», ο μηχανισμός είναι αρκετά περίπλοκος, εντούτοις οι κίνδυνοι υπαρκτοί.

Τι δείχνει έρευνα
του Πανεπιστημίου Οtago

 Η αιτία; Ο Dr. Tim Chambers, από το τμήμα Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου του Otago, εξήγησε ότι ο βαθμός με τον οποίο τροποποιούνται στο σώμα τα νιτρικά εξαρτάται από τα επίπεδα των βακτηρίων που μειώνουν τα νιτρικά άλατα, την ποσότητα οξέος στο στομάχι, τα αντιοξειδωτικά όπως η βιταμίνη C και από τις ενώσεις που ονομάζονται αμίνες.  Οι τελευταίες προέρχονται από τις πρωτεΐνες, όπως αυτές του κόκκινου κρέατος. Η πληθώρα όμως των νιτρικών αλάτων, ιδίως υπό την έλλειψη των αντιοξειδωτικών, ενδέχεται να προκαλέσει τον σχηματισμό των Ν νιτροζοενώσεων, πολλές από τις οποίες θεωρούνται καρκινογόνες. Μάλιστα, ο ίδιος σε προηγούμενη μελέτη του είχε εκτιμήσει με τους συνεργάτες του ότι η μόλυνση του πόσιμου νερού από νιτρικά άλατα θα μπορούσε να ευθύνεται για έως και 100 περιπτώσεις καρκίνου του παχέος εντέρου στη Νέα Ζηλανδία ετησίως.

Οι κίνδυνοι για τα βρέφη

Ωστόσο για μία ακόμα φορά ήταν δύσκολο να «κλειδώσει» ο βαθμός της συσχέτισης, καθώς πρέπει να συνεκτιμηθούν και άλλοι παράγοντες που αυξάνουν το ρίσκο της εμφάνισης του συγκεκριμένου καρκίνου,  όπως η παχυσαρκία, η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας και η κατανάλωση του κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος. Σε κάθε περίπτωση όμως, και όπως αναφέρει το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), πιο άμεση είναι η επίδραση στα βρέφη. Και αναφέρεται στο σύνδρομο του μπλε μωρού (μεθαιμοσφαιριναιμία), που περιγράφει μια κατάσταση όπου το δέρμα του μωρού γίνεται κυανό εξαιτίας της μειωμένης ποσότητας αιμοσφαιρίνης στο αίμα. Η αιμοσφαιρίνη είναι μια πρωτεΐνη του αίματος που είναι υπεύθυνη για τη μεταφορά οξυγόνου γύρω στο σώμα. Η πιο κοινή αιτία του συνδρόμου του μπλε μωρού είναι το νερό που έχει πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε νιτρικά άλατα.